📘ما نامعاصرانِ سر-به‌زیر
— از دخترِ «خیابان انقلاب» تا دخترِ «علوم تحقیقات»

✍🏻 #میلاد_روشنی‌پایان

🍂 نقطه‌ی اشتراک این دو تصویر (که کمتر از هفت سال با یکدیگر فاصله‌ دارند) صرفاً این نیست که زنی شجاع در برابر خشونت سیستماتیک حکومت برخاسته‌است، بلکه آنچه این دو تصویر را با دقتی بی‌نظیر روی هم می‌گذارد تا دژاوویی تاریخی ساخته‌شود، آدم‌های بی‌تفاوت و سربه‌راهی هستند که اطراف عکس‌ها را پر کرده‌اند و حکومت‌ به مصادره‌ی واکنش آنها امیدوار است.

🍂 دوباره به آدم‌های خیابانِ سال ۹۶، سال ویدا موحد، نگاه کنید. حکومت از واکنش این آدم‌های گرفتارِ زندگی که توان تشخیص دوردست‌های نزدیک را نداشتند، چه استفاده‌ای کرد؟ نخستین و ساده‌ترین استفاده‌، انتساب "دیوانگی" به فرمانده‌ی تنهایی‌ بود که با آرامشی از سرِ اطمینان به طوفان فردا در مرکز عکس ایستاده‌بود.

🍂 حکومتی‌ها کار تفسیری چندان سختی در پیش نداشتند؛ مردمی که اعتماد بیش از اندازه به سلامت عقل خود داشتد و آن روزها، صرفاً نگران زیاده‌روی‌ها در برخورد با رنگ روسری و اندازه‌ی مانتوی دختران خود بودند، با صحنه همراه نشدند و بنا بر آداب اخلاق که خیره‌شدن به دیوانگان را منع می‌کند، سرشان را پایین انداختند و گذشتند.

🍂 اما تنها چند سال بعد، وقتی طوفان از راه رسید و "عجایب‌المخلوقات" طبیعی شدند، همین مردم ظاهراً بی‌قید بازگشتند تا به فردایی که او می‌دید، سلام کنند.

🍂 حالا هم با این عکس جدید چیزی عوض نشده، صرفاً وعده‌ی فردایی دیگر آمده تا به لطف طوفانی دیگر "غرایب‌الموجودات" طبیعی شوند.

.



#نقد_فرهنگ #جامعه #زنان #دختر_علوم_تحقیقات #آهو_دریایی #ویدا_موحد #دختران_انقلاب #حجاب_اجباری

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

شاید
چیزی شبیهِ «درخت» بود
آن دختر

که هر «پاییز»
خوابِ برهنه‌اش را می‌بینم

✍🏻 #سینا_بهمنش، از کتاب «آهوی ناتمام»

.


#شعرانه #نگار_نو #زنان #آهو_دریایی #نیکا_شاکرمی #ویدا_موحد #سپیده_رشنو #سپیده_قلیان #شکیلا_منفرد #فاطمه_سپهری

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘خشمِ آنی یا لحظۀ «انتخابِ شجاعت»

✍🏻 #جولان_فرهادی_بابادی

🍂 وقتی مسیح را می‌بردند تا به صلیب بکشند، یکی می‌گفت «خودش می‌خواست وگرنه می‌توانست!». منظور من سرزنش‌کردن «ناظران» نیست، شوک عمل او، از همان آغاز برای هر ناظری شرم‌آور بود: شرم از «حقیقت پوست‌کندۀ ظلم و ناتوانی». بله! اگر خودش می‌خواست، می‌توانست کاری نکند، اما نخواست! و «انتخاب» کرد.

🍂 او داستانِ ویدا را می‌دانست، داستان صدها مرد و زنی که در اعتراض به بیمارستان روانی برده‌شدند، اما معنای این روانی خوانده‌شدن چیست؟ بله، قطعا سطح بسیار زیادی از خشم در رفتار آهو دریایی هست، اما نیمه‌برهنه‌شدنِ او رفتاری انفجاری و از سر خشم نبوده‌است؛ خشم پدیده‌ای‌ست که به ما اجازه می‌دهد توان لازم برای سه کار داشته باشیم، سه عمل اصلی بقا: فرار کنیم، ایستاده و خیره بمانیم، بجنگیم!

🔺حالا مجددا به رفتار آهو نگاه کنیم! آیا خشم می‌بینیم یا یک مبارزۀ مصمم برای بقا؟ این سطحی‌نگری را بگذاریم کنار، آهو خشمگین و تحت تاثیر احساسات نیست، آهو فقط نمی‌خواهد دیگر از مواجه‌شدن با خطر فرار کند!

