📘استعفا، تبعید، و مرگ رضا شاه

✍🏻 #فریدون_مجلسی


🗄پست مرتبط:
📕دلتنگی برای رضا شاه؟
📕راه‌آهن‌ و رضا شاه
📕پایان مشروطیت
📕رضاشاه کبیر و یک اعتراف شخصی
📕موجودی حساب رضاشاه هنگام ترک ایران
📕پهلوی‌‌پرستی و آزادی‌خواهی؟
📺 قحطی‌‌ تحمیلی‌ای که جهان از یاد برد
📺 اشتباهات بزرگ رضا شاه
📻 امکان‌های متفاوت تجدد
➖➖➖

🌾@Naqdagin | @Baruwiki

📘استعفا، تبعید، و مرگ رضا شاه

✍🏻 #فریدون_مجلسی

🍂 چند سال پیش کتابی به قلم آقای شائول بخاش (سردبیر اسبق روزنامهٔ تهران جورنال) دربارهٔ «سقوط و افول رضاشاه» در آمریکا منتشر شد که برخلاف آثار متعدد دربارهٔ او به‌صورت خصمانه یا دوستانه به زندگی او نمی‌پردازد، بلکه می‌کوشد با دید انتقادی واقع‌بینانه به فصل آخر زندگی او، یعنی پس از اشغال ایران در سوم شهریور ۱۳۲۰ و برکناری او از سلطنت، و دوران پایانی محنت‌بار او در تبعید از خروج از بندرعباس تا ندادن اجازه برای پیاده‌شدنش در هند، و اعزام به تبعید در جزیرهٔ موریس و سپس به شهر ژوهانسبورگ در آفریقای جنوبی، و مشکلات و مرگش می‌پردازد.

🍂 در ایران داوری نسبت به رضا شاه، همچون داوری نسبت به بسیاری از مردان سیاسی و تاریخی که ایرانیان آنان را خوش می‌دارند یا نمی‌دارند، از مقولات سفید یا سیاه است. یا سفیدش می‌دانند که سیاهش را هم سفید می‌بینند، یا سیاهش می‌پندارند و سفیدش را هم سیاه می‌بیند! و هر یک با تعبیر و تفسیری، داوری را در هر زمینه به رنگ دلخواه می‌رسانند.

🍂 در میان سرسلسله‌های ایرانی پس از قرن شانزده میلادی، شاه اسماعیل به دلایلی با وجود شکست چالدران، در شمار سفیدها قرار می‌گیرد، و فراموش می‌کنند که او در تبریز، که پیش از آن پایتخت آق قویونلو بایندور و پیش از آنها پایتخت جهانشاه قرا قیونلو (شاهان سنّی‌مذهب) بود، برای استقرار حکومت خود، از خشونت چه‌ها که نکرد، اما هرچه کرد، ایرانی را که امروز می‌شناسیم برای ما برجای نهاد!

🍂 یا در داوری دربارهٔ شاه عباس که خدماتی افتخارآفرین در توسعهٔ اقتصادی و فرهنگی و بین‌المللی و امنیتی و کسب احترام ملّی کرد، خشونت‌هایش را به فراموشی می‌سپاریم، یا پس از آنکه صفوی از آن اقتدار، کارش به آن انحطاط شاه سلطان حسینی و سقوط کشید، چگونه در داوری دربارهٔ نادرشاه که نجات‌دهندهٔ ایرانِ ازهم‌پاشیده بود، خشونت‌هایی را که خودش را هم به دام نابودی کشاند، فراموش می‌کنیم.

🍂 نادرشاه و کریم‌خان و آقامحمدخان و رضاشاه از جهاتی با یکدیگر شباهت داشتند، هر چهار سرسلسله با سابقه و تجربه، تربیت حرفه‌ای نظامی و سرداریِ متناسب با زمان خود داشتند و در زمان‌های فروپاشی و بحران، وحدت کشور را حفظ کردند.

