🎬 مرگ یزدگرد (۱۳۶۰)
— ژانر: تاریخی – درام – فلسفی

«ملت را نمی‌توان کشت
ولی پادشاه را می‌شود
با مرگ پادشاه ملتی می‌میرند»

بهرام بیضایی، مرگ یزدگرد

🔺نظیر این سخن را برخی از عزیزانِ پادشاهی‌خواه نقل کرده‌اند. اگر کسی حتی فیلم این نمایش‌نامه را گذری دیده‌باشد، چنین خبط بزرگی را نمی‌کند که از نامِ بهرام بیضایی پس از مرگش، برای ایدۀ محترم خود سوءاستفاده کند.

🔺نسبت دادنِ چنین جمله‌ای به بهرام بیضایی، خلافِ کلیتِ مشی و نگرشِ او به ایران و فرهنگ و قدرت، و دیالوگ‌های نقادانۀ متعددی‌ست که صرفا در همان نمایش‌نامه و فیلم (جدا از دیگر کارهایش)، علیه این دیدگاهِ «ملت-صغیرپندارِ» سنتی بیان شده‌است. در این باره در یک رشته‌استوری (اینجا) با جزئیات بیشتری توضیح دادیم.

🔺چنین نقل‌قولی، مشابه آن است که یک طرفدارِ کودک‌همسری، جمله‌ای از یک کاراکترِ طرفدارِ کودک‌همسری در یک نمایش‌نامه، به‌قلم نویسنده‌ای با گرایشاتِ آشکارا لیبرال و حامیِ حقوق زنان و کودکان را تقطیع و نقل کند، و از اعتبار نام آن نویسنده، برای تصدیق و تاییدِ عقاید خود بهره‌ ببرد!
▪️▪️▪️

🔸بهرام بیضایی قبل از هر چیز متفکر تاریخ و اسطوره بود، نه صرفاً فیلم‌ساز. او تاریخ را بازسازی نمی‌کرد؛ تاریخ را بازجویی می‌کرد.

🔸در مرگ یزدگرد، بیضایی عمداً از بازنمایی باشکوه سقوط یک امپراتوری پرهیز می‌کند و به سراغ حاشیه می‌رود: یک آسیاب، یک خانوادهٔ فقیر، و شاهی که دیگر قدرتی ندارد. این جابه‌جاییِ مرکز نگاه، امضای بیضایی است.

🔸او به روایت واحد اعتقاد نداشت. در جهان بیضایی، حقیقت چندپاره است و قدرت همیشه سعی می‌کند یکی از این پاره‌ها را «حقیقت رسمی» اعلام کند. به همین دلیل فیلم ساختاری شبیه تئاتر، اسطوره و محاکمهٔ فلسفی دارد، نه سینمای تاریخی متعارف.

🔸بیضایی زبان را مثل سلاح به کار می‌برد. دیالوگ‌هایش ادبی‌اند، اما تزئینی نیستند؛ هر جمله حامل تاریخ، خشونت، ترس و حافظهٔ جمعی است. او نشان می‌دهد که چگونه زبان می‌تواند هم حقیقت را آشکار کند و هم پنهان.

🔸نکتهٔ مهم‌تر این است که بیضایی همیشه طرف فرودستانِ تاریخ می‌ایستد. در مرگ یزدگرد، شاه می‌میرد، اما این مردم عادی‌اند که زیر بار روایت‌ها له می‌شوند. فیلم دربارهٔ پایان یک پادشاه نیست؛ دربارهٔ شروع قرن‌ها روایت‌سازی، توجیه و تحریف است.

🔻بیضایی منحصر‌به‌فرد بود:
اسطوره را به ابزار نقد قدرت تبدیل کرد
تاریخ را از نگاه پیروزان ننوشت
و به‌جای پاسخ، مخاطب را وادار به فکر کردن کرد
مرگ یزدگرد هنوز هم تازه است، چون نه دربارهٔ گذشته،
بلکه دربارهٔ نحوهٔ ساخته‌شدن حقیقت در هر زمانه‌ای حرف می‌زند.

📖 خلاصهٔ داستان:

🔸فیلم روایت‌گر واپسین لحظات زندگی «یزدگرد سوم»، آخرین شاه ساسانی است؛ اما نه به شکل یک روایت تاریخی خطی. جسد شاه در آسیابی پیدا می‌شود و آسیابان، همسرش و دخترش متهم به قتل او هستند.

