نقدآگین

📘پرده‌های ابهام حجاب فاطمه زهرا

✍🏻#محمد_موسوی‌_عقیقی

🍂 در بین شیعیان، فاطمۀ زهرا بزرگترین نماد برای «حجاب» است. دم‌دست‌ترین سخنی که مردم در هنگام دفاع از حجاب از فاطمه زهرا نقل می‌کنند، این عبارت است:

«خیرِّ للنِّساء اَن لایَرین الرِّجال و لا یَراهُنَّ الرِّجالُ: برای زنان بهتر آن است که نه مردان (نامحرم) را ببینند نه مردان آنان را»(۱).

🍂 بسیاری از فقیهان برای اثبات «وجوبِ پرده‌نشینی زنان» به این روایت استناد کرده‌اند(۲). عبدالله مامقانی معتقد است که، زنان باید خانه‌نشین باشند؛ چون فاطمۀ زهرا از اینکه مردان با زنان در اختلاط باشند، نهی کرده‌است(۳).

🍂 فقیهان زیادی بر اثر همین روایت، معتقدند که زنان، باید در خانه‌هایشان حبس شوند و هیچ مردی بر آنان وارد نشود. این فتوا هرچند موردِ اتفاق علمای قدیم بوده، با این حال، اکثریت علمای معاصر هم از صدور چنین فتوایی در کتاب‌های فقهی خود ابایی نداشته‌اند.

🍂 طباطبایی یزدی مثل بسیاری از فقها در «عروة الوثقی،کتاب النکاح، فصل فی فضل النکاح و آدابه، مسأله ۱۵» نوشته‌ا‌ست:

«حبس کردن زنان در منزل ثواب دارد، به‌گونه‌ای که تنها در مواقع ضروری از خانه خارج شود. همچنین نباید هیچ مردی به زن وارد شود».

🍂 این نگاه به حجابِ فاطمۀ زهرا را می‌توان یک روایت جانبدارانه تلقی کرد. با بررسی متون دینی می‌توان به این نتیجه رسید که حجاب او نه آنچنان سفت و سخت بود که حتی از مرد نابینا هم خود را بپوشاند و نه آنقدر وارفته بود که بتوان او را بی‌حجاب دانست.

🍂 امام محمد باقر عقیده دارد:

«با وجود اینکه فاطمه زهرا سرور زنان بهشت بود، روسری اش فقط تا وسط بازویش را تحت پوشش قرار می داد»(۴).

🍂 آیات حجاب همگی در میانۀ سال‌های دهۀ نخست عربی (هجری) به مسلمانان ابلاغ شد. خطاب آیه ۳۱ نور به همۀ مسلمانان و آیۀ ۵۹ احزاب به همسران پیامبر، دختران پیامبر و زنانی‌ست که شوهرشان «مؤمن» است. این‌گونه خطاب کردن نشان می‌دهد که زنان و دختران پیامبر و زنان مسلمان، هیچ‌گاه پوششی بر سر نداشته و پرده‌نشین نبوده‌اند. در آن سال‌ها، فاطمۀ زهرا تنها فرزند پیامبر محسوب می‌شد.

🍂 به تصریح قرآن، یکی از مخاطبینی که باید حجاب کند، فرزندان پیامبر می‌باشد. این موضوع نشانگر آن است که تا قبل از ابلاغ آیات حجاب، هیچ‌کدام از زنان مسلمان، حجاب نداشته و همگی بی‌حجاب بوده‌اند؛ از جمله بستگان پیامبر اسلام که مورد خطاب مستقیم آیات هستند.

🍂 حجاب فاطمه زهرا از همان شروع اسلام، آنگونه نبوده که مردم کنونی انتظار دارند. در روایاتی بیان شده که فاطمۀ زهرا، از این موضوع که در روز قیامت همه برهنه هستند، دلخور و اندوهگین بود، به نزد پیامبر آمده و ناراحتی خود را به پدر در میان گذاشت. پیامبر به دخترش گفت که تو نیز در روز قیامت برهنه خواهی بود. پیامبر با این استناد که در آن زمان کسی متوجه دیگری نخواهد بود، سعی می ‌ند دل غصه دار فاطمه را از التهاب دربیاورد(۵).

🍂 حتی روایتی وجود دارد که نشان می‌دهد فاطمه زهرا بعد از بلوغ و ازدواج و دوران زندگی در مدینه، حجابش آنگونه که مردم تصور می‌کنند نبوده و لباس رنگارنگ می‌پوشید و آرایش می‌کرد.

🍂 در کتاب‌های روایی آمده‌است که روزی علی بن ابی طالب، شترهای قربانی پیامبر را شتربانی می‌کرد. فاطمۀ زهرا را مشاهده کرد که از حالت احرام خارج شده و لباس رنگین پوشیده و سورمه بر چشم کشیده بود. علی از این کار فاطمه ناخشنود شد و ناراحتی خود را به او گفت. فاطمه در مقابل، جواب داد که «پدرم مرا بر این کار فرمان داده‌است».

🍂 بعد مدتی از گذشتن ماجرا، زمانی که علی در عراق بود، گفت نزد رسول خدا رفتم درحالی‌که به دلیل کاری که فاطمه کرده بود، خشم گرفته‌بودم. علی از پیامبر صحت نقلی که فاطمه از پدرش کرده بود را جویا می شود (که آیا واقعاً فاطمه زهرا به پیامبر چنین گفته‌است یا خیر؟)؛ در ادامه، مراتب ناراحتی و خشم خود را به پیامبر بازگو می‌کند. با این حال، پیامبر جانب فاطمۀ زهرا را گرفته و می‌گوید: «فقال: صَدَقَت. صَدَقت: فاطمه راست گفته‌است، راست گفته‌است»(۶).

🍂 بسیاری از فقهای شیعه، در مباحث فقهی مربوط به حج، این روایت را پذیرفته‌اند(۷). این مطالب نشان می‌دهد که تلقی عموم مردم ما از حجاب فاطمۀ زهرا، همان است که فقها با انحصارگرایی بیان کردند.

ارجاعات:
۱. بحارالانوار،ج۴۳،ص۵۴
۲. مهذب الاحکام،ج۲۴،ص۲۶
۳. مرآة الکمال،ج۲،ص۹۹
۴. مکارم الاخلاق،طبرسی،ص۱۰۶
۵. بحارالانوار،ج۴۳،ص۵۵
۶. سنن ابن ماجه،مناسک۸۴،ح۳۰۷۴؛ الإفصاح عن معاني الصحاح،ج۸،ص۳۵۶؛ ذخيرة العقبى،ج۲۴،ص۱۲۴؛ المسند المستخرج على صحيح مسلمج۳،ص۳۱۷؛ الجامع الصحيح للسنن والمسانيد،ج۱۷،ص۴۴۸/ منابع شیعی: مسند الإمام الباقر،ج۶،ص۲۰۹؛ المغازي،ج۳،ص۱۰۳۸؛ الموسوعة الكبرى،ج۹،ص۱۹۸؛ بحارالانوار،ج۹۶،ص۹۲
۷. تذکرة الفقها ط.ق،ج۱،ص۳۳۶؛ الحج في الشريعة الإسلامية الغراء،ج۱،ص۱۱

.

#بازنگری #زنان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @fekr_rak

2.38K viewsedited 13:19