🍂 نادر از سطوح پایین جامعه بود، اما از حمایت عشایری افشار برخوردار بود، اما کریم‌خان، که استثنایی خشونت‌گریز بود، ضمن اینکه از سربازان نادری بود، در فروپاشی پس از او، بار دیگر ناجی ایران شد، به نوبهٔ خود از حمایت عشایری خود و طوایف لر برخوردار بود.

🍂 آقامحمدخان نیز در خدمت به پدر و عموهایی که از خوانین جنگاور بودند، با فروپاشی زندیه، بار دیگر وحدت ایران ازهم‌پاشیده را حفظ کرد، اما از لحاظ خشونت و رعب‌انگیزی، از نادر تندخوتر بود، و در دام همین خشونت اسیر و کشته شد.

🌐 مطالعۀ ادامه و متن کامل
⏰ زمان مطالعه: ۶ دقیقه
🔖۱۳۲۰ واژه


#نقد_کتاب #آینه_تاریخ
➖➖➖

🌾@Naqdagin

🎧فیلسوفانِ هیتلر
— فصل چهارم) قانون‌گذار هیتلر: کارل اشمیت (۱)

✍🏻 #ایوون_شرات


🗄پست مرتبط
📕معرفی کتاب

#کتاب_صوتی #آینه_تاریخ
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📹 قدیس (احمد شاملو)

🍂 این #مستند کار اصلاح‌طلبی به‌نام حسین لامعی است. کاری سفارشی که از شبکۀ سه پخش شده‌ و در چند مورد با شاعرانِ بیت، مثل یوسفعلی میرشکاک، از نزدیکترین شاعران به خامنه‌ای، مصاحبه می‌شود.

🍂 کل مستند شکلی امنیتی‌ دارد و بیش از اینکه نقد و بررسیِ منصفانۀ کارنامۀ ادبی او باشد، بررسی پروندۀ سیاسی و زندگی شخصی او و تخریبی با تمسک به این وجوه منفی اوست، آن هم با انواع سانسورهای مهم؛ از جمله ایستادنِ استثنایی و تمام‌قدِ شاملو مقابل سیرکِ رفراندم و دیگر اکت‌های درست و پیشتازانۀ او علیه نظام توتالیتر اسلامی.

🍂 شاملو پس از انقلاب با سرودنِ شعرهایی چون «جدال با خاموشی»، «روزگار غریبی است نازنین» و… به ثبت جنایات جمهوری اسلامی پرداخت و از سانسور و خفقان دینی و سرکوب قرون وسطایی سخن گفت. شعر «در اين بن‌بست» شاملو، برای اولين بار در ۲۰ مرداد ۱۳۵۸ به چاپ رسيد و در آن زمان با آگاهی از اهداف و سیاست‌های خمینی، او را «ابليس پيروز مست» و نیروهایی كه در استقرار ج.ا موثر بودند، «قصابان با كنده و ساطور بر گذرگاه‌ها مستقر» نامید و خبر از دشواری راه و بن‌بست كج و پيچ و سرما داد.

#نقد_روشنفکران
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎥 این بامدادِ خسته

🍂 #مستند ساختۀ فرشاد فداییان، دربارۀ زندگی احمد شاملو به نمایش عمومی در می‌آید. این فیلم-مستند در قالب تصاویری دیده نشده از زندگی احمدشاملو شاعر و مترجم است و در حالی مجوز اکران گرفت که ۱۸ سال از ساخت آن می‌گذشت. تصاویر فیلم حاصل ملاقات‌های فیلم‌ساز با احمد شاملو از اردیبهشت ۱۳۷۵ تا آبان ۱۳۷۶ است؛ روزها و شب‌هایی که به‌زعم فداییان، شاعر هم گرفتار کار بود هم سخت بیمار.