🍂 فراموش نکنیم که اولین «قانون بهداشتیِ» مصوب هیتلر، قانونِ «بستری‌سازی افراد» به‌جرم «خطرِ اجتماعی»، در بیمارستان روانی بود! لویناس (فیلسوف اخلاق) همان زمان کتابی منتشر کرد و گفت این مسیر، راه به یک نظامی‌گریِ خشنِ جهان‌سوز می‌برد، اما کسی توجه نکرد!

.


#زنان #حکومت_اسلامی #آهو_دریایی #دانشگاه_علوم_تحقیقات_تهران #ویدا_موحد #زن_زندگی_آزادی #زن_ستیزی #نه_به_جمهوری_اسلامی #هیتلر

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘ارادۀ معطوف به سلطه‌ و «تهمتِ جنون»

✍🏻 #امید_شمس

[وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُو آلِهَتِنَا لِشَاعرٍ مَّجْنُون؛ می‌گفتند آیا نظام الاهیاتیِ موروثی‌مان و سبک‌ِ زندگیِ مألوف‌مان، که بر آن نظام بنا شده، را بنا بر سخن-کنشِ «شاعری دیوانه» ترک کنیم؟ (صافات، ۳۶)]

1️⃣ تنها در مقابل آن بدن‌های وارفته و بی‌تفاوت، آن چشمهای نظاره‌گر رخوتناک و آن هرهر و‌‌ کرر یواشکی پشت پنجره است که شجاعت ⁧#دختر_علوم_تحقیقات⁩ معنای واقعی خودش را می‌یابد. دقیقا به‌واسطۀ حضور بدن‌هایی که بندهای اسارت را مثل بخشی از گوشت و‌ پوستشان و به‌مثابه تقدیری ذاتی پذیرفته‌اند، اینچنین بند-گسستن در صریح‌ترین شکل خودش ضرورت می‌یابد.

🍂 در سوی دیگر، برای بدن‌هایی که تحقیر و‌ ستم را به‌مثابه امر عادی پذیرفته‌اند، در مواجهه با حادترین شکل سرپیچی، چاره‌ای جز بروی خود نیاوردن یا جوک‌ساختن و بزخنده زدن نمی‌ماند! چون این بدن که در ناسازگارترین وضعیت ممکن نسبت به “نظم مستقر” قرار گرفته، یادآوری می‌کند که چه چیزی حقیقتا غیرطبیعی‌ست و آن تن‌دادن به این میزان از تحقیر و آزار روزمره است؛ و هم اینکه تقدس خونین “نظم سرکوب” تا چه اندازه شکننده است.

🍂 این بدن عاصی، برای تسلیم‌شدگان به نظام تحقیر و سرکوب، به‌اندازۀ صاحبان نظامِ تحقیر و سرکوب ترسناک است. برای همین است که یا باید آنرا نادیده بگیرند و یا از آن سلب معنا کنند؛ چون یا باید عصیان را هیچ بی‌انگارند یا خودشان را.

2️⃣ نخستین و قدیمی‌ترین واکنش صاحبان و ساکتان نظام سلطه به عصیان و سرپیچی اطلاق «جنون» است. اتهام جنون به‌طور ویژه و به‌مثابه کهن‌ترین حربه در مواجهه با عصیان و سرپیچی زنان بکار رفته‌است. ‏این نخستین و پیش‌بینی‌شده‌ترین رفتار حکومت در مواجهه با هراس از عصیان ⁧#دختر_علوم_تحقیقات⁩ است؛ به همان اندازه که رفتار پیش‌بینی‌شدۀ اکثریت منفعل و تسلیم شدۀ جامعه نیز هست.

🍂 سوزان گوبار و ساندرا گیلبرت کتاب بی‌نظیری دارند با نام “زن دیوانه زیر شیروانی: زنان نویسنده و تخیل ادبی قرن نوزدهم” که به بررسی این کلیشه در مقابل عصیان زنان نویسنده می‌پردازد. آنها این تاکتیک را چنین توضیح می‌دهند:

‏“زنانی که به محدودیت‌های زندگی خود اعتراض می‌کنند، اغلب با برچسب «دیوانگی» به سکوت وادار می‌شوند. در این صورت، دیوانگی به ابزاری برای خنثی‌سازی تهدیداتی که زنان شورشی نمایانگر آن هستند، تبدیل می‌شود.
‏
در جامعه‌ای که مردسالاری غالب است، خشم و ناامیدی بسیاری از زنان به دلیل موقعیت فرودست خود، اغلب بعنوان نشانه‌ای از بی‌منطقی یا هیستری تعبیر می‌شود.”