🔸دادگاهی تشکیل می‌شود و هرکدام از متهمان، روایت خودشان را از ماجرا تعریف می‌کنند. اما هیچ روایت قطعی‌ای وجود ندارد. حقیقت مدام تغییر شکل می‌دهد و آنچه باقی می‌ماند، نه خودِ تاریخ، بلکه برداشت انسان‌ها از قدرت، ترس و بقاست. فیلم به‌جای پاسخ دادن، سؤال می‌سازد: چه کسی تاریخ را می‌نویسد؟ فاتح، قربانی یا شاهد؟

.


#اپوزیشنقد #هنر #معرفی_فیلم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🔸نمایشنامهٔ «مرگ یزدگرد» بهرام بیضایی، مرزی میان اسطوره و تاریخ را در می‌نوردد و مسئلهٔ حقیقت را در بستر فروپاشی اخلاقی و سیاسی می‌کاود.

🔸حقیقت در این اثر نه در زبان قدرت بلکه در تضاد روایت‌ها پدیدار می‌شود، و بیضایی با ساختاری بکت‌وار، داوری نهایی را به تعلیق می‌برد تا نشان دهد «حقیقت» همواره محصول نگاه است، نه واقعه. این اثر از منظر فلسفی، نقدی بر فروپاشی معنا در دوران گسست تاریخی است، جایی که مرگ پادشاه، مرگ تفسیر می‌شود.

.


#اپوزیشنقد #هنر #معرفی_فیلم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 چرا دیکتاتورها لیبرتارین‌ها را دوست دارند (۱)
— بهای پنهان انزواطلبی

لیبرال: در فضای امروز (بویژه آمریکا)، لیبرال‌ها طرفدار «دولت بزرگ» هستند. آن‌ها معتقدند دولت باید در اقتصاد دخالت کند، مالیات بگیرد و خدمات اجتماعی بدهد. در سیاست خارجی هم غالباً «انترناسیونالیست» هستند؛ یعنی معتقدند آمریکا باید در جهان حضور داشته باشد و از حقوق بشر و دموکراسی (حتی با مداخله) دفاع کند. 🗽

لیبرتارین: دشمن «دولت بزرگ» هستند. می‌گویند دولت باید فقط در حد پلیس و دادگاه کوچک شود. در سیاست خارجی هم «انزواطلب/عدم مداخله‌گر» هستند. آن‌ها می‌گویند آمریکا نباید «پلیس جهان» باشد. 🚫👮‍♂️ وقتی آمریکا مداخله می‌کند، رژیم‌هایی مثل ج.ا از «دشمن خارجی» به عنوان ابزاری برای سرکوب معترضان داخلی استفاده می‌کنند و هرگونه مطالبه‌گری را به جاسوسی برای بیگانه ربط می‌دهند. لیبرتارین‌ها معتقدند تحریم‌های اقتصادی لایه‌های میانی و مردم عادی را ضعیف می‌کند و وابستگی ملت به دولتِ دیکتاتور را برای معیشت بیشتر می‌کند. آنها می‌گویند «تجارت آزاد» باعث نفوذ فرهنگ و ارزش‌های مدرن به داخل این کشورها می‌شود.

@True_North_Exchange

.


#سیاست

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 چرا دیکتاتورها لیبرتارین‌ها را دوست دارند (۲)
— بهای پنهان انزواطلبی

لیبرال: در فضای امروز (بویژه آمریکا)، لیبرال‌ها طرفدار «دولت بزرگ» هستند. آن‌ها معتقدند دولت باید در اقتصاد دخالت کند، مالیات بگیرد و خدمات اجتماعی بدهد. در سیاست خارجی هم غالباً «انترناسیونالیست» هستند؛ یعنی معتقدند آمریکا باید در جهان حضور داشته باشد و از حقوق بشر و دموکراسی (حتی با مداخله) دفاع کند. 🗽

لیبرتارین: دشمن «دولت بزرگ» هستند. می‌گویند دولت باید فقط در حد پلیس و دادگاه کوچک شود. در سیاست خارجی هم «انزواطلب/عدم مداخله‌گر» هستند. آن‌ها می‌گویند آمریکا نباید «پلیس جهان» باشد. 🚫👮‍♂️ وقتی آمریکا مداخله می‌کند، رژیم‌هایی مثل ج.ا از «دشمن خارجی» به عنوان ابزاری برای سرکوب معترضان داخلی استفاده می‌کنند و هرگونه مطالبه‌گری را به جاسوسی برای بیگانه ربط می‌دهند. لیبرتارین‌ها معتقدند تحریم‌های اقتصادی لایه‌های میانی و مردم عادی را ضعیف می‌کند و وابستگی ملت به دولتِ دیکتاتور را برای معیشت بیشتر می‌کند. آنها می‌گویند «تجارت آزاد» باعث نفوذ فرهنگ و ارزش‌های مدرن به داخل این کشورها می‌شود.