🍂 در این مستند فیلم‌ساز در کنار آنکه تلاش کرده از زبان احمد شاملو گوشه‌هایی از خصایص سبکیِ آثار و اندیشه‌های او را آشکار کند، به نمایش ابعادی از شخصیت شاعر پرداخته که کمتر مورد توجه دوستدارانش بوده‌است.

🌐 نقدِ #پویان_مقدسی بر مستند «اینجا»
⏰ زمان مطالعه: ۷ دقیقه
🔖 ۱۴۲۸ واژه

#نقد_فیلم
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎥احمد شاملو، شاعر بزرگ آزادی
▪️کارگردان: مسلم منصوری

🍂 مستندی دربارهٔ شاملو، شعر شاملو و گفت‌وگو با خود‌ شاملو در سال‌های پایانی زندگی‌اش، همراه با دیدگاه‌ شاعران و نویسندگان دربارهٔ شاملو، از جمله محمود دولت‌آبادی، محمدعلی سپانلو، محمد حقوقی، محمد قاضی، ضیا موحد، اسماعیل نوری‌علا، جواد مجابی، بهرام بیضایی، ناصر تقوایی، عباس کیارستمی! به همراه شعر خوانی‌هایی از احمد شاملو و آیدا سرکیسیان.


#مستند
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 دربارۀ کتابِ «احمد شاملو»
— دربارۀ اثر انتقادی دکتر #شروین_وکیلی با حضور مجازیِ او در انجمنِ روانشناسانِ ایرانیِ آمریکای شمالی

❓زندگی‌نامۀ شاملو تا چه میزان درست بوده‌است؟ دروغ‌های متعدد شاملو از چه امری حکایت می‌کند؟

🔸شاملو برخلاف ادعاهایش، به هیچ زبانِ دیگری جز فارسی و ترکی تسلطی در حد ترجمه نداشته‌است

🔸ادعای شاملو مبنی بر جمع‌شدن کتاب‌هایش توسط ساواک، یک دروغ دیگر او بوده‌است

🔸شاملو از ابتدای کار فردی ایران‌ستیز بوده‌است؛ در آخر عمر می‌کوشد چهرۀ ملی برای خود دست‌وپا کند، اما ناموفق است

🔸هیچ‌کس مقدس و مبری از نقد نیست؛ فردوسی از تازیانۀ نقد سربلند بیرون می‌آید، ولی شاملو چنین نیست؛ شاملو حتی نمی‌تواند به‌درستی حافظ را روخوانی کند


#نقد_روشنفکران #نقد_کتاب
#نقد_چپ #چپ_ایرانی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📓#کتابِ «احمد شاملو»

🖊 دکتر #شروین_وکیلی

🍂 ویراستِ دومِ کتابِ «احمد شاملو»، دفتر پنجم از مجموعه‌ی «دادِ سخن» که شرحی است جامعه‌شناسانه درباره‌ی تاثیر مدرنیته بر ادب پارسی و ظهور شعر نو.

🍂 این نوشتار به شرح زندگینامه و تحلیل آثار احمد شاملو اختصاص یافته و از سویی روایت‌ها و برداشت‌های مرسوم دربارۀ او را نقد و واسازی می‌کند و از سوی دیگر، محتوای سخنش را در پیوند با بستر جامعه‌شناختی زمانه‌اش بازخوانی می‌نماید.

🔻فهرست کتاب
پیش‌درآمد: اندر ضرر و ضرورت نقد شاملو
دیباچه: دربارۀ روش
بخش نخست: زندگی‌نامۀ شاملو

پیش‌گفتار
گفتار نخست: دانش‌آموز هنرستان آلمانی؟
گفتار دوم: نوجوان طرفدار هیتلر؟
گفتار سوم: شخصیت مستقل غیرحزبی؟
گفتار چهارم: روزنامه‌نگار زبردست؟
گفتار پنجم: شوهر نمونه و مترجم فرانسه‌دان؟
گفتار ششم: سردبیر کتاب هفته؟
گفتار هفتم: آیدا و عشق کامل؟
گفتار هشتم: فیلم‌نامه‌نویس موفق؟
گفتار نهم: سردبیر فرهیختۀ خوشه؟
گفتار دهم: مبارز سیاسی آشتی‌ناپذیر؟
گفتار یازدهم: ادیب انقلابی؟
گفتار دوازدهم: شاعر جهانی؟

