نگاهی بر شرایط عمومی قصاص و ظرفیت های ارتکاب #قتل_ناموسی

یکی از مسائلی که در برخی مناطق کشور ما شیوع دارد وقوع پدیده #قتل_ناموسی است که غالبا توسط پدر و با کمک برادران انجام می شود.

همانطور که می دانیم دین مبین اسلام قصاص را برای اولیای دم یک حق می داند و خداوند در ایه 178 سوره بقره می فرماید: " يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنثَى بِالأُنثَى"
در این ایه از شرایط عمومی قصاص برابری در حریت، و برابری در جنسیت عنوان شده است و قید دیگری در این آیه دیده نمی شود

قانون گذار جمهوری اسلامی به تبعیت از فقه امامیه در ماده 301 قانون مجازات اسلامی به بیان شرایط عمومی قصاص پرداخته و چنین اشعار می دارد : "قصاص در صورتی ثابت می شود که مرتکب، پدر یا از اجداد پدری مجنیٌ علیه نباشد و مجنیٌ علیه، عاقل و در دین با مرتکب مساوی باشد."

و مستند عدم قصاص پدر و جد پدری را برخی روایات از امام صادق و امام باقر عنوان می کنند
و دلایل عدم قصاص را به طور کلی در موارد زیر خلاصه می کنند:
1. عدم بازدارندگی قصاص برای پدر یا جد پدری
2. حیات بخشی فرزند به واسطه پدر و حرمت پدر
3. عدم تسلی اولیای دم بواسطه قصاص پدر
4. عدم عبرت پذیری
5. عدم اصلاح اجتماعی
6. عدم احقاق حق
7. عدم پیشگیری
و امثال آن است و معتقدند اولا پدر حیات بخش به فرزند است پس فرزند نباید موجب سلب حیات پدر شود.
ثانیا از آنجا که محبت پدر به فرزند بی نهایت است و خود نقش بازدارندگی قوی دارد پس پدری که با چنین عاملی از قتل بازداشته نشده ، پس قصاص هم نمی تواند موجب بازدارندگی شود .
ثالثا این جرم بسیار کم اتفاق می افتد و نادر است پس قصاص پدر باعث پیشگیری و عبرت آموزی و اصلاح اجتماعی نمی شود.
رابعا اگر علاوه بر فرزند مقتول ، پدر هم کشته شود 2 رنج به خانواده داده می شود و تسلی خاطر ایجاد نمی کند
و در نهایت پدر خود ولی دم است و صرفا با قتل مانع ارث بری خود از مقتول می شود.

من در این نوشته قصد ندارم درست یا غلط بودن این ماده قانونی و نظر فقها را بیان کنم، صرفا چند سوال مطرح می کنم و امید دارم که صاحب نظران حقوقی ( در دفاع از قانونی که تصویب کرده اند) و صاحب نظران فقهی ( در دفاع از مستندات فقهی ) به این سوالات پاسخ دهند و انوار عموم روشن گردد .

1. آیا در دنیایی که علم ثابت کرده نقش پدر و مادر در تولید فرزند مساوی است آیا تنها پدر حیات بخش است؟ چرا اگر مادر مرتکب قتل شود قصاص می شود ؟
2. در جهانی که مهر مادری در بین تمام اقشار پذیرفته شده است و در دینی که بهشت را زیر پای مادران می داند و محبت مادرانه را خالصانه ترین محبت می داند و در کشوری که نقش مادری در آن از چنان جایگاهی برخوردار است که مادر نمادی از محبت بی حدو حصر الهی تصویر میشود ، چگونه است که فقط پدر محبت بازدارنده دارد و مادر با آن روح لطیفش از چنین بازدارندگی برخوردار نمی باشد و اگر مرتکب قتل فرزند شود ، این محبت او را نجات نمی دهد و مستحق قصاص است اما پدر از این امتیاز برخوردار است ؟
3. قتل فرزند توسط مادران هم بسیار نادر هست و شاید هر چند سال یک بار اتفاق بیفتند و این در حالی است که اگر آمار مقتولان ناموسی و یا جنایات پدر در قبال فرزند را با قتل توسط مادران مقایسه کنیم ، به احتمال زیاد آمار قتلهای توسط مادران آنها کمتر خواهد بود . پس چرا آنجا نمی گوییم چون این امر نادر است پس قصاص باعث عبرت آموزی نمی شود ؟
4. به این سوال پاسخ دهید که چگونه است که قصاص پدر قاتل در کنار فرزند 2 رنج را ایجاد می کند ، اما اضطراب دائمی سایر فرزندان و مادر از تکرار جرم پدر و مشاهده قاتل در خانواده و اجبار به پذیرش مجدد او توسط مادر و فرزندان هیچ رنجی را در پی ندارد ؟ ایا این ترس و اضراب و ناراحتی مردن هر روزه نیست ؟
5. و در نهایت اینکه چگونه در خانواده ای که پدر قاتل است ، سایر اولیای دم جرات اخذ دیه یا درخواست مجازات تعزیری را داشته باشند و چه تضمینی بر جان و مال و حیات این خانواده وجود دارد ؟

