نقدآگین
12.2K subscribers
3.87K photos
3.44K videos
93 files
9.15K links
«حقیقت، خواستار نقد است؛ نه مدح»
— بررسی پدیدارهای فرهنگی با رویکردی انتقادی

🔗 نقدآگين در پلتفرم‌ها:
t.me/Naqdagin/6435

👥 دعوت به مناظره در نقدآگین:
t.me/Naqdagin/11747

📌پیشنهاد ترجمه، مقاله، مطلب:
t.me/Naqdagin/15660

⚡️توضیح ضروری:
t.me/Naqdagin/6
Download Telegram
📗ایمان و عقل

✍️#علیرضاموثق

🍂 ایمان، مثل امید و عشق و خشم، مربوط به ساحت هیجان و عاطفه است یا اگر التزام و تعهد معنی شود، متعلق به ساحت امیال است و نه متعلق به ساحت عقل و افکار. ایمان، منبع معرفت نیست.

🍂 همچنین وقتی به نحو پسینی، به تاریخ نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که عقل برای ما علوم تجربی و دموکراسی و حقوق بشر و فلسفه آورده و به رشد و رفاه و توسعهٔ مادی و اخلاقی بشر خدمت کرده‌است. منتها وقتی به متن قرآن نگاه می‌کنیم، یکسری خرافات و اباطیل و احکام داعشی می‌بینیم که جهل مقدس و ظلم مقدس و داعش و خمینی تولید کرده‌است.

🍂 قرآن به نظر می‌رسد برآمده از عقل و زبانِ تابع ایمان بوده‌است و از این رو عقل و زبانِ مؤلف یا مؤلفان قرآن را «پریشان و بی‌احتیاط و گستاخ و دچار و متوهم و متفرعن و دچار اعوجاج» کرده‌است یا به تعبیر دیگر همان «سمپتوم پیامبری» و «نوعی اختلال مغزی-روانی».

🍂 قرآن، یک عده دین‌خوی گسسته‌خرد تولید کرده‌است که فرق ادعا با دلیل را نمی‌دانند و یکسری هذیان و آرزو و خرافاتِ میراثی را تقریر می‌کنند و به کسی نیز پاسخ نمی‌دهند که به کدام دلیل، چرندیاتشان در مورد الله و نبوت و معاد و بهشت و جهنم و روح درست است؟ مرتب وراجی می‌کنند، اما یک دلیل برای صدق مدعیاتشان اقامه نمی‌کنند. مسئولیت و سهم قرآن را نیز در جهل و ظلم و خسارت و جنایت تولید شده، در تاریخ اسلام نمی‌پذیرند.

🍂 توجه به این ظرایف لازم است. ابتدا باید با عقل، تکلیف تئولوژی و قرآن را روشن کرد و سپس، از ایمان به مثابهٔ امید و حیرت سخن گفت؛ بدون وراجی و تئولوژی مجدد ساختن.

🍂 همانطور که اگر عشق، تابع عقل نباشد، مثل وضع کنونی، آمار طلاق بیداد می‌کند؛ اگر ایمان نیز تابع عقل نباشد، قرآن و محمد و داعش تولید می‌کند؛ خرافات و هذیان تولید می‌کند.

🍂 ایمان وقتی تابع عقل شد، تصدیق می‌شود که الله (یعنی خدای متشخص و انسانوار و خالق و عادل و مهربان) و نیز نبوت و معاد و بهشت و جهنم و روح متشخص، هذیان هستند و صرفاً می‌توان در قالب امید و حیرت، به خود خدا با سکوت نظر کرد و توأمان، از تئولوژی و وراجی در مورد امور نادانستنی پرهیز نمود؛ کاری که پیامبران (بیماران مغزی-روانی) و نیز کثیری از عرفا انجام ندادند.


#فلسفیدن #نقد_اسلام #نقد_قرآن

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📗اسلام و اخلاق

1️⃣ ابوالقاسم فنایی:
یکی از بزرگترین انحراف‌ها و بدعت‌هایی که در اندیشهٔ دینی صورت گرفته، تحریف نسبت فقه و اخلاق است. اگر بگوییم ریشه بسیاری از فجایعی که به اسم دین صورت می‌گیرد در اینجا نهفته است، سخن گزافی نگفته‌ایم. فقه بدون اخلاق یا فقهی که جایگزین اخلاق شود، تیغی است در کف زنگی مست. ما منکر ضرورت فقه و نیاز جامعه اسلامی به فقیهان و مجتهدان نیستیم، اما به جد بر این باوریم که تنها در محدوده اخلاق است که فقه می‌تواند جایگاه شایسته و نقش مناسب خود را در زندگی مومنان بازی کند.

