📺 #شاهنامه داستان ملتی‌ست که..

🎙#بهرام_بیضایی

ما بعد از #فردوسی به تمایلات مختلف دچار شدیم:

۱. دشنام به فردوسی برای جلب نظر و ستایش فاتحان نو

۲. تمایلات عرفانی (بدون اینکه ردشان کنم)، ملتی که طرحی جهانی داشت، چنان کوچک می‌کنه که به این می‌رسه که این دنیا جای زندگی نیست..سعادت در آخرت است و در دنیایی دیگر...قناعت...کوچک و کوچک شدن تا چهاردیواری...

بهرام بیضای زادهٔ ۵ دی ۱۳۱۷ – درگذشتهٔ ۵ دی ۱۴۰۴ نویسنده و کارگردانِ ایرانی بود که از کارهای دیگرش می‌شود تدوین و تهیهٔ فیلم، شاعری، مقاله‌نویسی، ترجمهٔ چند نمایشنامه، پژوهشِ تاریخی و ادبی و استادی در دانشگاه را برشمرد. بیضایی از فیلم‌سازانِ صاحبِ سبک و معتبر و از نویسندگان و متفکّرانِ برجستهٔ نمایش و ادبیاتِ نوینِ فارسی به‌شمار می‌رود. بعضی از نمایشنامه‌هایش به زبان‌های دیگری ترجمه و در آسیا و اروپا و آمریکا و استرالیا چاپ و اجرا شده است. ده فیلمِ بلند و چهار فیلمِ کوتاه و کمابیش هفتاد کتاب و چهارده نمایش بر صحنه‌های شهرهای مختلفِ ایران و گاه غیر از ایران از سالِ ۱۳۴۱ به بعد بخشِ عمدهٔ کارنامهٔ هنریِ بیضایی را تشکیل می‌دهد

.


#ایران #نقد_فرهنگ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 موجهۀ زندگی‌ستایانه با مرگ

🎙#بهرام_بیضایی

.


#ایران #گزیده‌سخن

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 دربارۀ یک نقل‌قولِ دروغ و عوام‌فریبانه
— از مصادرۀ بهرام بیضایی دست بردارید!

«ملت را نمی‌توان کشت
ولی پادشاه را می‌شود
با مرگ پادشاه ملتی می‌میرند»

بهرام بیضایی، مرگ یزدگرد

🔺نظیر این سخن را برخی از عزیزانِ پادشاهی‌خواه نقل کرده‌اند. اگر کسی حتی فیلم این نمایش‌نامه را گذری دیده‌باشد، چنین خبط بزرگی را نمی‌کند که از نامِ بهرام بیضایی پس از مرگش، برای ایدۀ محترم خود سوءاستفاده کند.

🔺نسبت دادنِ چنین جمله‌ای به بهرام بیضایی، خلافِ کلیتِ مشی و نگرشِ او به ایران و فرهنگ و قدرت، و دیالوگ‌های نقادانۀ متعددی‌ست که صرفا در همان نمایش‌نامه و فیلم (جدا از دیگر کارهایش)، علیه این دیدگاهِ «ملت-صغیرپندارِ» سنتی بیان شده‌است. در این باره در یک رشته‌استوری (اینجا) با جزئیات بیشتری توضیح دادیم.

🔺چنین نقل‌قولی، مشابه آن است که یک طرفدارِ کودک‌همسری، جمله‌ای از یک کاراکترِ طرفدارِ کودک‌همسری در یک نمایش‌نامه، به‌قلم نویسنده‌ای با گرایشاتِ آشکارا لیبرال و حامیِ حقوق زنان و کودکان را تقطیع و نقل کند، و از اعتبار نام آن نویسنده، برای تصدیق و تاییدِ عقاید خود بهره‌ ببرد!

.


#اپوزیشنقد

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎬 مرگ یزدگرد (۱۳۶۰)
— ژانر: تاریخی – درام – فلسفی

«ملت را نمی‌توان کشت
ولی پادشاه را می‌شود
با مرگ پادشاه ملتی می‌میرند»

بهرام بیضایی، مرگ یزدگرد

🔺نظیر این سخن را برخی از عزیزانِ پادشاهی‌خواه نقل کرده‌اند. اگر کسی حتی فیلم این نمایش‌نامه را گذری دیده‌باشد، چنین خبط بزرگی را نمی‌کند که از نامِ بهرام بیضایی پس از مرگش، برای ایدۀ محترم خود سوءاستفاده کند.