اینها تنها گوشه ای از ابهامات فقهی ، قانونی #قتل_ناموسی است که با توجه به بن بست های قانونی هر سال رو به فزونی است و امروز نیز خبری ناگوار از قتل دختری 14 ساله توسط پدر را شنیدیم .
و چه راحت با سانسور رسانه ای که در تلاش است بخشی از این رنج ها را به تصویر بکشد این حقیقت را در نطفه خفه می کنیم
#میخواهم_زنده_بمانم،
#مغزهای_کوچک_زنگ_زده،
#خانه_پدری.

#سمیه_اصغرزاده
دانشجوی دکتری مطالعات زنان

@EveDaughters
@femailinsociety

ازماست که برماست

و کاش در دست هر کدام از ما داسی بود تا علف های هرز ذهنمان را از قفا می‌برید
و هر کدام کشاورزی می شدیم برای کاشتن بذر های پاک و درست.

#قتل_ناموسی
#سروش_فرازمند
فعال حقوق زنان

@EveDaughters

⭕️ گورستان زنان گمنام؛ تراژدی قتل و ناموس

🔸گوشه‌ای از گورستان سیوان سلیمانیه، مدفن هزاران زنی است که سنگ قبر ندارند و با شماره معرفی می‌شوند. اینجا خانه آخر قربانیان جنایات ناموسی است؛ زنانی که بستگان‌شان از خاکسپاری آنها ابا کرده ‌و کار را به شهرداری سپرده‌اند.

🔸 "از بین سه هزار قبر ۷۰ درصد گورها متعلق به زنانی ‌است که به بهانه‌های ناموسی توسط خانواده‌هایشان به قتل رسیده‌اند. بطوری که بعد از کشتن‌شان نه تنها حاضر به تحویل جسد و خاکسپاری‌شان نشده‌اند بلکه هر نوع وابستگی به آنها را نیز انکار کرده‌اند. گرچه اسناد و مدارک این قربانیان در شهرداری موجود است اما گورها بدون هیچ نام و نشانی و تنها با یک شماره از هم جدا می شوند. سایر گورها متعلق به کودکانی است که در اثر تجاوز یا رابطه جنسی به اصطلاح نامشروع به دنیا آمده‌اند اما به دست خانواده زن کشته شده‌اند."

🔸این بخشی از گزارشی است که به زبان کردی، به نقل از روژگار ابراهیم، وکیل دادگستری منتشر شده است. تا ده سال قبل هیچکس از بخش زنان قبرستان خبر نداشت. هنوز هم کمتر کسی چیزی در باره این مردگان می‌داند و اگر بداند سکوت می‌کند. روژگار ابراهیم می‌گوید وقتی این خبر را شنید، یک نفر را هم پیدا نکرد که اطلاعاتی در اختیارش بگذارد: «با وجودی که هیچ اطلاعاتی در باره این زن‌ها نداشتند آنها را ج... می‌نامیدند. آنها هم که چیزی می‌دانستند بروز نمی‌دادند.»

