نقدآگین

This media is not supported in your browser

1.48K views20:05

📺 پیام پنهانِ ماکیاولی؛ پدر مدرنیته و انقلابی خاموش
— مصاحبه با هاروی منسفیلد (فیلسوف و نظریه‌پرداز سیاسی برجسته آمریکایی، استاد ممتاز دانشگاه هاروارد)
(۱/۲)
🔶 مقدمه: ماکیاولی، آغازگر راهی نو

🍂 بسیاری از مردم ماکیاولی را به عنوان یک مفسر سیاسی زیرک یا در بدترین حالت، یک فتنه‌گر بی‌اخلاق می‌شناسند که می‌توان به راحتی از کنارش گذشت. اما به گفته هاروی منسفیلد، استاد دانشگاه هاروارد، ماکیاولی فراتر از این‌هاست. او بنیان‌گذار واقعی مدرنیته است و جهان امروز ما میراث‌دار اوست. منسفیلد معتقد است ماکیاولی نه تنها پدر سیاست و اخلاق مدرن، بلکه پدر واقعی علم مدرن نیز هست. در نگاه او، رقبای اصلی ماکیاولی کسی جز افلاطون و مسیح نیستند. ماکیاولی ضد مسیح است و ما وارثان او. او یک انقلاب خاموش و پنهان را آغاز کرد که تا به امروز نیز ادامه دارد.

🔶 نقد مسیحیت: دشمن اصلی ماکیاولی

🔻ماکیاولی نقد جدی به مسیحیت وارد می‌کند. او معتقد است مسیحیت از دو جهت مشکل دارد: بسیار ظالم و در عین حال بسیار ضعیف است.

▪️ظلم مسیحیت: مسیحیت از انسان‌ها می‌خواهد که بیش از توان طبیعی‌شان خوب باشند و افتخار را در دنیای دیگر (بهشت) بجویند، نه در این دنیا. ماکیاولی تلاش می‌کند جهانی را بسازد که هیچ ارتباطی به دنیای دیگر ندارد. دنیایی که به طور کامل از این جهان سرچشمه می‌گیرد و همین، اساس مدرنیته است.

▪️ضعف مسیحیت: ماکیاولی معتقد است مسیحیت نمی‌تواند ارزش‌های خود را در سطح ملت‌ها پیاده کند. کلیسا مبارز است اما نظامی نیست. مسیح جهان را بدون سلاح تسخیر کرد، با کلام، اما کلیسا فاقد ارتش است و به همین دلیل برای اعمال قدرت خود به ارتش‌های دنیوی وابسته است، که این خود نقطه ضعف آن است. همین ضعف، باعث عدم اتحاد در ایتالیای زمان ماکیاولی بود. کلیسا به اندازه کافی قوی بود که مانع از اتحاد ایتالیا شود، اما آنقدر قوی نبود که خودش آن را متحد کند.

🔺ماکیاولی محمد را به دلیل اینکه هم پیامبر بود و هم فاتح، تحسین می‌کرد. ترکیبی که از نظر او در مسیحیت وجود ندارد و به همین دلیل مسیحیت را در مقایسه با اسلام، ضعیف می‌دید.

🔺ماکیاولی همچنین مسیحیت را به دلیل «تأنیث» (effeminacy) مورد انتقاد قرار می‌دهد. او معتقد است مسیحیت انسان‌ها را "زنانه" می‌کند، به این معنی که آنها را از توانایی استفاده از زور برای رسیدن به اهدافشان محروم می‌سازد. با این حال، زنان نیز قدرت خود را دارند؛ آنها می‌توانند مردان را بدون سلاح تسخیر کنند، درست همانطور که مسیح با کلامش جهان را فتح کرد. از این رو، ماکیاولی قدرت جذب‌کننده مسیح را تحسین می‌کند و حتی تثلیث مسیحی را برای توصیف قدرت شاهزاده ایده‌آل (فاتح همچون سزار و پیامبر همچون مسیح) بازتفسیر می‌کند.

🔶 ضرورت به جای خیر: حقیقت تأثیرگذار

🍂 ماکیاولی مفهوم "خیر" را که اساس اخلاق کلاسیک و مسیحی بود، با مفهوم "ضرورت" جایگزین می‌کند. او معتقد است انسان‌ها تنها زمانی خوب عمل می‌کنند که مجبور به این کار باشند. این یک حقیقت ساده است که روزانه می‌توان آن را مشاهده کرد. ضرورت، بر خیر غلبه دارد.

🍂 ماکیاولی، "حقیقت تأثیرگذار" (effectual truth) را معرفی می‌کند که یکی از مهم‌ترین مفاهیم در تفکر اوست. او در فصل ۱۵ کتاب «شهریار» می‌گوید که نباید به "خیال پردازی از یک چیز" پرداخت، بلکه باید به "حقیقت تأثیرگذار" آن توجه کرد. یعنی حقیقت یک چیز، در نتایج و تأثیرات آن نهفته است. این مفهوم سنگ بنای علم مدرن است که بر اساس "علل کارآمد" (efficient cause) عمل می‌کند، نه "علل غایی" (final cause) یا هدف و نیت.

🔶 ماکیاولی و علم مدرن: از حقیقت تا واقعیت

🔻منسفیلد معتقد است ماکیاولی پدر علم مدرن است. این ادعا بر اساس چندین استدلال استوار است:

۱. اهمیت واقعیت (Fact): ماکیاولی به جای پرداختن به ابدیت، به "واقعیت"‌ها توجه کرد. برخلاف یونانیان که حقیقت را در موجودات ابدی و ثابت می‌دیدند، ماکیاولی معتقد بود حقیقت در پدیده‌هایی است که در زمان و مکان رخ می‌دهند و با آن تغییر می‌کنند. واژه "Fact" از ریشه لاتین "facere" به معنای انجام دادن یا ساختن می‌آید که با "effect" (تأثیر) هم‌ریشه است.

۲. استفاده از آزمایش (Experiment): ماکیاولی نشان می‌دهد که برای درک حقیقت، باید به سراغ موقعیت‌های "فوق‌العاده" و "افراطی" رفت. همانطور که در سیاست، وضعیت اضطراری و فوق‌العاده، ماهیت واقعی انسان‌ها را آشکار می‌سازد، در علم نیز، آزمایش و قرار دادن اشیاء در شرایط تحت فشار و غیرعادی، اسرار طبیعت را برملا می‌کند.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

1.79K views20:05