چرا میل باور داشت سکوت یک نفر، ضرر همه ماست؟

جان استوارت میل (۱۸۰۶-۱۸۷۳)، فیلسوف انگلیسی، در سال ۱۸۵۹ کتاب «درباره آزادی» را نوشت؛ متنی که هنوز پایه‌ لیبرالیسم مدرن است. او در دورانی که اکثریت پارلمانی و افکار عمومی می‌توانستند فرد را له کنند، پرسشی بنیادین طرح کرد: مرز مداخله‌ جامعه در زندگی فرد کجاست؟

پاسخ میل «اصل آسیب» (Harm Principle) بود: تنها زمانی می‌توان آزادی کسی را محدود کرد که به دیگران آسیب برساند، نه به خودش. او نوشت انسان «تنها کنترل‌کننده‌ مطلق بدن و ذهن خویش» است. این اصل امروز پایه‌ حقوق مدنی در دموکراسی‌های غربی است.

میل تاکید داشت خطر اصلی، دیکتاتوری حاکمان نیست بلکه «استبداد اکثریت» است؛ فشار اجتماعی برای همرنگ‌شدن. او هشدار داد جامعه می‌تواند بی‌آنکه قانونی بنویسد، آزادی فردی را خفه کند؛ این ایده امروز در نقد فرهنگ «کنسل‌کردن» (cancel culture) بازتاب دارد.

درباره آزادی بیان، میل استدلالی ماندگار دارد: حتی اگر عقیده‌ای غلط باشد، خاموش‌کردنش خطاست، چون حقیقت از برخورد آرا زاده می‌شود. او نوشت سکوت‌کردن یک عقیده «سرقت از نسل بشر» است. این جمله امروز سنگ‌بنای دفاع از آزادی مطبوعات است.

میل تکثر شیوه‌های زندگی را ارزش می‌دانست، نه تهدید؛ فردیت را موتور پیشرفت جامعه می‌دید. او باور داشت سرکوب تفاوت، اجتماع را به رکود می‌کشاند، نه امنیت.

تأثیر میل عمیق است، آیزایا برلین در «دو مفهوم آزادی» مستقیما به او ارجاع داد؛ آمارتیا سن نیز نظریه‌ آزادی-محور توسعه‌اش را وامدار میل دانسته است. اسناد حقوق بشر سازمان ملل نیز رگه‌هایی از اصل آسیب او دارند.

میراث میل امروز در بحث‌های پلتفرم‌های اجتماعی، سانسور، و حقوق اقلیت‌ها زنده است؛ او یادآوری می‌کند آزادی واقعی، تحمل عقیده‌ای است که از آن بیزاریم.

#جان_استوارت_میل #آزادی #لیبرالیسم #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

مقابله با نوکیشان مسیحی
حکومتی که از رشد کلیساهای خانگی می‌ترسد

آیت‌الله وحیدخراسانی روزی از فرط خشم فریاد زد «بساط تبلیغ مسیحیت را برچینید»، ناخواسته رازی را فاش کرد که حکومت سال‌ها پنهانش کرده بود: مسیحیت در حال گسترش در ایران است. وحیدخراسانی گفته بود «من آمار جوانانی که مسیحی شده‌اند را دارم» و مدعی شده بود که پاپ جاهل است و لاطائلات تحویل مسیحیان دنیا می‌دهد و خود مسیحیان باید قیام کنند و قداست عیسی مسیح را به او بازگردانند!

▪️آمار محرمانه، اعتراف رسمی
آمار گرایش‌های دینی در جمهوری اسلامی محرمانه است و تنها مقامات عالی‌رتبه به آن دسترسی دارند. از این‌رو، تنها راه ناظران بیرونی، رصد واکنش‌های تصادفی همین مقامات است. محمود علوی، وزیر وقت اطلاعات، در ۱۳۹۸ اعتراف کرد استقبال از مسیحیت در تمام لایه‌های اجتماعی دیده می‌شود و «گسترده‌تر از آن است که بتوان آن را توطئه خارجی محسوب کرد».

▪️چرا مردم روی می‌گردانند؟
محمود علوی وزیر وقت اطلاعات در سال ۸۹ نقل کرده بود که نوکیشان مسیحی به مقامات گفته‌اند: «ما می‌بینیم علمای اسلام و کسانی که پشت تریبون صحبت می‌کنند به طور مداوم علیه یکدیگر سخن می‌گویند». آیت‌الله علوی‌بروجردی هم در ۱۴۰۰ از میل جوانان بختیاری به زرتشتی‌گری، کلیساهای خانگی در قم و رشد وهابیت و بودایی‌گری با نگرانی سخن گفته بود.

▪️رقابت تاریخی دو دین تبشیری
مسیحیت نزدیک‌ترین دین به اسلام و رقیب تاریخی آن است، چون هر دو برخلاف یهودیت یا زرتشتی‌گری «تبشیری»‌اند و می‌توانند از طریق تبلیغ گسترش یابند. برخی پژوهشگران معتقدند اسلام در خاستگاه خود از جریان‌های مسیحی منشعب شده است. حساسیت ویژه در قم نیز ناشی از جایگاه تاریخی این شهر به‌عنوان قطب سنتی شیعیان است.

▪️سرکوب قانونی
مسیحیت طبق اصل ۱۳ قانون اساسی به‌عنوان دین اهل کتاب، قانونی است؛ اما مقامات با استناد به ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی، نوکیشان را به زندان‌های طویل‌المدت محکوم می‌کنند. مهسا بدیعی با همین ماده زندانی شد و تنها در فروردین ۱۴۰۴، شهروندان مسیحی متعددی به حبس‌هایی گاه ده‌ساله یا بیش‌تر محکوم شده‌اند.

متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید
«مقابله با نوکیشان مسیحی در جمهوری اسلامی»

https://dialog.tavaana.org/christian-convert/


#نوکیش_مسیحی #رواداری #ارتداد #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

دنیل دنت و «تکامل باور دینی»
اگر دین یک ویروس ذهنی باشد چه؟

دنیل دنت (۱۹۴۲-۲۰۲۴)، فیلسوف آمریکایی و از چهره‌های مطرح فلسفه ذهن، در سال ۲۰۰۶ کتاب «شکستن طلسم: دین به عنوان پدیده‌ای طبیعی» را نوشت. پرسش او این بود: چرا نباید دین را از دایره‌ پژوهش علمی مستثنا کنیم؟ او خواستار مطالعه‌ دین همچون هر پدیده‌ طبیعی دیگر شد، نه تقدیس آن و نه رد صریحش.

دنت دین را محصول تکامل فرهنگی می‌دید، نه فقط زیستی. او مفهوم «میم» (meme) ریچارد داوکینز را وام گرفت و باورهای دینی را «انگل‌های ذهنی» توصیف کرد که برای بقای خود، نه لزوما برای خیر انسان، تکامل یافته‌اند. ایده‌هایی که «مستقل از حقیقت‌داشتن‌شان» تکثیر می‌شوند.

او تمایزی کلیدی گذاشت میان «باور به خدا» و «باور به باور»: بسیاری افراد دیگر واقعا به خدا باور ندارند اما به این باور دارند که باید باور داشته باشند یا وانمود کنند. این تحلیل، ریاکاری اجتماعی پیرامون دین را توضیح می‌دهد.

دنت مدافع سرسخت شفافیت بود؛ پیشنهاد داد کودکان درباره‌ همه‌ ادیان جهان آموزش ببینند تا خودشان انتخاب کنند، نه فقط دین خانواده‌شان. او هشدار داد جهل دینی، از دین‌داری، خطرناک‌تر است.

برخلاف داوکینز و هریس که لحنی جدلی‌تر داشتند، دنت رویکردی آرام‌تر و علمی‌تر داشت، هدفش نه نابودی دین، بلکه فهم آن به‌عنوان داده بود. همین موضع، او را در کنار داوکینز، هریس و هیچنز یکی از «چهار سوار خداناباور» ملحدان نو کرد.

تاثیر دنت در علوم شناختی دین (Cognitive Science of Religion) عمیق است. پژوهشگرانی چون پاسکال بویه و اسکات آتران مستقیما بر پایه‌ چارچوب تکاملی او کار کرده‌اند.

میراث دنت امروز در بحث‌های سکولاریسم آموزشی و سواد دینی زنده است: نگاه علمی به باور، بدون تحقیر باورمندان.

#دنیل_دنت #چهار_سوار #آتئیست #خداناباور #گفتگو_توانا

@Dialogue1402