🔺نسبت دادنِ چنین جمله‌ای به بهرام بیضایی، خلافِ کلیتِ مشی و نگرشِ او به ایران و فرهنگ و قدرت، و دیالوگ‌های نقادانۀ متعددی‌ست که صرفا در همان نمایش‌نامه و فیلم (جدا از دیگر کارهایش)، علیه این دیدگاهِ «ملت-صغیرپندارِ» سنتی بیان شده‌است. در این باره در یک رشته‌استوری (اینجا) با جزئیات بیشتری توضیح دادیم.

🔺چنین نقل‌قولی، مشابه آن است که یک طرفدارِ کودک‌همسری، جمله‌ای از یک کاراکترِ طرفدارِ کودک‌همسری در یک نمایش‌نامه، به‌قلم نویسنده‌ای با گرایشاتِ آشکارا لیبرال و حامیِ حقوق زنان و کودکان را تقطیع و نقل کند، و از اعتبار نام آن نویسنده، برای تصدیق و تاییدِ عقاید خود بهره‌ ببرد!
▪️▪️▪️

🔸بهرام بیضایی قبل از هر چیز متفکر تاریخ و اسطوره بود، نه صرفاً فیلم‌ساز. او تاریخ را بازسازی نمی‌کرد؛ تاریخ را بازجویی می‌کرد.

🔸در مرگ یزدگرد، بیضایی عمداً از بازنمایی باشکوه سقوط یک امپراتوری پرهیز می‌کند و به سراغ حاشیه می‌رود: یک آسیاب، یک خانوادهٔ فقیر، و شاهی که دیگر قدرتی ندارد. این جابه‌جاییِ مرکز نگاه، امضای بیضایی است.

🔸او به روایت واحد اعتقاد نداشت. در جهان بیضایی، حقیقت چندپاره است و قدرت همیشه سعی می‌کند یکی از این پاره‌ها را «حقیقت رسمی» اعلام کند. به همین دلیل فیلم ساختاری شبیه تئاتر، اسطوره و محاکمهٔ فلسفی دارد، نه سینمای تاریخی متعارف.

🔸بیضایی زبان را مثل سلاح به کار می‌برد. دیالوگ‌هایش ادبی‌اند، اما تزئینی نیستند؛ هر جمله حامل تاریخ، خشونت، ترس و حافظهٔ جمعی است. او نشان می‌دهد که چگونه زبان می‌تواند هم حقیقت را آشکار کند و هم پنهان.

🔸نکتهٔ مهم‌تر این است که بیضایی همیشه طرف فرودستانِ تاریخ می‌ایستد. در مرگ یزدگرد، شاه می‌میرد، اما این مردم عادی‌اند که زیر بار روایت‌ها له می‌شوند. فیلم دربارهٔ پایان یک پادشاه نیست؛ دربارهٔ شروع قرن‌ها روایت‌سازی، توجیه و تحریف است.

🔻بیضایی منحصر‌به‌فرد بود:
اسطوره را به ابزار نقد قدرت تبدیل کرد
تاریخ را از نگاه پیروزان ننوشت
و به‌جای پاسخ، مخاطب را وادار به فکر کردن کرد
مرگ یزدگرد هنوز هم تازه است، چون نه دربارهٔ گذشته،
بلکه دربارهٔ نحوهٔ ساخته‌شدن حقیقت در هر زمانه‌ای حرف می‌زند.

📖 خلاصهٔ داستان:

🔸فیلم روایت‌گر واپسین لحظات زندگی «یزدگرد سوم»، آخرین شاه ساسانی است؛ اما نه به شکل یک روایت تاریخی خطی. جسد شاه در آسیابی پیدا می‌شود و آسیابان، همسرش و دخترش متهم به قتل او هستند.

🔸دادگاهی تشکیل می‌شود و هرکدام از متهمان، روایت خودشان را از ماجرا تعریف می‌کنند. اما هیچ روایت قطعی‌ای وجود ندارد. حقیقت مدام تغییر شکل می‌دهد و آنچه باقی می‌ماند، نه خودِ تاریخ، بلکه برداشت انسان‌ها از قدرت، ترس و بقاست. فیلم به‌جای پاسخ دادن، سؤال می‌سازد: چه کسی تاریخ را می‌نویسد؟ فاتح، قربانی یا شاهد؟

.


#اپوزیشنقد #هنر #معرفی_فیلم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🔸نمایشنامهٔ «مرگ یزدگرد» بهرام بیضایی، مرزی میان اسطوره و تاریخ را در می‌نوردد و مسئلهٔ حقیقت را در بستر فروپاشی اخلاقی و سیاسی می‌کاود.

🔸حقیقت در این اثر نه در زبان قدرت بلکه در تضاد روایت‌ها پدیدار می‌شود، و بیضایی با ساختاری بکت‌وار، داوری نهایی را به تعلیق می‌برد تا نشان دهد «حقیقت» همواره محصول نگاه است، نه واقعه. این اثر از منظر فلسفی، نقدی بر فروپاشی معنا در دوران گسست تاریخی است، جایی که مرگ پادشاه، مرگ تفسیر می‌شود.