@True_North_Exchange

.


#سیاست

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 وقت رستاخیز است

🎙دکتر #حاتم_قادری

🔸خامنه‌ای همه چیز را کاهش داده به حجاب‌پرستی و غزه‌پرستی. وقتی می‌گویند عالِم فاسد بشود، عالَم فاسد می‌شود مشمول خود‌ شماست؛ چپاولی که خودتان، بیت‌تان و اطرافیانیانتان‌ انجام می‌دهید را ببینید. ما نیاز به رستاخیز داریم. این حماقتی که سعی می‌کنید در مردم در قالبِ هیئت‌های عزاداری و سینه‌زنی داشته‌باشید.

🔸زود می‌گید که «ما ناامید شدیم!»، بابا بچه‌ای که ناامید شدی! کار بزرگ، آدم بزرگ می‌طلبه. از جوی کوچک ماهیِ کوچک می‌آد، اگه نهنگ می‌خوایم، دریا بشیم.

.


#حکومت_اسلامی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 سوپر-روایت از سوپر(علی)منی که فقط مقابل عمر، فاطمه و محسن را برای «کشته‌سازی» جلو فرستاد!

🎙#اصغر_زنجانی

👳🏿‍♂️ آخوندک روایت میکنه که:

علی مشغول غذا خوردن بود که منافقین...

.
.
.
🔺شنیدن یا نشنیدن، دانستن یا ندانستن، فکر کردن یا نکردن این اراجیف، حتی اگر واقعیت هم داشتند، کوچکترین تأثیری در زندگی ما انسان‌ها نداشته و نخواهد داشت!

🔺واقعیتِ تلخ آن است که همین اقیانوسِ بی‌کران از خرافات و جزئیات بی‌هوده است که بخشِ بزرگی از «جهان سنتی» را تشکیل می‌داد؛ همان جهانی که به‌اصطلاح متفکرانی چون سید حسین نصر، رضا داوری، احمد فردید و بیژن عبدالکریمی، با واژه‌پردازی‌های فلسفی سعی در تطهیر آن داشته‌اند. آن‌ها از دلِ این مرداب، تصویری رمانتیک، قدسی، ملکوتی و اخلاقی استخراج کرده‌اند تا آن را به عنوان «امر قدسی» در برابر «نهیلیسم مدرن» علم کنند. اما واقعیتِ کفِ جامعه‌ی سنتی، عرفانِ ابن‌عربی نبوده‌است؛ همین روایات جعلی و خواب‌نماشدن‌ها بوده‌است.

🔺ما با جهانی روبرو بودیم که در آن، شخصیت‌هایی که حتی اصل وجود تاریخی‌شان در هاله‌ای از ابهام است—و اگر هم بوده‌اند، فرسنگ‌ها با این تصاویر اسطوره‌ای فاصله داشته‌اند—به مقام خدایگان می‌رسیدند.

🔺تاریخ و روایاتی که دو قرن پس از مرگشان توسط «غُلات» و داستان‌سرایان ساخته و پرداخته شده، آنان را چنان بالا می‌برد که با وجود سکوت مطلق قرآن درباره‌شان، از تمام انبیاء الهی پیشی می‌گرفتند. در این الهیاتِ ساخته‌شده، این چهره‌ها حتی از عیسی مسیح—که قرآن صراحتاً او را «کلمة‌الله» و «روح‌الله» می‌نامد—والاتر می‌نشستند. آن‌ها دیگر انسان‌های تاریخی نبودند؛ بلکه به «شفیعان مطلق‌العنان»، «واسطه‌های فیض» و «تجسم‌های زنده‌ی الله» بدل شده‌بودند؛ گویی الله و حق، نه خالق و داور، بلکه مرید و هوادار علی و آلش بوده‌است.

❓و تمام این صحنه‌پردازی‌های عظیم، این اسطوره‌سازی‌های محیرالعقول و این تقدس‌زایی‌های افراطی چرا طراحی شدند؟

👳🏿‍♂️ پاسخ روشن است: تا طبقۀ «آخوند» و کاستِ روحانیت، فلسفه‌ی وجودی پیدا کند.

