#روشنگری_کانتی
ایمانوئل #کانت نوشتهی کوتاه پرآوازهای دارد به نام «در پاسخ به پرسشِ "روشنگری چیست؟"»
با خواندن صفحهی آغازین این نوشته دورهی قدیم را دورهای مییابیم که انسان در آن #شجاعت ندارد خود نیروی فهم خویش را به کار گیرد. او به مثابه فرد نابالغی است که قیمی برایش تعیین کردهاند تا به جای او فکر کند و تصمیم بگیرد. دورهی پیش-از-روشنگری دورهی #قیمان است، دورهی اولیاست، از جمله اولیای فقیه، زیر نامهایی چون پاپ، شیخ، مفتی، مرشد، کاهن و شَمَن.
ایمانوئل #کانت نوشتهی کوتاه پرآوازهای دارد به نام «در پاسخ به پرسشِ "روشنگری چیست؟"»
با خواندن صفحهی آغازین این نوشته دورهی قدیم را دورهای مییابیم که انسان در آن #شجاعت ندارد خود نیروی فهم خویش را به کار گیرد. او به مثابه فرد نابالغی است که قیمی برایش تعیین کردهاند تا به جای او فکر کند و تصمیم بگیرد. دورهی پیش-از-روشنگری دورهی #قیمان است، دورهی اولیاست، از جمله اولیای فقیه، زیر نامهایی چون پاپ، شیخ، مفتی، مرشد، کاهن و شَمَن.
#روشنگری_و_روشننگری
به #کانت میشود انتقاد کرد که درست نیست که نابالغیِ فکری انسانها را فقط به تنبلیِ فکری و آسایشطلبی آنان برگردانیم؛ نظام های سلطه ایجاب میکردهاند که انسانها هم در فکر و هم در عمل پیرو و فرمانبردار باشند؛ اولیا در این که تودهی عوام در #نابالغی_فکری به سر برند، منافعی داشته و دارند. بر این قرار ممکن است این تصور پدید آید که درک کانت از روشنگری محتاطانه است، محتاطانه است به این معنا که او زیر مفهوم روشنگری روشننگری فردی را میفهمد. کانت ولی، همچنانکه اشاره شد، آرمان روشنگری را در «آزادیِ کاربرد عقل خویش در امور همگانی به تمام و کمال»میبیند. او در مقالهی «روشنگری چیست؟» با حمله به مقام های لشکری و کشوری و حکومتی و دینی بهعنوانِ مانعهای آگاهی و آزادی نشان میدهد از این مسئله غافل نیست که یک نظام سلطه پشتیبان و نگهبان نادانی و صغارت مردم و بهرهگیرنده از آن است.
به #کانت میشود انتقاد کرد که درست نیست که نابالغیِ فکری انسانها را فقط به تنبلیِ فکری و آسایشطلبی آنان برگردانیم؛ نظام های سلطه ایجاب میکردهاند که انسانها هم در فکر و هم در عمل پیرو و فرمانبردار باشند؛ اولیا در این که تودهی عوام در #نابالغی_فکری به سر برند، منافعی داشته و دارند. بر این قرار ممکن است این تصور پدید آید که درک کانت از روشنگری محتاطانه است، محتاطانه است به این معنا که او زیر مفهوم روشنگری روشننگری فردی را میفهمد. کانت ولی، همچنانکه اشاره شد، آرمان روشنگری را در «آزادیِ کاربرد عقل خویش در امور همگانی به تمام و کمال»میبیند. او در مقالهی «روشنگری چیست؟» با حمله به مقام های لشکری و کشوری و حکومتی و دینی بهعنوانِ مانعهای آگاهی و آزادی نشان میدهد از این مسئله غافل نیست که یک نظام سلطه پشتیبان و نگهبان نادانی و صغارت مردم و بهرهگیرنده از آن است.
#امتیاز_روشنگری
موضوعی که بدان اشاره شد، نمونهی است بیانگر این که روشنگری، درست است که منتقد پیشداوریها بوده، اما خود نیز از یک نقطهی صفر بیپیشداوری آغاز نکرده است. هر چه تاریخی است و در تاریخ است، فاقد نقطهی صفر آغاز است، یعنی با پیشداوری شروع میشود.
امتیاز روشنگری در اندیشهی دلیر آن برای ادراک این واقعیت و توانایی نگرش انتقادی به خود است.
روشنگری آن تلاش تاریخیای است که حاصل آن روشننگری افراد به خود، به اطرافیان، به جامعه و به جهان است. روشننگر میپرسد: چرا چنین است؟ او به پاسخهایی از نوع "همواره چنین بوده است"، "مقدر است که چنین باشد"، "این خواست خداست"، "در کتاب چنین آمده است" و "فطرت ما ایجاب میکند" خرسند نمیشود.
🔚 پایان...
📎 #روشنگری #عصر_روشنگری #قرن_هجدهم #کانت #نقد #پرسیدن #اندیشیدن #انتقاد #انقلاب #فرهنگ #فکر #گالیله #دکارت #مونتنی #هاینریش_هاینه #فرانسیس_بیکن #محمد_زکریای_رازی #پریکلس #دین #خرافه #خردستیزی #نابالغی_فکری #انسان #جامعه #طبیعت
🗂 @AntiReligionArchives
موضوعی که بدان اشاره شد، نمونهی است بیانگر این که روشنگری، درست است که منتقد پیشداوریها بوده، اما خود نیز از یک نقطهی صفر بیپیشداوری آغاز نکرده است. هر چه تاریخی است و در تاریخ است، فاقد نقطهی صفر آغاز است، یعنی با پیشداوری شروع میشود.
امتیاز روشنگری در اندیشهی دلیر آن برای ادراک این واقعیت و توانایی نگرش انتقادی به خود است.
روشنگری آن تلاش تاریخیای است که حاصل آن روشننگری افراد به خود، به اطرافیان، به جامعه و به جهان است. روشننگر میپرسد: چرا چنین است؟ او به پاسخهایی از نوع "همواره چنین بوده است"، "مقدر است که چنین باشد"، "این خواست خداست"، "در کتاب چنین آمده است" و "فطرت ما ایجاب میکند" خرسند نمیشود.
🔚 پایان...
📎 #روشنگری #عصر_روشنگری #قرن_هجدهم #کانت #نقد #پرسیدن #اندیشیدن #انتقاد #انقلاب #فرهنگ #فکر #گالیله #دکارت #مونتنی #هاینریش_هاینه #فرانسیس_بیکن #محمد_زکریای_رازی #پریکلس #دین #خرافه #خردستیزی #نابالغی_فکری #انسان #جامعه #طبیعت
🗂 @AntiReligionArchives