🔸صندوق جمعیت سازمان ملل می‌گوید سالانه ۵۰۰۰ زن در دنیا در قتل‌های ناموسی کشته می‌شوند. این آمار موارد ثبت شده است، وگرنه گروه‌های حقوق بشری و فعالان حقوق زنان رقم واقعی را دست‌کم چهار برابر می‌دانند. اکثر جنایات ناموسی مکتوم می‌مانند و مرگ طبیعی، تصادف یا خودکشی جلوه داده می‌شوند.

#قتل_ناموسی
#غیرت
#آبرو
#ناموس

🔘dw_farsi
⚛ @Zane_Ruz_Channel

📣 خبرگزاری رکنا خبر داده، شوهر روحانی دختر ۱۴ساله رومشکانی، مبینا سوری، به قتل این دختر اعتراف کرده و الباقی مظنونان آزاد شده‌اند.

👈 دیروز خبر #قتل_ناموسی همسر ۱۴ساله یک روحانی در لرستان، در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد.
👈 دیروز رسانه‌ها نوشتند گویا مبینای ۱۴ساله با این گمان که با مردی جز همسرش رابطه داشته، از سوی عموها، برادرش، عمو و پدر همسرش دسته‌جمعی به‌قتل رسیده و پلیس متهم یا مظنونان اصلی قتل را بازداشت کرده.
👈 اهالی محلی به رسانه‌ها گفته‌إودند بدگمانی‌ها بی‌مورد بوده، شوهر روحانی‌اش به او اعتماد داشته و عجیب است که وقتی او در خانه حضور داشته، مبینا با کسی رابطه‌ای داشته و او را کشته‌باشند./روزآروز

@EveDaughters

مرگ هولناک زن ۳۴ ساله در خوی/ خودکشی یا #قتل_ناموسی؟

روزنامه اعتماد نوشت:
🔹روز جمعه ۲۵ فروردين جاري خبر به قتل رسيدن يك زن ۳۴ ساله در فضاي مجازي و رسانه‌ها وايرال شد.

🔹برخي كاربران در مورد اين حادثه نوشتند: «مريم.س؛ صبح جمعه در قطور خوي، توسط پدر و دو برادرش با انگيزه ناموسي موهاي سرش تراشيده، #شكنجه و به ‌#دار آويخته شد.» 

🔹«احسان حافظ» دهيار روستاي گيوران است. همان جايي كه اين زن به همراه همسرش زندگي مي‌كرد. او نيز در مورد اين خبر مي‌گويد: «بعيد مي‌دانم اين خانم خودكشي كرده باشد. اگر هم خودكشي كرده باشد با تهديد بوده است يعني مجبورش كردند كه خودكشي كند، ولي با توجه به شنيده‌ها و صحبت‌هاي امام جمعه اين روستا پدر و برادرانش او را به خانه‌شان در همان منطقه الند بردند و كشتند. ماجرا هم از جايي شروع شد كه اين خانم يك‌سري عكس و فيلم‌هاي ناجور از خودش در گوشي‌اش داشت. ببخشيد من خجالت مي‌كشم بگويم محتواي فيلم و عكس‌ها چه بود...فقط مي‌دانم فردي كه گچ‌كار بود و به خانه آنها رفت و آمد مي‌كرد، مقصر است. اين فرد در خانه آنها كار مي‌كرد. حالا شايعه شده كه مي‌گويند؛ اين خانم با آن گچ‌كار رابطه داشته. خدا مي‌داند، ولي هرچه هست عكس‌ها و فيلم‌هاي خصوصي اين خانم منتشر شده. مي‌گويند؛ يك روز اين آقا عكس‌هاي داخل گوشي اين زن را برداشته و او را #تهديد كرده كه عكس‌هايش را منتشر مي‌كند. حالا بين‌شان چه چيزي گذشته ما نمي‌دانيم. پس از مدتي هم عكس‌ها را منتشر مي‌كند.