بخش دوم: شخصیت احمد شاملو

گفتار نخست: اعتیاد شاملو
گفتار دوم: دانایی شاملو
گفتار سوم: نظام شخصیتی شاملو

بخش سوم: بستر پیرامون احمد شاملو

گفتار نخست: حلقۀ مرتضی کیوان
گفتار دوم: حلقۀ فریدون رهنما
گفتار سوم: حلقۀ احمد شاملو
گفتار چهارم: دشمنی‌های شاملو
گفتار پنجم: دوستی‌های شاملو

بخش چهارم: نقد آثار شاملو

گفتار نخست: ترجمه‌های شاملو
گفتار دوم: موضع سیاسی
گفتار سوم: ایران‌ستیزی و قوم‌گرایی

بخش پنجم: شاملوی شاعر

گفتار نخست: شاعر شدنِ شاملو
گفتار دوم: تعریف شاملو از شعر
گفتار سوم: مضمون «شعر» شاملو
گفتار چهارم: ساختار «شعر» شاملو

.


#نقد_روشنفکران #نقد_ادبی
#چپ_ایرانی #نقد_چپ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧سکوت سرشار از ناگفته‌هاست

🎙 #احمد_شاملو (شعر از مارگوت بیکل)


#شعرانه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 دخترای ننه‌‌دریا
— شعری از احمد شاملو

🎙دکتر #رشید_کاکاوند


#شعرانه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘انسان ایرانی در چنگ سیاست‌های ایدئولوژیک بازنمایی

✍🏻 #الف_هامان

🍂 لازم بود یادداشتی بر این سکانس از سریال در انتهای شب بنویسم. من به‌شخصه سریال را ندیدم و احتمالا قصد تماشایش را هم ندارم. به همین دلیل، صرفا به واکنش‌هایی که حول فیگور این سریال و سکانس مورد بحث در سوشیال‌مدیا منتشر شدند، می‌پردازم.

🍂 در این سکانس، ما شاهدِ رقص مادری محجبه با پسرش که پارسا پیروزفر ایفاگرِ نقش اوست، هستیم. کودکی در حال تماشاست و یک موسیقی پاپ ایرانی در پس‌زمینه در حال پخش است.

🍂 بسیاری این سکانس را بازنمایی "واقعیتِ خانوادۀ ایرانی" تلقی کرده‌اند. من این پرسش را در حاشیه نگه می‌دارم که چگونه مدیومی که تحت سیطرۀ سانسورشیپ اسلامی‌ست و با پول سپاه و وابستگان اقتصادی‌اش ساخته شده، می‌تواند فضای آزادی برای "بازنمایی" باشد؟ در این مدیوم حتی یک میزانسن هم از "واقعیتِ اجتماعی نامطلوب سیستم" بیرون نمی‌آید.

🍂 بحثِ اصلیِ من این است که این سکانس، دقیقا به بازنماییِ کدام قشرِ "حاشیه‌نشین" و "حذف‌شدۀ" جامعه پرداخته‌است؟ زن محجبۀ میان‌سال؟ چه خرده‌فرهنگ تابوسازی شده‌ای در این سکانس بازنموده می‌شود؟ فرهنگِ موسیقیِ پاپ مجوزدار؟ آن چیزی که در این سکانس دیده می‌شود، اتفاقا بازتولید همان سیاست‌هایِ بازنمایی #حکومت_اسلامی‌ است.

