🦋🍃🌸🍃🦋🍃🌸🍃🦋✨
🍃🌸🍃🦋🍃🌸
🌸🍃🦋
🍃🌸
🦋
✨
🔴##موسیقی_سنتی ایران که تنها یکصد و پنجاه سالی از تدوین آن می‌گذرد، کما بیش از همان دو سه دهه نخست نشانه‌هایی از گرایش به نوآوری را بروز داده است. این گرایش در درازای یکصد سال گذشته به مرور افزایش یافته تا زمان ما که می‌شود گفت به کلی اجراهای موسیقی سنتی را دگرگون کرده است.
موسیقیدانانی هم که نمی‌خواهند خود را با این دگرگونی‌ها، همراه سازند، سرانجام مغلوب جبر زمان خواهند شد. جبری که از نیاز جامعه به نوآوری بر می‌خیزد.

اما در صدر فهرست نه چندان کوتاه #نوآوران_سنتی ، نام #غلامحسین_درویش معروف به #درویش_خان"(۱۲۵۱-۱۳۰۵) می‌درخشد.
گمان می‌کنیم، او نخستین کسی باشد که تغییراتی در محتوا، به ویژه در فرم اجرایی موسیقی سنتی پدید آورده است.

او با آن که شاگرد #آقاحسینقلی یکی از محافظه کارترین تدوین کنندگان ردیف سنتی بود ولی از پیروی کورکورانه از او پرهیز کرد و در آفریدن و نواختن ابتکاراتی از خود نشان داد که با وجود برخورد با مخالفت‌های بسیار در موسیقی سنتی جا افتاد و راه را برای رهروان آینده هموار کرد.

#درویش_خان که دانسته بود موسیقی سنتی به سبب تکرار بی وقفه و محرومیت از ریتم، ملال انگیز شده است، از یک سو کوشید مجموعه ردیف را از تکرار گوشه‌ها و حشو و زوائد پاک کند و از سوی دیگر با ابداع پیش درآمد و آفریدن چهار مضراب‌ها و رنگ‌های تازه و جذاب گامی در راه رفع ملال بردارد. هم سو با همین هدف بود که او به ترویج #گروه_نوازی نیز پرداخت و خود ارکستر بزرگی را برای انجمن ‌#اخوت سرو سامان داد.

در این ارکستر برای نخستین بار از بعضی از سازهای غیر ایرانی نیز بهره گرفته می‌شد. #درویش_خان از نخستین موسیقیدانان ایرانی است که در درون و برون مرز کنسرت برگزار کرده و نخستین ضبط‌های استودیویی را از موسیقی سنتی به دست داده است.

او نخستین آهنگساز ایرانی است که ریتم‌های غربی چون #پولکا، #والس، و #مازورکا را در آفریده‌های خود به کار گرفته و برای اپرت‌های اولیه موسیقی نوشته است.

با سر برآوردن #علینقی_وزیری و شاگردان برجسته او موسیقی دانان سنتی به دو گروه متمایز از یکدیگر تقسیم شدند.

🔺اول #محافظه_کاران که هیچ حرکت نوآورانه‌ای را در ساخت و نواخت برنمی‌تابیدند و آن چه را که از استاد آموخته بودند، وحی منزل می‌پنداشتند، و تکرار می‌کردند.

🔺دوم آنان که زیر تاثیر #درویش از یک سو و #وزیری از سوی دیگر گرایش به نوجویی و نوآوری داشتند. کار این اختلاف، حتی به مناقشه در هنرستان‌های عالی موسیقی نیز کشیده شد و در میان هنرجویان شکاف انداخت.

🔺در این میان گروه سومی نیز سر برآورده بود که از موسیقیدانان از فرنگ برگشته تشکیل می‌شد و آشکارا رای به بی ارزش بودن موسیقی سنتی می‌داد.
در چنین فضایی آن چه منطقی می‌نمود گرایش به #نوآوری‌های اعتدالی بود که نه موسیقی #سنتی را جامد و راکد می‌خواست و نه کنار گذاشتن آن را که در ذات خود واجد ارزش‌های بسیار است،خردمندانه تلقی می‌کرد.

از این نگاه، گوهره موسیقی است که باید مورد توجه قرار گیرد و نه فرم و شیوه‌های اجرایی. #وزیری و یارانش، بر خلاف سنتی‌های مخالف خوانی که آن‌‌ها را از گروه سوم و ضد موسیقی ایرانی معرفی می‌کنند، از سر کردگان همان گرایش #اعتدالی هستند.

حرف‌ها، نواخته‌ها و آفریده‌هایی که از آنان باقی مانده بهترین گواه این مدعاست. بعد از #وزیری باید از #روح‌الله_خالقی و #ابوالحسن_صبا، در زمره نوآوران سنتی یاد کرد.

نقش #صبا به ویژه ازاین جهت برجسته می‌شود که آموزه‌های نوآورانه #وزیری را به شاگردان بی شمار خود انتقال داد و در واقع مکتب نوین #صبا را به وجود آورد.
شاگردان صبا هم به نوبه خود به تثبیت گرایش به نوآوری در جامعه موسیقی سنتی یاری رسانیدند.

با استقرار جمهوری اسلامی، با توجه به واپسگرایی آرمانی آن، به نظر می‌رسید که کفه به سود بنیادگرایان سنتی سنگین شده و فاتحه نوآوری برای همیشه خوانده شده باشد. ولی چنین نشد. مدتی موسیقی را از هر نوع که بود، کنار گذاشته شد.