🔹شوهر اين خانم كه از اقوام‌شان هم هست وقتي ماجرا را متوجه مي‌شود به دادگاه مي‌رود و درخواست #طلاق مي‌دهد. #روند_طلاق_طولاني است براي همين شوهر مريم از پدر و برادران او مي‌خواهد تا به عنوان شاهد به گيوران بيايند و برگه‌اي كه امام جمعه روستا براي طلاق آنها تنظيم كرده بود را ببينند و اگر لازم بود امضا كنند. شوهر اين خانم در آن برگه نوشته بود كه از حالا به بعد هيچ مسووليتي در قبال اين خانم ندارد و او را به خانه پدرش مي‌فرستد. پدر و برادرانش هم عصباني از اتفاقي كه افتاده و آبروي‌شان رفته، مريم را به خانه‌شان مي‌برند و او را مي‌كشند. فردي هم كه عكس اين خانم را منتشر كرد، متواري شده است. خانواده مريم هم به خاطر اينكه از قانون بگريزند اعلام كردند؛ مريم خودكشي كرده است اما...

@EveDaughters

پدر #معتاد به شیشه، آوای ۷ ساله را کشت؛ دادگاه با وجود سلامت و توانایی مالی، #حضانت دختر را به #مادر نداده بود!

روزنامه اعتماد نوشت:
🔺جمعه ۲۳ مهر ماه حدود ساعت یک بامداد «آوا.ی» اهل شهرستان هیدج در استان زنجان توسط پدرش با ضربه #چاقو کشته می‌شود.
چند ساعت پس از حادثه پدر این کودک با پلیس تماس می‌گیرد و به #قتل فرزندش اعتراف و ادعا می‌کند؛ «تحت‌تاثیر ماده مخدر شیشه» جنایت را مرتکب شده است.
مادر آوا مدتی پیش از حادثه به دلیل اعتیاد همسرش از او جدا می‌شود. دادگاه حاضر به واگذاری سرپرستی آوا به مادرش نمی‌شود. دادگاه در حالی با درخواست حضانت مادر مخالفت کرده که این زن، در سلامت کامل، با توانایی مالی کافی بوده است./اخبارمنتخب

@EveDaughters

🚨در خیلی از قتل‌های ناموسی اساسا شکایتی نمی‌شود!

🚨خانواده یک آگهی فقدان می‌دهند و به دادسرا اعلام می‌کنند و خودشان می‌روند و زن را دفن می‌کنند

🚨 دادگستری خوزستان پر است از پرونده‌های قتل‌های ناموسی که رها می‌شوند.

🔺زن کشی دو علت اصلی دارد، یکی در مواقع مواجهه شکست عاطفی که در خیلی از موارد هم با اسید صورت میگیرد و ریشه تاریخی در حس مالکیت مرد نسبت به زن دارد، دیگری قتل ناموسی است که به بهانه حفظ شرافت، مردان با خون درصدد پاک کردن لکه هستند.

🔺اولیای دم در خیلی از قتل‌های ناموسی راضی به قتل هستند.

🔸#کامبیزنوروزی، حقوقدان در نشست «نه به خشونت علیه زنان» با عنوان «زن کشی» گفت: این تصور را نداشته باشید که این افراد (کسانی که قتل های ناموسی می کنند) ناآگاه یا فقیر هستند. اصلا این طور نیست!
یک ارزش هایی بر آنها حاکم است که تا وقتی آن نظام قبایلی ذیل توسعه سراسری اجتماعی-اقتصادی مستحیل نشود این سنت ها هست، مثل سنت ازدواج اجباری/ جماران


#مونا_حیدری
#اسید_کشی
#قتل_ناموسی
#ازدواج_اجباری
#مالکیت_مردانه
#زن_کشی
#روز_زن_مبارک

@EveDaughters

تو قصاص نمی‌شوی!

١. فاطمه را پدرش کشت. با ضربات چاقو و در ملأ عام. گفتند به دلیل اختلافات خانوادگی. مادر و برادر فاطمه نگذاشتند نام قاتل روی اعلامیه ترحیم ثبت شود. آن‌ها ولیّ دم فاطمه‌اَند ولی چون قاتل، پدر مقتول است، اولیای دم نمی‌توانند او را قصاص کنند. مجازات قاتل اگر پدرِ مقتول باشد، دیه و نهایت چندسالی زندان است.

٢. موضوع پژوهش من برای درس فقه کیفری استدلالی، قصاص پدر در قتل فرزند است. این‌روزها میان کتب فقهی به‌دنبال ریشه‌های این حکم هستم. فقیهان تمام مذاهب اسلامی، متفق‌القول‌اَند که اگر قاتل پدر یا جدپدری مقتول باشد، قصاص نمی‌شود، به جز فقیهان مالکی. آنان شرایطی برای این حکم درنظر می‌گیرند و باور دارند اگر پدر فرزندش را بی‌دلیل و فجیعانه به‌قتل برساند، باید قصاص ‌شود. این رأی خاص مالکیان میان دیگر فقیهان مسلمان طرفداری ندارد.

٣. تمایز دیگری که در این حکم فقهی به‌چشم می‌خورد، تفاوت میان پدر و مادر است. فقیهان شیعه برخلاف فقیهان اهل سنت، چنین معافیتی را برای مادر قائل نیستند و تصریح کرده‌اند که معافیت از قصاص در صورت قتل فرزند، فقط مختص پدر و پدران اوست و مادر در صورت قتل فرزندش حتماً قصاص خواهد شد.

۴. به جز روایات، توجیهاتی که فقیهان برای اثبات این حکم آورده‌اند، جالب توجه است. برخی می‌گویند چون پدر علت وجود فرزند است، نمی‌توان به دلیل قتل او جانش را گرفت. مادر چه؟ در وجود فرزند نقشی ندارد؟ البته ارسطو باور داشت که زن در تشکیل جنین منفعل است!

۵. دیگرانی گفته‌اند پدر آن‌قدر نسبت به فرزندش مهر و عطوفت دارد که مگر در شرایط خاص دست به قتل فرزند نمی‌زند. مادر چه؟ نسبت به فرزند مِهری ندارد؟ البته آنان باور داشتند زن ناقص‌العقل است و تصمیمات احساسی می‌گیرد!

۶. در نهایت، دیدم که برخی فقیهان گفته‌ بودند قصاص مردی که فرزندش را کشته، با حرمت و شأن پدری و لزوم احسان به والدین منافات دارد. مادر چه؟ حرمتی ندارد؟ مگر مادر جزو والدین نیست؟ البته از نظر آنان، زن با مرد برابر نیست!

٧. غرض زیر سؤال بردن اصل این حکم نیست. چون هنوز به نتیجه‌ای قطعی در این‌باره نرسیده‌ام. مثلاً برخی از منظر سیاست جنایی، باور دارند حکم قصاص به قصد تأمین امنیت جانی و روانی جامعه در برابر قتل وضع شده و لازمه‌ی آن این است که اولیای دم امکان اجرا و مطالبه‌ی آن را داشته باشند. اما در صورتی که قاتل، پدر مقتول باشد، اولیای دم - یعنی مادر و خواهر و برادر مقتول - همسر و فرزند خود قاتل هستند و ممکن است به دلایل بسیاری چون ارتباط عاطفی، نگرانی از پیامدها و امنیت روانی، از قصاص قاتل صرف‌نظر کنند. شکی نیست که در این شرایط قاتل و اولیای دم در شرایط برابری نیستند و حکم به قصاص و سپردن آن به اولیای دم، نمی‌تواند مجازات بازدارنده‌ای باشد. از این رو به جای قصاص، باید مجازات درخور و بازدارنده‌ای برای پدر قاتل درنظر گرفت.

٨. دست‌کم مسئله‌ی من، تفاوت پدر و مادر در این حکم است. فقیهانی که همواره از قاعده‌ی تغلیب و الغای خصوصیت و احتیاط در دماء و بی‌شمار کاربست فقهی دیگر بهره‌می‌برند، چرا به زنان که می‌رسند، ناگهان به بن‌بست می‌خورند؟ حتی اگر آن زن، مادر باشد.

✍🏻 روح الله طالبی توتی
پژوهش‌گر مطالعات جنسیت و زنان

#قتل #قصاص #زنان #مادر #پدر #اسلام #حقوق #مجازات #قانون

@tadaeeat
@EveDaughters

‌داستان : شکارچی
مجموعه داستان : شکار شبانه
نویسنده: صمدطاهری
اجرا: نویسنده
@saranjoman
#قتل_ناموسی
@EveDaughters