.


#اپوزیشنقد #هنر #معرفی_فیلم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 چرا دیکتاتورها لیبرتارین‌ها را دوست دارند (۱)
— بهای پنهان انزواطلبی

لیبرال: در فضای امروز (بویژه آمریکا)، لیبرال‌ها طرفدار «دولت بزرگ» هستند. آن‌ها معتقدند دولت باید در اقتصاد دخالت کند، مالیات بگیرد و خدمات اجتماعی بدهد. در سیاست خارجی هم غالباً «انترناسیونالیست» هستند؛ یعنی معتقدند آمریکا باید در جهان حضور داشته باشد و از حقوق بشر و دموکراسی (حتی با مداخله) دفاع کند. 🗽

لیبرتارین: دشمن «دولت بزرگ» هستند. می‌گویند دولت باید فقط در حد پلیس و دادگاه کوچک شود. در سیاست خارجی هم «انزواطلب/عدم مداخله‌گر» هستند. آن‌ها می‌گویند آمریکا نباید «پلیس جهان» باشد. 🚫👮‍♂️ وقتی آمریکا مداخله می‌کند، رژیم‌هایی مثل ج.ا از «دشمن خارجی» به عنوان ابزاری برای سرکوب معترضان داخلی استفاده می‌کنند و هرگونه مطالبه‌گری را به جاسوسی برای بیگانه ربط می‌دهند. لیبرتارین‌ها معتقدند تحریم‌های اقتصادی لایه‌های میانی و مردم عادی را ضعیف می‌کند و وابستگی ملت به دولتِ دیکتاتور را برای معیشت بیشتر می‌کند. آنها می‌گویند «تجارت آزاد» باعث نفوذ فرهنگ و ارزش‌های مدرن به داخل این کشورها می‌شود.

@True_North_Exchange

.


#سیاست

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 چرا دیکتاتورها لیبرتارین‌ها را دوست دارند (۲)
— بهای پنهان انزواطلبی

لیبرال: در فضای امروز (بویژه آمریکا)، لیبرال‌ها طرفدار «دولت بزرگ» هستند. آن‌ها معتقدند دولت باید در اقتصاد دخالت کند، مالیات بگیرد و خدمات اجتماعی بدهد. در سیاست خارجی هم غالباً «انترناسیونالیست» هستند؛ یعنی معتقدند آمریکا باید در جهان حضور داشته باشد و از حقوق بشر و دموکراسی (حتی با مداخله) دفاع کند. 🗽

لیبرتارین: دشمن «دولت بزرگ» هستند. می‌گویند دولت باید فقط در حد پلیس و دادگاه کوچک شود. در سیاست خارجی هم «انزواطلب/عدم مداخله‌گر» هستند. آن‌ها می‌گویند آمریکا نباید «پلیس جهان» باشد. 🚫👮‍♂️ وقتی آمریکا مداخله می‌کند، رژیم‌هایی مثل ج.ا از «دشمن خارجی» به عنوان ابزاری برای سرکوب معترضان داخلی استفاده می‌کنند و هرگونه مطالبه‌گری را به جاسوسی برای بیگانه ربط می‌دهند. لیبرتارین‌ها معتقدند تحریم‌های اقتصادی لایه‌های میانی و مردم عادی را ضعیف می‌کند و وابستگی ملت به دولتِ دیکتاتور را برای معیشت بیشتر می‌کند. آنها می‌گویند «تجارت آزاد» باعث نفوذ فرهنگ و ارزش‌های مدرن به داخل این کشورها می‌شود.

@True_North_Exchange

.


#سیاست

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 وقت رستاخیز است

🎙دکتر #حاتم_قادری

🔸خامنه‌ای همه چیز را کاهش داده به حجاب‌پرستی و غزه‌پرستی. وقتی می‌گویند عالِم فاسد بشود، عالَم فاسد می‌شود مشمول خود‌ شماست؛ چپاولی که خودتان، بیت‌تان و اطرافیانیانتان‌ انجام می‌دهید را ببینید. ما نیاز به رستاخیز داریم. این حماقتی که سعی می‌کنید در مردم در قالبِ هیئت‌های عزاداری و سینه‌زنی داشته‌باشید.

🔸زود می‌گید که «ما ناامید شدیم!»، بابا بچه‌ای که ناامید شدی! کار بزرگ، آدم بزرگ می‌طلبه. از جوی کوچک ماهیِ کوچک می‌آد، اگه نهنگ می‌خوایم، دریا بشیم.

.


#حکومت_اسلامی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin