خشونت علیه زنان
خشونت علیه زنان در ایران نتیجه یک مثلث قدرت است که سه ضلع آن قانون، دین و فرهنگ است.
نیازی به پرداختن به تاریخ و ایدئولوژی این پدیده نیست؛ کافی است بدانیم مذهب و مردسالاری همواره روبنایی برای حفظ زیربنای نظام حاکم بوده است.
دین رسمی‌شده، با تکیه بر تفاسیر پیرسالارانه و مردسالارانه، تبعیض را تقدس‌بخشی کرده و اطاعت زن را «وظیفهٔ شرعی» معرفی می‌کند. بسیاری از پیامبران و فرستادگان خدا نیز بر این امر تأکید کرده‌اند که مرد ولی‌نعمت و زن کنیز اوست.
فرهنگ سنتی نیز این ساختار را در تربیت، خانواده و روابط روزمره بازتولید می‌کند.
جمهوری اسلامی، با توسل به این دو اهرم و وضع قوانین تبعیض‌آمیز، از جمله حق ارث، طلاق، دیه و قوانین مرتبط با حقوق دختران و زنان، خشونت را در سطح رسمی بازتولید و قانونی می‌کند.
مردانگی تحریف‌شده، برابر همان مردسالاری است و به این معناست که زن برای جامعه مردسالار “ابزار” است؛ ابزاری برای فرزندآوری، اطاعت از مرد و انجام وظایف خانه، آشپزی و نگهداری از فرزندان. زن نمی‌تواند برای زندگی شخصی خود تصمیم بگیرد، حق انتخاب ندارد و نمی‌تواند بر خلاف میل خود با مرد دیگری غیر از همسر قانونی رابطه جنسی یا عاطفی برقرار کند. حرکت مستقل زن باعث آبروریزی مردِ مردسالار می‌شود.
لازم به ذکر است که مردان با پتانسیل مردسالاری و برتری مردانه به دنیا نمی‌آیند. این پتانسیل خشونت را ما با نقش‌های اجتماعی، معناهایی که بر دوش مردانگی گذاشته‌ایم و هویتی که با قدرت پیوند خورده، خلق می‌کنیم. آنچه در زمان تولد به یک پسر نشان داده می‌شود، تعیین‌کننده شکل‌گیری هویت و رفتارهای آینده اوست.
رفتارهایی که از طریق نقش‌های اجتماعی و هویت‌های فرهنگی شکل می‌گیرند، آنچنان در فرهنگ، زبان، تربیت، روابط قدرت و قوانین ریشه دوانده‌اند که کاملاً طبیعی و عادی جلوه داده می‌شوند. بسیاری از موارد حتی خشونت علیه زنان تلقی نمی‌شوند، زیرا به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده‌اند.

واقعیت تلخ دیگر این است که بسیاری از مردانی که خود را مخالف خشونت علیه زنان می‌دانند، با سکوت، تعارف، توجیه یا بی‌عملی، ناخواسته همین ساختار را حفظ می‌کنند. کسانی که سکوت می‌کنند، حتی اگر مخالف نظام، دین و فرهنگ حاکم باشند، به تداوم آن کمک می‌کنند.
این تصور که تبعیض و خشونت جنسیتی یک موضوع خصوصی یا خانوادگی است، بخشی از همان ساختار پنهان‌کننده خشونت است.
برای مردان، قدم اول ساده است: دیدن، شنیدن و پذیرفتن تجربه واقعی زنان؛ پرسیدن از خود که کجا سکوت کرده‌اند، کجا ناخواسته شریک تبعیض بوده‌اند و چگونه می‌توانند مسیر دیگری را انتخاب کنند.
برای زنان، حفظ هویت مستقل و نپذیرفتن نقش‌هایی که به ظاهر حمایتی‌اند اما در عمل ابزار کنترل هستند، ضروری است.
گفتنی است که گاهی زنان نیز به دلیل تربیت، فشار اجتماعی یا باورهای درونی‌شده، ناخواسته همان نقش‌ها و نگاه‌های مردسالارانه را بازتولید می‌کنند. تربیت، نخستین میدان شکل‌گیری عدالت یا نابرابری است.
هر فرد، فارغ از جنسیت—زن، مرد یا کوئیر—همه جلوه‌های یک حقیقت انسانی‌اند و هیچ منطقی نمی‌تواند میان آن‌ها تفاوتی در کرامت و اختیار قائل شود.
جامعه می‌تواند شکل دیگری داشته باشد. هیچ ساختاری—نه سنت، نه عرف، نه قانون—تغییرناپذیر نیست. همان‌طور که تبعیض ساخته شده، می‌تواند بازسازی شود؛ همان‌طور که خشونت آموزش داده شده، می‌تواند از میان برداشته شود.
برابری پروژه‌ای دولتی نیست؛ تمرینی روزانه است و تحول‌های بزرگ همیشه از همین قدم‌های کوچک آغاز می‌شوند.
آنچه از ما خواسته می‌شود، نه قهرمانی بزرگ، نه شناخت جامعه‌شناختی پیچیده و نه تحلیل‌های فلسفی است؛ تنها یک چیز: انسان‌بودن مسئول.
این‌که هر کدام از ما، در دایره کوچک زندگی خود، چیزی را تغییر دهیم—در رفتار، در زبان، در تربیت فرزندان، در روابط، در واکنش به بی‌عدالتی و در امتناع از سکوت.

#خشونت_علیه_زنان #برابری_جنسیتی #کرامت_انسانی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
شئ‌انگاری زنان؛
اگر زن را انسان ببینید، دیگر ابژهٔ جنسی نمی‌شود؛ حاج‌آقا!

پیام همراهان

حاج‌آقا، این بار وقتی خانمی را دیدید و احساس جذابیت کردید، لحظه‌ای مکث کنید و با خود بگویید: او انسان است؛ نه کالا، نه ابزار، و نه تهدید. انسانی با زندگی، رنج‌ها، آرزوها و کرامتی مستقل از نگاه من و شما. همین یک مکث می‌تواند نقطهٔ آغاز اخلاق جنسی باشد.

در روزهای اخیر برخی طرفداران جمهوری اسلامی در شبکه‌های اجتماعی نوشتند:
«ما شهید نداده‌ایم که خانم‌ها باسنشان را روی موتور بگذارند و در شهر نمایش بدهند.»
جمله‌ای که شاید از سر تکلیف دینی گفته شود، اما در حقیقت پرده از مشکلی جدی‌تر برمی‌دارد: اینکه زن نه به‌عنوان شخص، بلکه به‌عنوان «ابژه» دیده می‌شود؛ چیزی برای ارزیابی، کنترل یا محدود کردن.

فیلسوفان اخلاق دربارهٔ همین خطر هشدار داده‌اند. به عنوان نمونه کانت می‌گفت:
«با انسان همچون هدف رفتار کن، نه وسیله.»
وقتی زن را «نمایش» می‌نامیم، ناخواسته او را وسیله‌ای برای تنظیم میل خود کرده‌ایم. این نگاه، حتی اگر از دل دین برآید، نتیجه‌اش چیزی جز تقلیل انسان به شیء نیست.

در کنار این، نباید نقش سرکوب و گناه‌انگاری میل جنسی را نادیده گرفت. جامعه‌ای که به جای آموزش و پذیرش، تنها «بترساند» و «سرزنش کند»، مردانی می‌پروراند که میل طبیعی خود را نمی‌شناسند؛ و چون توان مدیریت آن را ندارند، مسئولیت را از خود به دیگری منتقل می‌کنند. این انتقال مسئولیت معمولاً با خشم نسبت به زنان همراه می‌شود:
«تو پوشیده شو تا من آرام شوم.»

اما اخلاق جنسی از این‌جا آغاز نمی‌شود؛ از مسئولیت‌پذیری فردی آغاز می‌شود. اینکه هرکس ابتدا نگاه خویش را تنظیم کند، نه آزادی دیگری را محدود.

قرآن نیز بر همین اصل تأکید دارد:
«عَلَیْکُمْ أَنفُسَکُمْ لَا یَضُرُّکُم مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَیْتُمْ»
یعنی نخست مراقب خود باشید؛ گمراهی یا رفتار دیگری تا شما هدایت‌یافته باشید، به شما آسیب نمی‌رساند.

پس حاج‌آقا، اگر زن را «شخص» ببینید نه «شیء»، نه تحریک آزاردهنده می‌شود و نه حضور او تهدید. مشکل از زنان نیست؛ از نگاهی است که انسان را تا حد «ابژه» پایین می‌آورد. اصلاح این نگاه، آغازِ اخلاقی‌تر شدنِ همهٔ ماست.

#خشونت_علیه_زنان #حقوق_زنان #ابژه_جنسی #برایری_جنسیتی #انسان_زدایی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
از واژه تا گلوله:
نقش زبان در صدور فرمان قتل‌عام در گفتار علی خامنه‌ای