📌 این طبقه برای بقای خود نیاز به انحصار دارد. اگر خدا در دسترس همگان باشد و دین مجموعه‌ای از اصول اخلاقی ساده باشد، دیگر نیازی به واسطه نیست. پس باید خدا را دور کرد، دین را پیچیده کرد و امامان را چنان در لایه‌هایی از نور و غیب و اسرار پیچید که دسترسی به آنان برای انسان معمولی ناممکن شود.

🔺درست در همین نقطه است که «آخوند» به عنوان تنها کلیددارِ این قفل‌های ساختگی وارد صحنه می‌شود. آن‌ها این خدایانِ دست‌ساز را خلق کردند تا خودشان را به عنوان تنها مترجمان، تنها وکیلان و تنها «بابِ» ورود به این بارگاه معرفی کنند. این سیستمِ خرافه‌ساز، در واقع یک «اقتصادِ نجات» است؛ بازاری که در آن کالای اصلی، ترس و امیدِ واهی است و فروشنده‌ی انحصاری آن، روحانیت.

🔺آن‌ها مردم را در تاریکخانه‌ای از جهل نگه می‌دارند تا خودشان تنها چراغ‌دارانِ ادعایی باشند. تقدس‌بخشی به گذشته و شخصیت‌های تاریخی، نه برای احیای دین، بلکه برای تضمینِ قدرت و معیشتِ طبقه‌ای است که جز «حرف زدن درباره‌ی گذشتگان»، هیچ مهارت و تولیدی برای جهانِ زندگان نداشته‌اند و ندارند.

🔻آخوندیسم
👳🏿‍♂️آخوند کیست؟
👳🏿‍♂️امام زمان، لِفت دِ گروپ: WTF happened
👳🏿‍♂️حکایتِ شیخ ولایی و فضیلتِ «تلبیس»
👳🏿‍♂️صنعتِ کپی‌کاری، جعل و کتاب‌سازیِ آخوندها، تشیع و اسلام

🔻امامت: دروغِ پول/قدرت‌ساز!
📺 پیوستِ ثروت با امامت: از واقفیه تا ولایت فقیه
— نقش اقتصاد و سیاست در شکل‌گیری فِرَقِ مذهبی
📺 خمس/ولایت فقها برمبنای «دروغ مصلحتیِ» غیبت صغری
📕امام زمان، لِفت دِ گروپ: WTF happened
📕غیبت: گوسالۀ سامری‌ای که آخوند را خدا کرد
📕از نیابت امام تا مصون‌سازیِ تجاوز
📕«یک نگاه» کافی‌ست یا «هزار و یک سند/واسطه» لازم؟
📕بودیست بودا را می‌کشد، شیعه مغزش را!
📻 پروسۀ تولید امام زمان
📻 سنگ محک مدعیان
📻 مهدویت در ترازو
📻 رهبر فراپیر مخفی
📺 علم غیب، دروغِ بزرگی جهت مردم‌فریبی و اهداف سیاسی-فرقه‌ای
📺 روحانیت شیعه و فوکویاما
📺 قصۀ امام زمان و تحریفات
📺 مهدی قراره بیاد؟
📺 داستان امام زمان از تولد تا ظهور

🔻شیعه = شرک
📺 نقشِ الوهیِ بی‌بی
📺 برتریِ «علی» نسبت به الله
📺 مخزن واقعیِ قرآن: الله یا جبرئیل؟ نه، علی «همه‌چیز‌»الله!
📺 خداوندگار شیعه: علی!
📕‍ساختار مشرکانۀ تشیع‌ها
📕تشیع: مذهب‌تراشی سیاسی ایرانیان

🔻اهل غلو و شیعه
📕خطبۀ نورانیة؛ شیعه یا اهل غلو؟
📕خطبۀ بیان
📕پروژۀ ایدئولوژیکِ جابجاییِ «علی» با «رستم»
📕تشیع: مذهب‌تراشیِ سیاسیِ ایرانیان
📺 بازخوانیِ سیمایِ علی‌‌بن‌‌عبدمناف
📺 نور ازلی علی یا انسان-خداییِ تشیع
📺 اگر علی خلق نمی‌شد؟!
📺 یک فیلِ سفیدِ خری(!) که حرام‌زاده(!) بود، از علی پیروی نکرد
📻 دینِ علی؛ گذرگاهِ عرفانِ باستان به عرفان اسلامی (پرفسور امیرمعزی)

.


#نقد_شیعه #سم_هفته #آخوندیسم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin