نقدآگین

📻 قرآن در ترازوی «امر مطلق» (۵/۶)
— وحی الهی یا فروپاشیِ مفهومی؟

4️⃣1️⃣ اعمال خداوند و مفهوم فلسفی خدای مطلق:
🔻 از دیدگاه صرفاً فلسفی، اعمال منسوب به خداوند در قرآن اغلب با مفهوم خدای مطلق در تضاد است.

❌ میل به عبادت و اطاعت از انسان‌ها: خدای مطلق، که کامل و خودکفاست، نیازی به عبادت یا اطاعت از مخلوقات خود ندارد؛ این نیاز نقص تلقی می‌شود و با کمال در تضاد است.

❌ تهدید به مجازات شدید و وعده‌ی پاداش بر اساس اطاعت/نافرمانی: مطلق باید بالاتر از چنین واکنش‌هایی و تحت تأثیر قرار گرفتن از اعمال بشری باشد.

❌ بخشش و مجازاتی که انتخابی یا مشروط به شرایط خاص (مانند ایمان یا عدم شرک) به نظر می‌رسد: خیر مطلق باید جامع و بی‌قید و شرط باشد، و عدل مطلق باید معیار یکسانی برای همگان داشته باشد.

❌ فرمان مستقیم به جنگ و خونریزی، حتی به دلایل مذهبی: این امر با ایده‌ی خیر و رحمت مطلق در تضاد است.

🔺این اعمال تصویری از خدایی شخصی با اراده، تمایلات، واکنش‌ها و تأثیرپذیر از اعمال بشری را ترسیم می‌کنند، که با خدای فلسفی مطلق که متعالی، ثابت، کامل و خودکفاست، متفاوت است. این امر ما را به این نتیجه می‌رساند که خدای توصیف شده در قرآن، بیشتر شبیه یک خدای قبیله‌ای یا خدای یک قوم خاص است تا یک خدای مطلق جهانی.

5️⃣1️⃣ ادعای اعجاز علمی:
🔻دیدگاه انتقادی آنچه را «اعجاز علمی» نامیده می‌شود، به عنوان تأویل پس‌نگر یا سوگیری تأییدی تلقی می‌کند.

📌 این بدان معناست که مؤمنان، با پیش‌فرض ایمان، سعی می‌کنند هرگونه سازگاری، حتی سطحی یا تصادفی، را بین آیات خاص و کشفیات علمی مدرن بیابند و آیات را به گونه‌ای تفسیر کنند که با علم همسو باشد تا منشأ الهی متن را اثبات کنند.

🔶 نمونه‌های مورد انتقاد:

«و از آب هر چیز زنده‌ای را قرار دادیم»

🔺اهمیت آب برای حیات برای تمدن‌های باستان که در کنار رودخانه‌ها شکل گرفته بودند، معلوم بود و نیازی به وحی الهی نداشت.

«سپس نطفه را به علقه، و علقه را به مضغه، و مضغه را به استخوان تبدیل کردیم و بر استخوان‌ها گوشت پوشاندیم»

🔺 از نظر علمی دقیق نیست. علم مدرن می‌گوید استخوان‌ها و عضلات تقریباً همزمان از یک بافت جنینی تشکیل می‌شوند، نه اینکه استخوان‌ها اول تشکیل شوند و سپس با گوشت پوشانده شوند. این توصیف نیز تحت تأثیر ایده‌های ارسطو و جالینوس درباره‌ی جنین‌شناسی بوده که در آن زمان رایج بود.

«و از آن سبزی را بیرون آوردیم که از آن دانه‌هایی بر روی هم روییده شده بیرون می‌آوریم»

🔺به عنوان اشاره به کلروفیل و فتوسنتز: این یک نمونه آشکار از «پیچاندن متن» تلقی می‌شود؛ کلمه‌ی «خضرا» به سادگی به رنگ سبز اشاره دارد، و تفسیر آن به کلروفیل، بارگذاری بیش از حد بر متن است که «مهزله» توصیف می‌شود.

❓یک تناقض مشاهده می‌شود: وقتی پرسیده می‌شود چرا قرآن به کشفیات علمی خاصی مانند برق یا اتم یا گرانش اشاره نکرده‌است، پاسخ این است که «قرآن کتاب علم نیست، بلکه کتاب هدایت است.» با این حال، علم سپس برای اثبات اعجاز علمی آن فراخوانده می‌شود. این تناقض به طور قابل توجهی استدلال اعجاز علمی را تضعیف می‌کند.

6️⃣1️⃣ تناقض با علوم نوین:
🔻دیدگاه انتقادی همچنین به مفاهیمی در قرآن اشاره می‌کند که با علم مدرن در تضاد هستند.

🌎 هفت آسمان طبقه‌طبقه: این به وضوح منعکس‌کننده‌ی یک جهان‌بینی باستانی و زمین‌مرکز است که در بسیاری از فرهنگ‌ها رایج بود، جایی که آسمان‌ها لایه‌های جامد بالای زمین محسوب می‌شدند، که کاملاً با درک مدرن ما از کیهان، فضا و کهکشان‌ها در تضاد است.

«آیا کافران ندانستند که آسمان‌ها و زمین به هم پیوسته بودند و ما آن‌ها را از هم گشودیم؟»

🔺در حالی که گاهی اوقات به عنوان اشاره به بیگ‌بنگ تفسیر می‌شود، تصویری که آیه ارائه می‌دهد از آسمان‌ها و زمین که یک توده‌ی به هم چسبیده بودند و خداوند آن‌ها را جدا کرد، دقیقاً با مدل علمی بیگ‌بنگ و تشکیل کیهان و منظومه‌ی شمسی همخوانی ندارد.

«و خورشید به سوی قرارگاه خود در حرکت است»

🔺اگر این آیه به معنای واقعی کلمه گرفته شود، نشان می‌دهد که خورشید مکان خاصی دارد که در آن مستقر می‌شود یا به سوی آن حرکت می‌کند، یا در مکان خاصی غروب می‌کند (مانند داستان ذوالقرنین و غروب آن در چشمه‌ای گل‌آلود). این با درک مدرن ما از حرکت خورشید در کهکشان راه شیری و چرخش آن به دور مرکز کهکشان، و اینکه به معنای سکون «استقرار» نمی‌یابد، متفاوت است.

🔺این نکات بازتاب‌دهنده‌ی جهان‌بینی کهنی هستند که لزوماً با علم مدرن سازگار نیست.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

1.23K viewsedited 14:50