فقهی که خطوط قرمز اخلاقی را مراعات نکند و بخواهد جایگزین اخلاق شود، به ابزاری در دست ستمگران و قدرتمندان و دنیاپرستان تبدیل میشود و جز فقر و نکبت و بدبختی و خشونت و جنایت و ظلم و استبداد چیزی به بار نخواهد آورد.


2️⃣ #علیرضاموثق: فقه، قواعد حقوقی در کانتسکت «قرآن و سنت نبوی» و در عصر چنگیز و وایکینگ است. اخلاق در اسلام نیز همینطور و با «کودک‌همسری، برده‌داری، تبعیض علیه زنان و کافران ذمی، قتل و غارت و به بردگی گرفتن اهل کتاب و مؤمنان اخلاقی در ادیان دیگر، شلاق، سنگسار، قصاص، قطع دست، قتل مرتد، قتل ساب‌النبی و امثالهم» سازگار است.

فقه و اخلاق در اسلام، باهم سازگارند. مشکل این است که فقه و اخلاق در اسلام، با علم حقوق و اخلاق جهان‌شمول و حقوق بشر در جهان جدید سازگار نیستند. اسلام، طاعون و سرطان است. درمان ندارد و دویست سال است که مانع توسعه شده‌است. راه حل، برگرداندن اسلام به حوزهٔ خصوصی و اخراج از سیاست و مآلاً سپردن تمهید امور جامعه به علم و عقل و اخلاق است.

راه حل، اعدام اسلام نزد خواص، و استحاله و اصلاحِ مغالطه‌ایِ اسلام با روش امثال دکتر عبدالکریم سروش برای عوام و «کشیدن چنگ و دندان اسلام و اهلی کردنش» و مآلاً فرستادنش به حوزهٔ خصوصیِ برخی عوام و نیز دخمه‌های تاریک حوزه‌های «جهلیه» است.

فنایی چنان از اخلاق اسلامی سخن می‌گوید که گویا اخلاق اسلامی، غیر از داعش است و سازگار با فقه داعشی نیست.


#نقد_روشنفکران #نقد_اسلام

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📗امتناع وفاق بین عدالت با فاشیسم
(۱/۲
)
✍️#علیرضاموثق

🍂 دکتر بیژن عبدالکریمی و دکتر محمدحسن علایی، مدتی‌ست که از «آشتی بین روشنفکران و معترضان با حاکمان» تحت عنوان «گفتمان وفاق» سخن می‌گویند. به نظرم مواضع ایشان ایدئولوژیک است و لذا علت دارد و نه دلایل سیاسی یا فلسفی یا اخلاقی؛ زیرا مواضع‌شان در مورد وفاق، گسسته از واقعیت و تفکر است.

🍂 آقایان مدتی‌ست که شعار وفاق سر می‌دهند؛ بدون نگاه به تاریخ و دیدن این واقعیت که هیتلر و فاشیسم، به روی استدلال و حرف حق گشوده نیستند، و توازن قوا و مبارزات عملی، وضعیت را تغییر خواهد داد و نه استدلال کردن و نصیحت کردن. در خصوص نوع مبارزه باید گفتگو کرد و نه در خصوص استدلال‌کردن برای هیتلر. حتی از تاریخ چهل سالهٔ این حکومت درس نگرفته‌اند؛ حتی به اندازهٔ عوام.

❓در کدام حوزه، حکومت با اراده و استدلال، به حق تمکین کرد؟ در جنگ هشت ساله که می‌خواست فتنه را از جهان حذف کند و تا ظهور امام زمانِ ۱۲٠٠ ساله بجنگد؟ در مورد ویدئو؟ در مورد ماهواره؟ در مورد نوع پوشش؟ در مورد گشودگی به انقلاب رسانه‌ها و پارازیت نیانداختن بر ماهواره و فیلتر نکردن فضای مجازی؟

🍂 امیدوارم این عزیزان از عوام در کوچه و خیابان عقب نمانند و در بالماسکهٔ انتخابات پیش رو، با مشارکت در این بازی رسوا، راه «نافرمانی مدنی و مبارزهٔ خشونت‌پرهیز» را از خود و نیز از مخاطبان دل‌باخته‌شان دریغ نکنند.

🍂 راجع به تببین علت مواضع دکتر عبدالکریمی و دکتر علایی سخن نمی‌گویم؛ زیرا باید به سنخ روانی و نیز پایگاه اجتماعی و اقتصادی و نظام معاش‌شان بپردازم و لذا بحث، شخصی می‌شود.

🍂 دعوت به وفاق بین عدالت (آزادی و حقوق بشر و دموکراسی) با فاشیسم، مثل دعوت به وفاق بین جن و بسم الله است. باید راجع به روش کم‌هزینه و مقدور و ممکن برای تغییر این حکومت فاشیستی در بلند مدت گفتگو کرد، ولی اگر این موضوع را بیان کنند، شاید آزادی و معاش‌شان مختل شود و لذا می‌توانند مثل هزاران معلم و تحصیلکرده در این کشور سکوت کنند، وقتی نمی‌توانند حرف حق را بیان نمایند.

🍂 مصطفی ملکیان نیز اعلام کرد که گفتگو با این حکومت، ممتنع است؛ زیرا به استدلال و اخلاق اهمیت نمی‌دهد. یک دین‌خویِ خرافاتی و مستبد و متوهم و متفرعن که گمان می‌کند، نایب امام زمانِ ۱۲٠٠ ساله و جانشین خداست را به حکم استقرای تاریخی و دلایل روانشناختی، نمی‌شود با استدلال قانع کرد که تن به حق و عدالت دهد.

🍂 تفکر به تغییر حکومت نیز حتماً نباید با توسل به خشونت و انقلاب و دفعی و قهری باشد تا خلاء قدرت پدید آید و هزینهٔ بالا داشته باشد.

🍂 به تدریج، مصداق به مصداق، باید ضمن تحریم گستردهٔ انتخابات، با نافرمانی مدنی (مثل کشف حجاب) و نیز با روشنگری و تقویت عقبهٔ اجتماعیِ اپوزیسیون، حکومت را پله‌پله به عقب راند.

🍂 اگر همسر دکتر عبدالکریمی و دکتر علایی محجبه‌اند، به خاطر مشارکت در مبارزهٔ ملی و تدریجی جهت سرنگونی فاشیسم مذهبی، به ایشان پیشنهاد می‌دهم تا همسرانشان را قانع کنند که به عنوان اعتراض، کشف حجاب نمایند. اگر مأمورها در خیابان گیر دادند نیز در پاسخ بگویند که «فراموش کردیم روسری‌مان را برداریم» و برای تمسخر فاشیسم مذهبی، یک کیسهٔ پلاستیکی و مشکی روی سرشان بکشند تا از مأمورها عبور کنند و مجدداً کشف حجاب کنند.

🍂 به جای شعار وفاق دادن و نصیحتِ هیولا، از مردم عامی و مبارز یاد بگیرند؛ از زنان معترض یاد بگیرند. ایدهٔ خام و ناممکن وفاق را تکرار نکنند. وارد مبارزهٔ عملی به سهم خودشان شوند و نیز وارد روشنگری علیه فاشیسم و اسلام (حال، بگویید تفسیر فاشیستی از اسلام. هرچند حقیقت اسلام، فاشیسم است). علیه نهاد فاسد و جاهل و ظالم روحانیت (غالب روحانیون حکومتی و نیز سنتی و خرافاتی) مبارزه کنند. اگر نمی‌توانند به شکل رسمی مبارزه کنند و آزادی و معاش‌شان به خطر می‌افتد، در حوزهٔ رسمی سکوت کنند و مثل مردم عادی، در خیابان و با اقدام عملی و با کشف حجاب و با تحریم انتخابات، مبارزه کنند.

🍂 تئوری وفاق از همان آغاز، خام و نادرست و نیز گسسته از واقعیت و تفکر بود، چه اینک که فاشیسم مذهبی پس از قتل چند صد نفر از معترضان، به خون‌شان دهن‌کجی کرد و مجدداً «گشت گشتاپوی ارشاد» را به راه انداخت. وفاق به لوازمی نیاز دارد که فاشیسمِ ظالم، تن به آن نمی‌دهد. آقایان حریت داشته باشند و نادرستی این ایده و دلایلش را اعلام کنند؛ شبیه به ملکیان که گفت، این حکومت به خاطر گسست از استدلال‌گرایی و اخلاق، اصلاح‌ناپذیر است و لذا دیگر خودش را جزء اصلاح‌طلب‌ها نمی‌داند.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📗امتناع وفاق بین عدالت با فاشیسم
(۲/۲
)
✍️#علیرضاموثق

🍂 اگر از انقلاب و خشونت نگران هستند، راه آن نصیحت‌های تکراری و شعار وفاق نیست، بلکه آموزش مردم برای مبارزات خشونت‌پرهیز است. فاشیسم و منطق سیاست، اقتضای تغییرات در حکومت با «تغییر توازن قوا و نیز قدرت و فشار اجتماعی» دارد.

🍂 دکتر عبدالکریمی خودش دن‌کیشوت است و اشتباهاً تصویر خودش را در کثیری از اپوزیسیون و روشنفکران می‌بیند.