پیام‌ همراهان

در نظام‌های اقتدارگرا، فرمان لزوماً با فعل امری صادر نمی‌شود. گاهی یک واژه، یک تعبیر، یا یک ارجاع دینی، جای گلوله را در خشاب می‌گیرد. در جمهوری اسلامی، زبانِ رهبر صرفاً ابزار بیان دیدگاه نیست؛ زبان، خود «ابزار فرمان» است. در این ساختار، آنچه گفته می‌شود، نه نظر، بلکه سیاست است و آنچه ناگفته می‌ماند، به‌دست نهادهای قهری تفسیر و اجرا می‌شود.
علی خامنه‌ای در بزنگاه‌های اعتراض و نافرمانی مدنی، به‌ندرت دستور صریح سرکوب می‌دهد. در عوض، با نام‌گذاریِ وضعیت، چارچوب عمل را می‌سازد. واژه‌هایی چون «فتنه»، «دشمن»، «اشرار»، «تروریست» یا «اخلال‌گر امنیت» معترض را از جایگاه شهروند خارج و در جایگاه تهدید وجودی می‌نشاند. در چنین چارچوبی، خشونت دیگر سرکوب نیست؛ «دفاع» است. قتل، اجرای حکم است و زندان، حفظ نظام.
ارجاعات قرآنی و فقهی نقش کلیدی در این فرآیند دارند. مفهوم «فتنه» که در متون دینی «بدتر از قتل» دانسته شده، یا اتهام «محاربه» که راه را برای شدیدترین مجازات‌ها باز می‌کند، از طریق گفتار رهبر به ابزار قضایی و امنیتی تبدیل می‌شوند. دادگاه‌ها، نیروهای انتظامی و شبه‌نظامیان، این زبان را نه به‌مثابه استعاره، بلکه به‌عنوان چراغ سبز تلقی می‌کنند.
مسئله اصلی، ابهام در سخن نیست، بلکه کارکرد آن است. وقتی واژه‌ها جان می‌گیرند و به گلوله بدل می‌شوند، گوینده نمی‌تواند پشت «عدم صدور دستور مستقیم» پنهان شود. در ساختاری که رأس قدرت، مرجع مشروعیت است، زبان نیز حامل مسئولیت است. سکوت درباره این مسئولیت، خود بخشی از تداوم خشونت است؛ چراکه پیش از آن‌که ماشه چکانده شود، این واژه‌ها هستند که شلیک کرده‌اند.

#نه_به_جمهوری_اسلامی #جنایت_علیه_بشریت #خشونت #خامنه_ای #محاربه

@Tavaana_TavaanaTech

اطاعت مقدس، خشونت مشروع

پیام همراهان

در حکومت‌های ایدئولوژیک دینی، «اطاعت» صرفاً یک رفتار سیاسی نیست، بلکه به‌تدریج به فضیلتی اخلاقی و حتی تکلیف شرعی بازتعریف می‌شود. وقتی فرمان‌برداری از قدرت با ایمان گره می‌خورد، نافرمانی نه یک حق مدنی، بلکه نوعی گناه تلقی می‌شود. این جابه‌جاییِ خطرناک، بستر روانی و فرهنگی لازم را برای تولید افرادی فراهم می‌کند که در بزنگاه‌های بحرانی، آماده‌ی اعمال خشونت علیه جامعه‌ی خود هستند.

نظام آموزشی، رسانه‌های رسمی و منبرهای حکومتی، با تکرار گزاره‌هایی مانند «حفظ نظام اوجب واجبات است» یا «اطاعت از ولی‌فقیه اطاعت از خداست»، فرد را به موجودی تبدیل می‌کنند که مسئولیت اخلاقی اعمال خود را به مرجع بالادست واگذار می‌کند. در چنین ساختاری، خشونت نه به‌عنوان نقض ارزش‌های انسانی، بلکه به‌مثابه انجام «وظیفه» فهم می‌شود. این همان نقطه‌ای است که فرد از تعریف‌های معمول اجتماعی، همدلی، مسئولیت‌پذیری فردی، حرمت جان انسان فاصله می‌گیرد و در چارچوب یک منطق ایدئولوژیک بازتعریف می‌شود.

حکومت دینی تمامیت‌خواه، با دوگانه‌سازیِ جامعه به «خودی/غیرخودی» یا «مؤمن/فتنه‌گر»، فرایند انسان‌زدایی از معترضان را تسهیل می‌کند. وقتی مخالف، نه شهروند منتقد بلکه «دشمن دین» معرفی شود، خشونت علیه او نه‌تنها مجاز، بلکه فضیلت‌مند جلوه داده می‌شود. این منطق، عاملان سرکوب را از مواجهه‌ی اخلاقی با رنج دیگری معاف می‌کند و مسئولیت را به «حکم شرع» یا «فرمان رهبری» حواله می‌دهد.

پیامد اجتماعی چنین سازوکاری، فرسایش همبستگی اجتماعی و تخریب بنیان‌های اعتماد عمومی است. جامعه‌ای که در آن اطاعت کور به ارزش تبدیل می‌شود، نه‌تنها ظرفیت نقد و اصلاح را از دست می‌دهد، بلکه در برابر چرخه‌های تکرارشونده‌ی خشونت ناتوان می‌ماند. در نهایت، این الگو نه دین را حفظ می‌کند و نه جامعه را؛ بلکه دین را به ابزار قدرت تقلیل می‌دهد و جامعه را در برابر خشونت سازمان‌یافته بی‌دفاع‌تر می‌سازد.

#حکومت_ایدئولوژیک #خشونت #گفتگو_توانا

@Dialogue1402