نقدآگین

📘مرگ؛ «عامل وحدت» در نظام توتالیتر

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @jostarnevesht

1.75K viewsedited 10:38

📘مرگ؛ «عامل وحدت» در نظام توتالیتر

[سمت راست: زاکانی و دغدغۀ حجابِ اجباریِ عکسِ قبرها؛ سمت چپ: جواز شرعیِ سکس با مردگان]

🍂 اریک فروم در کتاب آناتومی ویران‌سازی انسان، مرگ‌دوستی را با یک کیس بیماری شروع می‌کند: فردی که به قبرستان و محل آماده‌سازی اجساد می‌رفت و با اجساد سکس می‌کرد. از این رو مشخص است که «مرگ‌دوستی» با «مرده دوستی» و «نکروفیلیا» نسبت دارد.

🍂 فروم در روایتی زیبا، حکایت سخنرانی اونامونو را در اسپانیا نقل می‌کند. زمانی که فالانژها، با شعارِ «زنده باد مرگ Viva la Muerte» سخنرانی اونامونو را بر هم زدند.

🍂 «مرگ‌دوستی» در قرن بیستم، همچنان که اریک فروم به خوبی شرح می‌دهد، هم در اسپانیا و هم در ایتالیا و آلمان و شوروی سابق، رسوخ کرده بود (هرچند فروم به شکل مشهودی از این موضوع در چینِ مائویی، چشم‌پوشی می‌کند).

🍂 مرگ در یک ساختار تمامیت‌خواه (چه مرگ وفاداران ساختار، چه رهبر ساختار و چه دشمنانش و چه مردم عادی)، «عاملی وحدت‌بخش» است. همچنان که می‌توان در مرگ دشمنان شادی کرد، می‌توان در مرگِ اعضا عزاداری کرد؛ و شادی و عزاداری، نه فقط جنبه‌ای ناشی از «منافع»، بلکه بازتولید نوعی مراسم آیینیِ «قربانی کردن» محسوب می‌شود. هر بزرگداشت مرگی که به ایدئولوژی مربوط است، دو جنبه دارد؛ هم «ایدئولوژی» را پاس می‌دارد و هم «خودِ مرگ» را؛ مرگ بعنوان الهه‌ای که می‌ستاند و باید او را سیراب کرد.

🍂 آیین بزرگداشتِ مرگ، هرچند بسیار کهن و در سراسر جهان پراکنده است، اما گهگاه در ما وحشت می‌آفریند. اینکاها تنها کودکان را قربانی می‌کردند؛ چون جانِ کودکان بود که ارزش قربانی شدن داشت (قسمت عمدۀ عمرشان همچنان باقی بود).

🍂 آن چیز که در یک ساختار توتالیتر، نسبتِ رهبر و دیگران را مشخص می‌کند نیز مرگ است: وفاداران برای او می‌میرند و دشمنان توسط اراده‌اش کشته خواهند شد؛ اوست که در هیبت خدای مرگ به مرگ‌ها معنایی دوباره می‌بخشد.

🍂 اعتراضاتِ شهروندانِ ایران در سال‌های اخیر، به‌وضوح به‌شکلی نمادین، زندگی‌خواهانه بوده: چند ماه قبل از اعتراضاتِ «زن، زندگی، آزادی»، شهروندانِ گلپایگانی شعار داده‌بودند: "نه تفریح، نه پیشرفت، جوونی‌مون هدر رفت"، اعتراضات معترضانِ عشایری در خوزستان و دامداران اصفهانی نیز به‌شکلی عجیب، با تصویر گاو و گاومیش ترکیب شده بود، معترضان گهگاه گاو خود را به همراه می‌آوردند: "به‌معنای آن که برای زندگی آب و علوفه می‌خواهد". گاو از این جهت اهمیت دارد که از هزاران سال پیش نماد باروری و تولید است. فریادهای "نمی‌توانیم زندگی کنیم"، "مگر به این هم می‌شه گفت زندگی؟" و "زندگیمون رو از ما گرفتید" نیز به کرات، به ویدئوهای پربیننده‌ای از معترضان منفرد در طول سال‌های اخیر تبدیل شده‌است: به شکل خلاصه، شهروندان معترضند، چون معتقدند در سایۀ یک «ایدۀ مرگ‌دوستانه» نمی‌توان زندگی کرد.

🍂 با این همه کارکرد ایده‌های مرگ‌دوستانه چیست؟ آیا تمامِ کنش‌هایی که باعث گسترش مرگ و آیین مرگ به صورت گسترده می‌شوند، از سر «وفاداری آیینی» است؟ نکته اینجاست که به جز منافع و محاسبات کوتاه‌مدت، خود مرگ، انرژی سازماندهی ناخودآگاهِ وفادارانِ مرگ‌دوست است؛ آنان که مرگ را گرامی می‌دارند پاداش خواهند داشت.

#زیست‌روان #حکومت_اسلامی #ایران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

3.44K views10:39