🍂 فاشیسم را با قدرت تغییر می‌دهند و نه با شعار وفاق و نصیحت حاکم جائر و داعشی. قدرت مردمی نیز با روشنگری و آموزش و خودآگاهی ملی برای سرنگونی حکومت ایجاد می‌شود. البته وفاق لازم است؛ منتها بین مردم با هدف سرنگونی فاشیسم و بعد، ایجاد طرح ایجابی و آلترناتیو قبل از سرنگونی، یعنی دموکراسی سکولار. باید در روندی تدریجی و بلند مدت، مبادی تئوریک و فرهنگی دموکراسی و سکولاریسم را بسط دهیم، یعنی همین کاری که ملکیان و دکتر عبدالکریم سروش کرده‌اند.

🍂 دکتر عبدالکریمی و دکتر علایی اگر از انقلاب و خشونت نگران هستند، لازم است به مردم معترض بگویند که به‌نحو تدریجی و خشونت‌پرهیز، به فکر سرنگونی رژیم باشند و مبارزات مدنی را به مردم معترض آموزش دهند؛ نه اینکه به افراد تحت ستم و تجاوز بگویند: «بیایید با هیتلر وفاق کنید». با چنین پیشنهادی، خشم و نفرت و خشونت را در معترضین بیشتر می‌کنند و خطر انقلاب قهری و خشن را افزایش می‌دهند. با نصیحت مکرر حاکمان نیز نشان می‌دهند که از واقعیت درس نمی‌گیرند. هیچ عاقلی، مرتب هیولایی که گوشش بسته است را نصیحت نمی‌کند، بلکه به مهار هیولا با روشی دیگر فکر می‌کند. به لحاظ منطقی نیز y با نقیض y جمع نمی‌شود و لذا عدالت را نمی‌توان با فاشیسم آشتی داد. آزادی با دشمنان آزادی نمی‌تواند جمع شود.


#نقد_روشنفکران #استمرارطالبان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
مذهب‌معاشان
@Naqdagin
👳🏿‍♂️مذهب‌معاشان (+)

🎙دکتر #محسن_بنائی

🔸روند تاریخی شکل‌گیری صنف مذهب‌معاش

❓یکی از ریشه‌های دشمنی خاصّ مذهب‌معاشان شیعه با بهاییت چیست؟

❓چرا سر و ته یک کرباس دیدن همۀ مذهب‌معاشان، خطاست؟ بنا به تاریخ، چرا لفظ «انگل خالص»، در مورد مذهب‌معاشان شیعه، بیشتر از هم‌صنفانشان در مابقی مذاهب، مصداق دارد؟

❓عمر به‌کارگیری واژهٔ «روحانی» و «آیت‌الله» برای مذهب‌معاشان شیعه چقدر است؟

❓در فردای انقلاب ایرانیان، با مذهب‌معاشان و حوزه‌ها چه باید کرد؟

🔸همهٔ نیروهای سکولار باید یک‌صدا بگویند که ما با فاشیست‌ها، نژادپرستان، بازماندگان مذهب‌معاشان و افراد نامعتقد به حقوق بشر متحد نمی‌شویم.

🔸به‌خاطر اصل ۲ متمم قانون اساسی مشروطه، نمی‌توانیم بگوییم که قانونی سکولار بود؛ اگر به این بند کامل عمل می‌شد، ۵۰ سال زودتر #حکومت_اسلامی و شورای نگهبان را داشتیم.

🔸دادخواهی مقابل فرهنگ کین‌خواهی‌ست.


🗄پست مرتبط
📺 ولایت فقیه، ترکیب صفویه و قاجاریه
📕قرار است با روحانیت چه کنیم؟
📻 جایگاه آخوندها در دولت لائیک
📻 چارچوب فعالیت مذهبیان در یک دولت لائیک
📻 تکلیف اوقاف چه خواهد بود؟

#آخوندیسم #نقد_شیعه #نقد_ادیان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
👳🏿‍♂️ما امت حزب‌الله هستیم؛ شهروند عادی نیستیم!

🍂 این گزاره که از دهان یک دین‌خوی انگل، یعنی آخوند بیرون می‌آید، واقعیت اسلام است. اسلام، واجد آپارتاید ساختاری و تبعیض بین آزاد/برده و زن/مرد و کافر/مسلمان است. اسلام با عدالت و دموکراسی و حقوق بشر و مفهوم شهروند تعارض دارد.


#آخوندیسم #نقد_اسلام #زنان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📅 پانزدهم امرداد
— رام: روزشمار ایرانی معنادار

🗓 #در_چنین_روزی به سال ۱۲۸۸، سید حسن تقی‌زاده از رهبران مهم مشروطه‌خواهان آذربایجان، از راه تبریز رسید و با استقبال پرشور مردم وارد تهران شد. عده‌ی زیادی از مردم تا کرج به استقبال وی رفته بودند و ورودش به تهران با نواختن موزیک و رژه‌ی مجاهدین همراه بود.

🗓 در ۱۲۹۸ امان‌الله‌خان افغان در نبرد بر انگلیسی‌ها غلبه کرد و سال بعدش (۱۲۹۸) به دستور وثوق‌الدوله که تازه به صدارت رسیده بود،‌ اداره‌ی نظميه موظف شد تا كليه‌ی اعضاي «كميته‌ی مجازات» را كه در چند سال اخير مرتكب چندين فقره قتل شده بودند، دستگير كند.

🗓 یک سال بعد در شب جمعه پانزدهم امرداد سال ۱۲۹۹ در بازار رشت آتش‌سوزی‌ای آغاز شد که سربازان روس به دلایل امنیتی موهومی، مانع فرو نشاندن آن می‌شدند. در نتیجه، هشت کاروانسرا و یک کلیسا و ۳۸۰ حجره بازار در آتش سوخت و شواهدی هست که نشان می‌دهد، روس‌های بلشویک در این هنگامه، کالاهای مردم را از بازار ربوده و به روسیه حمل می‌کرده‌اند.

🗓 ۱۵ مرداد ۱۳۷۰ در ضمن سالگرد دومین ترور شاپور بختیار (۴ تیر ۱۲۹۳ – ۱۵ مرداد ۱۳۷۰) سیاستمدار ایرانی بود که از ۱۵ دی تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ به‌عنوان چهلمین نخست‌وزیر ایران فعالیت کرد. او دبیرکل سابق حزب ایران،عضو اخراج‌شده جبهه ملی ایران، و بنیان‌گذار نهضت مقاومت ملی ایران بود.

🗓 وی از منتقدین محمدرضا پهلوی بود و پس از سقوط محمد مصدق، به همراه مهدی بازرگان و سید رضا زنجانی، نهضت مقاومت ملی را تشکیل داد. پس از آن نیز چندین بار به زندان افتاد. بختیار در ۱۵ دی ۱۳۵۷ با محمدرضا پهلوی بر سر نخست‌وزیری به توافق رسید. پس از پذیرش نخست‌وزیری، در جلسه شورای مرکزی جبهه ملی ایران، اخراج بختیار به دلیل عدم رعایت انضباط سازمانی، زیرپا گذاشتن مصوبات قبلی شورای مرکزی (مبنی بر غیرقانونی‌بودن سلطنت پهلوی) و عدم کسب اجازه از شورای مرکزی جبهه ملی برای ریاست دولت، به رأی گذاشته شد و با رأی اکثریت قاطع اعضا، بختیار از جبهه ملی اخراج شد. حکومت بختیار نخستین دولت مخالف نحوهٔ حکومت شاه پس از کودتای ۲۸ مرداد بود. او در زمان نخست‌وزیری، در میان مردم از حمایت بسیار کمی برخوردار بود.

🗓 پس از پذیرش نخست‌وزیری از سوی بختیار، عباس امیرانتظام به عنوان واسطه بین وی و انقلابیون به نمایندگی از مهدی بازرگان قرار بود با روح‌الله خمینی دیداری کند و از وی تاییدیه‌ای مبنی بر ادامه نخست‌وزیری دریافت کند، اما این امر با وجود تأیید اولیه خمینی و نگارش تفاهم شده اولیه، با مخالفت روحانیونی مانند حسینعلی منتظری و صادق خلخالی ناکام ماند. او فرودگاه را برای ورود خمینی باز کرد و خمینی در همان روز در بهشت زهرا گفت که «توی دهن این دولت [بختیار] می‌زنم.» با این حال، بختیار شروع به مذاکره با آن‌ها کرد. سپس در ۲۰ بهمن اعلام کرد تغییر رژیم به جمهوری ممکن است و امرای ارتش در جلسه صبح ۲۲ بهمن اعلام کردند در بین دو جمهوری بی‌طرف باقی می‌مانند و دولت او سقوط کرد. بختیار شش ماه در ایران مخفیانه زندگی کرد و در تیر ۱۳۵۸ به فرانسه رفت.

🗓 بختیار در فرانسه در قالب نهضت مقاومت ملی ایران (که نامش تأثیر پذیرفته بود از سازمان نهضت مقاومت ملی که پس از کودتای ۲۸ مرداد تشکیل شد و بختیار در آن حضور داشت) به فعالیت علیه جمهوری اسلامی ایران پرداخت. او هدف یک ترور ناموفق در تابستان ۱۳۵۹ توسط گروهی به رهبری انیس نقاش قرار گرفت. دومین ترور در ۱۵ مرداد ۱۳۷۰ منجر به قتل وی در پاریس شد. طبق اظهارات انیس نقاش، هر دو سوءقصد به دستور مقامات جمهوری اسلامی ایران و با استخدام تروریست‌هایی حرفه‌ای طرح‌ریزی شده بودند. این عملیات بلافاصله پس از ترور عبدالرحمن برومند انجام شد.

🌐 مطالعهٔ ادامه و «رام» کامل امروز

➖➖➖

🌾 @ReadAllAboutMemories
🌾 @Naqdagin
سی و دومین سالگرد ترور شاپور بختیار، یادآور این پرسش همچنان گشوده مقابل روشنفکری ایران است که در بزنگاه تاریخ، چگونه روح‌الله خمینی را به او ترجیح دادند؟ چگونه تنها ماند و حتا پس از انقلاب هم همراه چندانی در مبارزۀ عملگرایانه‌اش با #حکومت_اسلامی ندید.

شاپور بختیار حالا نام یکتایی‌ست در تاریخ معاصر ایران که نماد‌ی‌ست از فرصت به باد رفته و استفاده نشده. خواست تا توفان انقلاب را از سر ایران به سلامت عبور دهد، اما حتی کلامش هم شنیده نشد. بادهای برخاسته از انتهای تاریخ در ایرانِ آن زمان، توفانی بود که هرنوع عقل‌گرایی را با خود می‌برد. بختیار از عقل و منطق می‌گفت که آن روزها خریداری نداشت.

میراث بختیار با عملگرایی مطلقش پس از انقلاب ۵۷ هم به یاد آورده می‌شود. خودش گفته بود در مبارزه با جمهوری اسلامی، دست شیطان را هم می‌فشارد. این میزان عملگرایی، باعث شد همراهان چندانی در دوران مبارزه هم نداشته باشد.

اندیشه‌اش که تصور می‌کرد هر روز ماندن جمهوری اسلامی خسارتی عظیمی است، حالا با مشاهده انبوه قربانیان حکومت اسلامی در ۴۳ سال گذشته، ناظران را به تامل وا می‌دارد. دریغ از نبودش.

➖➖➖

🌾@Naqdagin | @babakgha
📘چرا بختيار بخت‌يار نشد؟

✍️#شهلا_شفیق (جامعه‌شناس)

🌐 مطالعهٔ متن کامل
⏰ زمان تقریبی مطالعه: ۱۴ دقیقه
🔖 ۲۷۶۱ کلمه


🗄پست مرتبط
📕شجاعت یا فرافکنی داریوش شایگان؟ (یکم، دوم)
📕حسین نصر و نظام پهلوی
📕غرب‌ستیزان غرب‌زده؛ روشنفکری هبوط‌کرده از مشروطه
📻 نسبت علی شریعتی و جورج سورل
📻 دکتر علی شریعتی و آوف‌هِبونگ
📺اردشیر زاهدی و رازهایی که پس از مرگش فاش شد

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📘چرا بختيار بخت‌يار نشد؟

✍️#شهلا_شفیق (جامعه‌شناس)

🍂 پدیده بختیار، اتحاد نانوشته میان اسلامیست‌ها و نیروهای چپگرا و لیبرال را در جریان انقلاب ایران به نمایش می‌گذارد.

🍂 وقتی به روند انقلاب ایران در سال ۵۷ فکر می‌کنیم، چهره شاپور بختیار (چه با او موافق بوده باشیم چه مخالف) گریبانمان را رها نمی‌کند؛ او مایه دردسر نظریات راست و چپی‌ست که یا دلیل پیروزی اسلامگرایان را تنها در «استبداد شاهی» می‌بینند، یا سبب را در « مکر خمینی‌گرایان » می‌جویند که پیش از به قدرت رسیدن، دست خود را رو نمی‌کردند [بنی‌صدریون]، و یا به نقش و جایگاه مذهب در میان توده‌های مردم نسبتش می‌دهند.

🍂 «پدیده بختیار» اما، در درستی این‌گونه دیدگاه‌ها و هر نظریه تک‌ساحتی از انقلاب و نقش‌آفرینان آن شک ایجاد می‌کند.

🍂 شاپور بختیار، چه کار او را درست یا نادرست، قهرمانانه و یا به عکس، ساده‌انگارانه بدانیم، پدیده‌ای است که با وضوحی انکارناپذیر، اتحاد نانوشته میان «اسلامیست‌ها» و «نیروهای غیراسلامی» (از لیبرال تا چپ‌گرا) را به نمایش می‌گذارد و پرسش از نقش نیروهای سیاسی-اجتماعی غیراسلامگرا را در پیروزی هواداران آیت الله خمینی اجتناب‌ناپذیر می‌کند.

🍂 منظور از «اتحاد نانوشته»، اشاره به این واقعیت است که در دوران انقلاب، هیچ ائتلافی میان آیت الله خمینی و اعوان و انصارش با دیگر گروه‌های سیاسی حاضر در صحنه برقرار نشد. آیت الله خمینی ضمن فراخواندن همه اقشار و گروه ها به وحدت، حاضر نشد با هیچ گروه و شخصیت سیاسی، چه غیرمذهبی و چه مذهبی، وارد «ائتلاف» شود. او همواره خاطر نشان می‌کرد که اگر وحدتی هست، « وحدت کلمه » تحت شعار «انقلاب اسلامی ضد طاغوت» است.

🍂 شاپور بختیار، در مقابل، از خطر «استبداد نعلین» می‌گفت و از ضرورت ایستادگی در برابر فرجام تلخ این استبداد برای ملت و مملکت. نیازی به یادآوری نیست که حتی بخش مهمی از همراهان آقای بختیار در جبهه ملی، هشدارهای او را به جد نگرفتند و اکثریت نقش‌آفرینان چپ، این سخنان را تلاشی مزورانه برای توقف انقلاب قلمداد کردند و او را «خائن» شمردند.

🍂 اصلاحات دوره پهلوی، بی‌شک در نوسازی اجتماعی (از جمله در حیطه آموزش و ارتباطات و دستگاه‌های اجرایی و قضایی) نقش مهمی داشت. هدف این مقاله، نه یادآوری این رویداد، بل پرسش و تاملی‌ست که به درک دلایل ناکامی شاپور بختیار کمک می‌کند و نیز اجازه می‌دهد، به‌جای جستجوی بی‌نتیجه برای یافتن «قهرمان» و یا «مقصر»، به کوشش برای فهم «روندها»یی بپردازیم که «پیروزی اسلامگرایان» را در انقلاب ضد دیکتاتوری میسر کرد.

🍂 این پیروزی خارق‌العاده، جهان را شگفت‌زده کرد. اگر خمینی‌گرایان آن را معجزه الهی دانستند و می‌دانند، بسیاری محققان در این باره، از پارادوکس (به معنای ناسازه و امر متناقض‌نما) سخن گفته‌اند؛ چرا که این رویداد، در کشوری رخ می‌داد که روند نوسازندگی (مدرنیزاسیون) در طی چندین دهه، موفق به شکل‌یابی دولت ـ ملت، گسترش شهرنشینی و ایجاد تاسیسات نو، به‌ویژه در حوزه‌های آموزشی، رسانه‌های جمعی، نهادهای اجرایی و قضایی و ترابری و… گشته بود.

🍂 جامعه ایران، هنگام سرنگونی سلسله پهلوی، با بحران اقتصادی فلج کننده‌ای روبه رو نبود و طبقات متوسط شهری که زاده اصلاحات اقتصادی اجتماعی مدرن بودند، نقش تعیین‌کننده‌ای دراین انقلاب (که وجه غالبش ضد دیکتاتوری بود) بازی می‌کردند. اینان خوشبینانه به استقبال شعارهای خمینی‌گرایان رفتند. اگر عجیب نیست که افراد و گروه‌های سکولار و تحصیل کرده، پرچمدار انقلاب ضددیکتاتوری باشند که بودند، به‌همان اندازه شگفت‌انگیز می‌نماید که گفتار و کردار خمینی‌گرایان و اسلامی کردن انقلاب، اعتراض جدی‌شان را برنیانگیزد.

🍂 شگفتی این رویداد دوچندان می‌شود، آن گاه که فرازهایی از تاریخ قرن بیستم ایران، همچون شکست شیخ فضل الله نوری و بی‌اعتباری آیت الله کاشانی (رهبر پرنفوذ مذهبی در دوره محمد مصدق) را به یاد آوریم.

🍂 اگر قرار بود که مذهب، هدایت‌کننده آمال سیاسی مردم ایران باشد، چرا در آن زمان امکان قد علم کردن نیافت؟ پس چه شد که چهره آیت الله خمینی، نماد ارزش‌های اسلامگرا، چنان اقتداری در انقلاب ضد دیکتاتوری به دست آورد؟ چه شد که درهم‌آمیزی شعار «آزادی و استقلال» با «اسلامگرایی»، واکنشی جدی در نیروهای لیبرال و چپ‌گرای مخالف شاه برنیانگیخت؟

🌐 مطالعهٔ ادامه و متن کامل
⏰ زمان تقریبی مطالعه: ۱۴ دقیقه
🔖 ۲۷۶۱ کلمه

#آینه_تاریخ #نقد_روشنفکران #حکومت_اسلامی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📗داعش و مقولهٔ «تفسیر» در اسلام

✍️#علیرضاموثق

🍂 برخی از دین‌خویان مدعی هستند که «داعش و طالبان، تفسیری از اسلام هستند و نه کمابیش، اسلام راستین». در پاسخ باید گفت؛ درست است که قرآن و سنت نبوی، یعنی اسلام، تفاسیر متنوعی دارد، اما متن به هر تفسیری تن نمی‌دهد و تفاسیر روشمند و متنوع اسلام، در یک مفهوم طیفی، کمابیش همان داعش و طالبان‌اند. متأسفانه روشنفکران دینی، راه رهایی از اسلام را با دروغ یا مغالطه پیمودند و اگرچه کارکرد سیاسی و ایدئولوژیک داشتند، ولی با بسط اباطیل در فرهنگ، زیان بلندمدت تولید کردند. اگر روند تحولات، صد سال با تأخیر اتفاق می‌افتاد، ولی بر بنیان حقیقت بود، بهتر بود.

🍂 ما باید به مردم حقیقت را بگوییم تا انتخاب کنند؛ نه اینکه مفاهیم مدرن را با تقلب و مغالطه به قرآن تزریق کنیم و نامش را اسلام بگذاریم.

🍂متن قرآن و سنت نبوی، به طور کلی قابل تفسیر هستند، اما نه همهٔ آیات و گزاره‌های آن و نیز متن به هر تفسیری تن نمی‌دهد. تفسیر باید روشمند باشد و ما بی‌نهایت تفسیر از اسلام نداریم. کسی نمی‌تواند مدعی شود که مراد حافظ از لفظ «سرو»، تیر چراغ برق بوده‌است.

🍂 قرآن و سنت نبوی، n مؤلفهٔ روشن دارد:
◾️خدای قرآن، متشخص و انسانوار و خالق و عادل و مهربان است. معاد در قرآن، جسمانی است.
◾️روح در قرآن، هنگام خواب نیز از بدن قبض می‌شود، علاوه بر هنگام مرگ. شیطان نام موجودی در عالم خارج است و نه نماد نفس اماره.
◾️در قرآن، «هفت‌زمین، و هفت‌آسمان، و دفع شیاطین با شهاب‌سنگ، و فرو رفتن خورشید در لجن، و ۱۹ دربان جهنم، و خلقت شش روزهٔ جهان، و خلقت انسان از خاک و گل، و خلقت جن از آتش، و جهنم با شکنجهٔ جسمی، و تبعیض حقوقی علیه زنان و کافران ذمی و نیز جواز قتل و غارت و به بردگی گرفتن کافران غیرحربی و اهل کتاب، یعنی حتی مؤمنان اخلاقی در ادیان دیگر» وجود دارد.
◾️در قرآن، مرتد ولو اگر انسانی دانشمند و مؤمن و اخلاقی باشد، تا ابد به جهنم می‌رود و تمام اعمال نیکش ضایع می‌شود (بقره: ۲۱۷). در قرآن به نفرت ابدی از مشرکان، ولو مشرکان اخلاقی سفارش می‌شود (ممتحنه: ۴) و ازدواج با آنها ممنوع است. منکران نبوت و آیات قرآن تا ابد در جهنم می‌سوزند و در چرخه‌ای ابدی، گوشت و پوست جدید برای سوزانده شدن بر استخوان‌هایشان می‌روید (نساء: ۵۶).
◾️در اسلام، مجازات قطع دست و قطع پا و شلاق و سنگسار و قصاص و قتل مرتد و قتل ساب‌النبی وجود دارد.

🍂 این قضیه، اخلاقی و عقلانی نیست که اسلام با مفاهیم مدرن تحریف شود و نیز سهم و نقش اسلام در جهل و ظلم و خسارت و جنایت تولید شده در تاریخ اسلام انکار گردد. با دروغ به آرامش رسیدن و بحران هویتی را رفع کردن، حداقل برای اصحاب دانشگاه پسندیده نیست.

🍂 دکتر عبدالکریم سروش چهرهٔ «خدا و روح و انسان و شیطان و وحی و معاد و بهشت و جهنم و جهان و کیهان و اخلاق و فقه» در اسلام را استحاله کرد و باز به فرآورده‌اش می‌گوید اسلام.

🍂 به دکتر سروش دباغ گفتم، شما که همه‌چیز اسلام را تغییر دادید، بیایید نماز و روزه و حج را نیز تغییر دهید و خودتان را راحت کنید. چرا نماز و روزه و حج، جزء عرضیات نیست و نمی‌توان فرم و محتوای آنها را تغییر داد؟

🍂 همچنین مگر نام تجربهٔ بی‌صورت معنوی و یا باور به خدای نامتشخص و ایمان و یا نام تفسیر تجربهٔ معنویِ بی‌صورت در ذهن و زبانِ انسان مدرن، اسلام است؟ شما باید n آموزهٔ روشن در اسلام را تصدیق کنید و حق ندارید حتی یک گزارهٔ روشن و منقح را انکار کنید. اسلام نام تفسیر محمد (یا مؤلف/مؤلفان قرآن و سنت نبوی) از «خدا و انسان و جهان و جامعه و نسبت‌شان با یکدیگر» است.


#نقد_روشنفکران #نقد_قرآن

➖➖➖

🌾 @Naqdagin