🍂 رمنس‌های لوس و بی‌جانی که هیچ‌گاه به عشق واقعی و زمینیِ انسانی نمی‌پردازند؛ چرا که اصلا این اجازه را ندارند که وجود چنین عشقی خارج از دوربین را تایید کنند.

🍂 به‌شخصه هیچ تغییری در سیاست بازنماییِ حکومت اسلامی نمی‌بینم. فضای فرهنگی ما کماکان درگیر وسواس‌های جنسی‌ست. کماکان حق اشاره به ۹۰ درصد وقایع اجتماعی روز، که از قضا مهم‌ترین و تاثیرگذارترین مسائل ما هستند را نداریم؛ کماکان حق ارائۀ تصویری خارج از زیبایی‌شناسی چرکینِ الاهیاتی نداریم. از همه مهم‌تر، «بدن» که اولین و مهم‌ترین مسئلۀ بازنمایی‌ست و هرگونه مطالعه‌ای بر این سوژه، از دلِ بازنمایی و نقدِ بازنمایی امکان‌پذیر است، بعنوان «ابژۀ نگاه منحرفانۀ اسلامی» دیده می‌شود؛ گویی که بدنِ تمامِ کاراکترهای سینمای ما، در اختیارِ سانسورچی‌ست، یا حتی در خوانشی رادیکال‌تر، می‌توانم ادعا کنم که بدن هر کارکتر در سینمای ایران، ابژۀ میلِ سرکوب‌شده و "فتیش‌شدۀ" یک مسلمان است.

🍂 در واقع، بدن کاراکترها، انتزاعی‌ست از نگاه منحرفانۀ یک مسلمان به بدن؛ نگاهی که در آن، اساسا زن به موجودیتی مطلفا جنسی‌ تقلیل یافته و به همین دلیل، باید توسط "سیاست‌های نمایش" مشخصی، وجوه جنسی‌اش مهار شود و هویتی غیرجنسی برای او "ساخته" شود.

🍂 البته از نکته‌ای نباید چشم‌پوشی کرد. هرچه بیشتر جامعۀ ایران از این سیاست‌های کنترل هویت و سبک زندگی رها شود، تعداد زندگی‌ها، فرهنگ‌ها و آدم‌هایی که تصویری از خود در فضای رسمی هنری پیدا می‌کنند، محدود و محدودتر خواهد شد؛ چرا که بقای این فضای رسمی، منوط به رعایت سیاست‌های بازنمایی حکومت است. وقتی سوژه‌های بازنمایی، خارج از فضای رسمی هستند، دیگر چیزی برای بازنمایی نخواهد ماند.

🍂 در نهایت، آن اکثریتی که زیستشان خارج از آن فضای رسمی و سیاست‌هاش تعریف شده، فضایی زیرزمینی برای بازنمایی خود و خرده‌فرهنگ‌های سرکوب‌شده‌شان پیدا می‌کنند؛ همانطور که امروزه در جامعه می‌بینیم. اجراهای زیرزمینی، اکران‌های زیرزمینی، تجمعات زیرزمینی، جلسات زیرزمینی و ... که مفهوم به‌نام "جامعۀ زیرزمینی" را می‌سازند.

🍂 در این مناسبات، فضای رسمی هنری نیز در نهایت، مجبور می‌شود که به سراغ سوژه‌هایی برود که از طبقۀ حامی رژیم و ایدئولوژی حاکم می‌آیند؛ نمونۀ دقیق این فرایند، صداوسیماست.

🍂 منزوی‌شدن و اتمیزه شدن و محدود شدن هرچه بیشتر ارتباط با "دیگری"، پایانی‌ست که در انتظار هر ایدئولوژی و گروهی‌ست که نگاهی ستیزه‌جویانه نسبت به "دیگری" داشته‌باشد.


#نقد_فیلم #نقد_فرهنگ
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 در انتهای شب رو ببینیم یا نه؟!
— بررسی سریال


#نقد_فیلم
➖➖➖

🌾 @Naqdagin