بعد هم که ممنوعیت مطلق آن برداشته شد، به نازل‌ترین نوع موسیقی قاجاری و یا سرودهای انقلابی مجال ضبط و پخش دادند.

موسیقی فاخر سنتی و به طریق اولی، موسیقی نوآورانه سنتی، هم چنان در قید و بند ماند. در پس این قید و بند، ولی در خفا و از دل سنت، موسیقی تازه‌ای در حال برآمدن بود.

هنرمندان جوان وابسته به دو گروه #شیدا و #عارف که از ادامه کار بازمانده بودند، یکی شدند و گروه #چاووش را به وجود آوردند.
این جوانان که شاگردان استادان محافظه کاری چون #علی_اکبر_شهنازی، #یوسف_هرمزی و #نورعلی_خان_برومند بودند از همان نخستین کارها که عرضه کردند نشان دادند، می‌خواهند رسم را برهم بزنند و از سنت راکد فراتر بروند و چنین نیز کردند.

در مجموعه #نوآوران_سنتی به زندگی، نظرها و آفریده‌های چند تن از این آهنگسازان پرداخته می شود که در روزهای آینده در همین جا تقدیم خواهد گشت.
قریب به ۹۲ سال از مرگ #درویش_خان استاد تار ایران می گذارد اما مرگ نیز نتوانست حضور زنده او را در جامعه موسیقی به باد فراموشی دهد.
شاید اغراق نباشد که بگوئیم ساز ایرانی #تار با نام #درویش_خان گره خورده است، گویی هرگاه نام درویش خان به زبان آید ناخواسته تصویر و نام تار در ذهن زنده می شود.
نهم آذر ماه سال 1305 سالمرگ جسمانی استاد تار ایران است. نامش 'غلامحسین درویش' بود که بعدها به 'درویش خان' شهرت یافت.
کارشناسان و موسیقیدانان بر این نکته تاکید دارند که در بین تار نوازان این مرز و بوم او یکتا و بی نظیر بوده و به رغم گذشت 9 دهه از مرگش هنوز رنگ ها و پیش درآمدهایش در ارکسترها نواخته و در آموزشگاه های موسیقی تدریس می شود.

✅ تولد
#درویش_خان در سال 1251 در یک خانواده متوسط در تهران دیده به جهان گشود. پدرش حاجی بشیر اهل طالقان و از صاحب منصبان اداره پست بود و با موسیقی آشنایی داشت و پسرش #غلامحسین را جهت فراگیری این هنر به دسته موزیک دارالفنون سپرد.
غلامحسین به فراگیری خط موسیقی و نواختن شیپور و طبل کوچک مشغول شد و از همان کودکی در دسته موزیکچی ها #ملیجک و #کامران_میرزا نواختن طبل کوچک و شیپور را عهده دار شد.
پدر که طبق عادت، دوستان را با عنوان #درویش خطاب می کرد فرزند خود را نیز با همین عنوان فرا می خواند تا این که این واژه برسر زبان ها افتاد و مکمل نام این هنرمند گشت.
او پس از دوره کوتاه آموزش سه تار نزد پدر، به مجلس درس بزرگترین نوازنده تار آن زمان #میرزاحسینقلی_خان راه یافت و بهترین شاگرد وی شد.
در آن زمان اغلب هنرمندان برای حفظ موقعیت اجتماعی و تامین معیشت خویش، دربار سلاطین و امرا را پایگاه خود قرار می دادند. درویش نیز پس از این که با رجال، موسیقیدانان و هنردوستان آن زمان آشنا شد به دربار 'شعاع السلطنه' (پدر مظفرالدین شاه) راه یافت و جزو نوازندگان مخصوص شد.
شبی آقا حسینقلی در حضور شاهزاده نوازندگی می کرد، پس از نواختن چند گوشه، از شاهزاده رخصت خواست تا شاگردش که در مجلس حاضر بود دنباله آواز را بنوازد. #درویش نیز با صلابت و شیوایی ویژه به نواختن تار پرداخت به طوری که #شعاع_السلطنه که به موسیقی آشنایی داشت به وی پیشنهاد کرد تا جزو عمله طرب دستگاهش شود.
درویش خان نیز پذیرفت و به گروه #نایب_اسدالله نی زن و #آقاجان ضرب گیر که در آن دستگاه بودند، پیوست.
پس ازچند ماه شعاع السلطنه والی فارس شد و رامشگران نیز همراه وی سفر کردند. اقامت طولانی شعاع السلطنه در شیراز سبب شد که درویش خان به فکر ازدواج بیفتد، ازین رو با #نورسیده_خانم ملقب به #بدرالسلطنه دختر #مستشارنظام ازدواج کرد.
پس از چندی عایدات #درویش_خان کفاف مخارجش را نمی کرد لذا دعوت دیگر بزرگان را نیز برای نوازندگی پذیرفت. این موضوع به گوش شعاع السلطنه رسید و از این که نوازنده مخصوصش در مجالس دیگران ساز می زند، به سختی برآشفت و دستور داد تا انگشتانش را قطع کنند ولی با وساطت #کمال_السلطنه (پدر ابوالحسن صبا) از اجرای حکم صرف نظر کرد.
درویش خان پس از مدتی از شعاع السلطنه خواست تا کناره گیریش را از دربار بپذیرد که این درخواست با مخالفت شدید و خشم شاهزاده منجر شد، لذا از بیم جان خود به سفارت انگلستان پناه برد.



https://t.me/joinchat/AAAAAE5DraCayIXjcpNvyw


✨
🦋
🍃🌸
🌸🍃🦋
🍃🌸🍃🦋🌸
🦋🍃🌸🍃🦋🍃🌸🍃🦋✨