🔻‏اما تمهید دیگری هم برای رها شدن از ترس و شرم روبرو شدن با زن عصیانگر وجود دارد.

3️⃣ تمهید دیگر برای رهایی از ترس و شرم مواجهه با زن عصیانگر استفاده از تاکتیک “مورد فردی”ست؛ یعنی جدا کردن وضعیت رنج فرد عصیانگر از شرایط رنج جمعی:

“ این بیچاره رو بزرگش نکنید، این حال روحیش خوب نیست. هر چیزی رو بی‌خودی سیاسی نکنین!” “این اصلا یک مشکل شخصی داشته”

🔺این عبارات، دم‌دستی‌ترین و‌ رقت‌انگیزترین واکنش نظام سلطه و بردگانش به عصیان و سرپیچی‌ است که در مورد ‎#دختر_علوم_تحقیقات هم به وفور دیده می‌شود. با این تمهید، آنها تلاش می‌کنند تا اجازه ندهند عصیان یک فرد، عصیان هزارن فرد کم‌جرئت‌تر از او را نمایندگی کند. آنها تلاش می‌کنند رابطه میان رنج مشترک و واکنش شورش‌گرانه را قطع کنند.

🍂 کیت میلت* چهرۀ برجستۀ جنبش زنان امریکا که در بدو انقلاب به ایران سفر کرد و در راهپیمایی «علیه حجاب» شرکت کرد و‌ خمینی شخصا دستور بازداشت و اخراجش را داد می‌گوید:

“یکی از تأثیرات افسانه‌ی «مورد فردی» این است که هر نوعی از مقاومت در برابر وضعیت سیاسی کنونی در روابط میان جنسیت‌ها را بی درنگ برمی‌گرداند به محکومیتی قاطع به اختلال روانی”.

🍂 آنچه «مردسالاری» یا «نظام مذکر» نامیده می‌شود، وجهی از هویت چندوجهی نظام سرکوب است؛ همانگونه که نژادپرستی و آپارتاید وجه دیگر آن؛ همانگونه که مرکزگرایی وجه دیگر آن؛ همانگونه که نظام ارباب/رعیتی وجه دیگر آن. در تمامی این وجوه یک قانون ثابت است: همه ابزارهای موجود برای استیلای یک گروه اجتماعی بر دیگری به کار می‌رود و تمامی بسترهای فرهنگی و ارزش‌های اجتماعی قبضه و قلب می‌شود تا این سرکوب را بمثابه امری طبیعی توجیه کند.

🍂 گرفتن ابزار سخت سرکوب بسیار دشوار و گاهی ناممکن است، اما در هم شکستن بسترهای فرهنگی و نظام ارزشیِ توجیه گر سرکوب ممکن و ضروری و نخستین گام از کارانداختن ابزار سخت سرکوب است.


*دربارۀ کیت میلر

کیت میلت که بود و چرا در سکوت مرد؟

radiozamaneh.com/374964/

آیا اصلاً نگریستن به روابط میان جنسیت‌ها از منظری سیاسی امکان‌پذیر است؟ متن سخنرانی کیت میلت در دانشگاه کورنل به تاریخ نوامبر ۱۹۶۸

radiozamaneh.com/374946

.


#سیاست #حکومت_اسلامی #زنان #نقد_فرهنگ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘متن یکی از شیعیان دنبال‌کنندۀ نقدآگین

🍂 با خواست حفظ امنیت و سلامتیِ جسمی و روحی و روانی برای دخترِ شجاعِ شریفِ دانشگاه.

🍂 اعتراض عریان ایشان پاسخی اتفاقن بسیار خردمندانه در برابر زنجیره‌ای از رفتارهای متوالی جنون‌آمیزِ مأمورانِ سرکوبِ حکومتی در دانشگاه‌ها و دیگرجاها بود و در مورد خاص خودشان، پاسخی به اخطارهای تهدیدآمیز زبانی و بعد، تعرض فیزیکی و بعد، پاره‌کردنِ البسۀ ایشان بود و اگر قرار است کسی به تیمارستان و زندان برود و یا تنبیهِ سخت شود، ابتدای امر، قانون‌گذارانِ قوانینِ ضدانسانی-ضداسلامی و مجریانِ قانون و شخص اول مملکت هستند، و نه این بانوی شجاع. به ایشان را آزار نرسانید!

🍂 بدون این که بخواهم حال کسی را بد کنم، باید بگویم برخلاف مطالبی که خواندم در صفحاتی، کار این خانم هرگز برخلاف ارزش‌های دین اسلام نبود. نظر اسلام راجع‌به قانون دروغین حجاب اجباری این هست که هیچ دینی را به مویی نبسته‌اند و کارهای این حکومت بیشتر شبیه یک بدکاسبِ پر-غل‌و‌غش هست که نمی‌خواهد ورشکستگی‌اش را قبول کند، نه انسانی وارسته...

🗄پست مرتبط
📕حتی اگر «واجب شرعی» باشد
📕«بدعتِ» حجاب اجباری
📻 محسن برهانی و بدعت حجاب
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘آزادی دقیقا یعنی ولنگاری!

✍🏻 #آرمان_امیری

🍂 بحث دوگانه «آزادی» در برابر «ولنگاری»، یا نسخه‌های دیگری همچون «ابتذال و بی‌بند و باری و هرج و مرج» جدید نیست. شاید به قدمت پیدایش مفهوم آزادی این دوگانه‌سازی وجود داشته‌است.

🍂 در واقع، به نظر می‌رسد در طول تاریخ هیچ کس مخالف آزادی نبوده؛ حتی اقتدارگراترین دیکتاتورها یا مرتجع‌ترین مراجع فکری، همه مدعی آزادی بوده و هستند، اختلاف همیشه در آن پیچش ظریفی‌ست که در توصیف معنای آزادی به‌کار می‌برند.

🍂 تصویر این پست، شاید یکی از جدیدترین نمونه‌ها باشد (نوشته برای حدود ۳ تا ۴ سال قبل است). یک تظاهرات «خودجوش» دیگر از جانب بنیادگرایانی که حالا مدعی دفاع از آزادی و نگران قلب مفهوم آن به ولنگاری هم شده‌اند.

🍂 دیدنِ ظاهر این گروه‌ها با پیشینه‌ای که از عملکردشان سراغ داریم و حکومتی که بر ما تحمیل کرده‌اند و البته شناخت‌مان نسبت به «خودجوش» بودن اعتراضات‌شان، ممکن است فریبنده باشد؛ یعنی ممکن است دچار این سوءتفاهم شویم که این دوگانه‌سازی میان «آزادی» و «ولنگاری» فقط وقتی از جانب این گروه‌های معلوم‌الحال بروز پیدا می‌کند، مایه تردید است، واقعیت اما چیز دیگری‌ست.

🍂 این شیوه از استدلال و دقیقا همین شیوه از سانسور، مختص به این گروه نیست و برای همه طیف‌های جامعه مصداق دارد؛ فقط مرزهای آن اندکی متفاوت است.

🍂 آنچه باعث اعتراض اخیر در کرمانشاه شده و چند جوان دیگر را هم راهی زندان کرده، کلیپی‌ست که از «اینجا» می‌توانید ببینید. احتمالا، بخش بزرگی از جامعه با دیدن این کلیپ پیش خودش بگوید: «وای، اینکه ولنگاری نیست»؛ یعنی درست در زمانی که به‌ظاهر با دلواپسان حکومتی بر سر مصداق ولنگاری مخالفت می‌کند، در واقع، بر اصل استدلال آن‌ها مهر تایید می‌زند که

«آزادی یک حدودی دارد تا در دام هرزگی و ولنگاری نیفتد و ما باید برای دفاع از آزادی مرزبان آن حدود باشیم».

🍂 طبیعتاً این حدود مدام در حال تغییر هستند؛ چه در طول زمان و چه در میان اقشار مختلف جامعه؛ یعنی اگر ۱۰۰ سال عقب‌تر می‌رفتیم، همین جماعتِ به‌ظاهر مومن انقلابی، با همین پوشش چادر، به دلیل آنکه بدون روبنده در میان مردان نامحرم ظاهر شده‌اند، به هرزگی و ولنگاری متهم بودند!

🍂از سوی دیگر، همین امروز گروهی هستند که پوشش حاضران درون کلیپ را طبیعی و حتی برازنده می‌دانند، در عین حال که اعتقاد دارند که مثلا قدم زدن با بیکینی (مایوی دو تکه زنانه) در ساحل دیگر زیاده‌روی و مصداق هرزگی‌ست؛ یک قدم جلوترش را که دیگر اصلا نمی‌شود طرح کرد! این بحث را در مساله آزادی حجاب به صورت بسیار گسترده‌تری می‌بینیم:

«من خودم موافق آزادی حجاب هستم، اما بعضی‌ها دیگر شورش را در می‌آورند!»

🍂 خلاصه آنکه، نگرانی در باب قلب معنای آزادی به ولنگاری و ابتذال و هرزگی، مختص ارتجاعی‌ترین جریانات بنیادگرای کشور نیست. استاد به‌ظاهر منتقد و روشنفکر بالاترین دانشگاه‌های کشور نیز در این سال‌ها، بارها نسبت به گسترشِ ابتذال و بی‌بند‌وباری در جامعه هشدار داده‌است؛ هرچند احتمالا مصادیق مورد نظرش به‌گونه‌ای دیگر بوده‌است. من اما به کلی مساله را به صورت دیگری می‌بینم.

🍂 از نگاه من، آزادی دقیقا همان «امکان تحقق ولنگاری» است. هیچ حد و مرزی هم در این زمینه وجود ندارد. مشکل آن است که ذهن ما، گاهی در معنای «حق انجام یک عمل» با «مطلوب قلمداد کردن آن» تمایز قائل نمی‌شود.

🍂 باید بدانیم، مرزهای آزادی، قرار نیست با آن سبک زندگی که ما «می‌پسندیم» محدود شود. زیستن و رفتار کردن در چهارچوب عرف مورد توافق و هنجارها و سنت‌ها که نیازمند آزادی نیست. آزادی دقیقا در «حق متفاوت بودن» متولد می‌شود، در حق ناپسند بودن و ناپسند زیستن «از چشم دیگران».

🍂 نباید فراموش کنیم در ازای هر زندگی متفاوتی که به‌نظر ما مصداق ابتذال یا هرزگی یا ولنگاری‌ست، هزاران زندگی دیگر نیز وجود دارد که خود ما را مصداق همین اتهامات قلمداد می‌کند؛ پس بهتر است قضاوت‌هایمان را برای انتخاب زندگی خودمان نگه داریم و دست از خط‌کشی و مرزکشی برای دیگران برداریم، یا حداقل، با خودمان رو راست‌تر باشیم و دست از سر تعبیر «آزادی» بر داریم.


🗄پست مرتبط
📕نقدی بر سخنان مصطفی ملکیان با عنوانِ «تصور روحانیون از آزادی»

.


#فلسفیدن #نقد_فرهنگ #سیاست

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @DivaneSara

🎧 تئوری‌های توطئه (+)

🍂 در این قسمت از پادکست فانوس، #امین_قضایی، مدیس توکلی، نولان و ارشک صحت و سقم نظریه‌های توطئه را کنکاش می‌کنند.

🔻در این قسمت به سوالات زیر پاسخ خواهیم داد:

❓ریشۀ نظریه‌های توطئه کجاست و چرا از منظر روان‌شناختی اینقدر جذاب هستند؟ آیا نظریه‌های توطئه‌ای وجود دارد که صحت داشته‌باشند؟ چگونه می‌توانیم صحت‌و‌سقم یک نظریۀ توطئه را بررسی کنیم؟ تاثیر نظریه‌های توطئه بر سیاست، اخبار و زندگی روزمرۀ ما چیست؟ حوادث جهان ما تا چه اندازه ماحصل توطئه و همدستی‌ست؟


#پادکستکش
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 تئوری‌های توطئه (+)

🍂 در این قسمت از پادکست فانوس، #امین_قضایی، مدیس توکلی، نولان و ارشک صحت و سقم نظریه‌های توطئه را کنکاش می‌کنند.

🔻در این قسمت به سوالات زیر پاسخ خواهیم داد:

❓ریشۀ نظریه‌های توطئه کجاست و چرا از منظر روان‌شناختی اینقدر جذاب هستند؟ آیا نظریه‌های توطئه‌ای وجود دارد که صحت داشته‌باشند؟ چگونه می‌توانیم صحت‌و‌سقم یک نظریۀ توطئه را بررسی کنیم؟ تاثیر نظریه‌های توطئه بر سیاست، اخبار و زندگی روزمرۀ ما چیست؟ حوادث جهان ما تا چه اندازه ماحصل توطئه و همدستی‌ست؟

.


#زیست‌روان #نقد_فرهنگ #تئوری_توطئه #ایلومیناتی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

آنها می‌خواستند آهوی صحرا باشی
به غرش مقدس‌پیشگان،
چون غزالی ترسیده
پا به‌فرار بگذاری!

اما تو آهوی دریا بودی!
فرار نکردی،
ماندی، موج شدی و
تمام بدنت بمبی شد که
میان دریایِ بی‌خیالی ناظران
و بهتِ ناصحانت منفجر شد!

آهوی دریایی!
چه ترکیب جنون‌آسایی!


✍🏻 شعر از یک استادِ اخراجیِ دانشگاه

.


#شعرانه #نگار_نو #زنان #گشت_ارشاد #حجاب_اجباری #حجاب_بی‌حجاب #آهو_دریایی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin