نقدآگین

📘تاملاتی به‌بهانۀ موقعیتِ توماج صالحی

✍🏻 #حسام_سلامت

🍂 برای داوریِ سیاسیِ دولت‌ها، از موشک‌ها و جنگ‌افزارها و عمق استراتژیک آنها چشم بردارید؛ در عوض، به «روند دادرسی‌ها و حقوق متهمان و نوع مجازات‌ها» نگاه کنید. اینکه یک دولت با «شهروندانش چگونه برخورد می‌کند» -مشخصاً با شهروندانی که به هر دلیلی، علیه آنها اقامه‌ی جرم کرده‌است (متهمان، مجرمان، زندانیان) - گویاترین سنجه‌ای‌ست که نه فقط عیار عدالت دولت را آشکار می‌سازد، بلکه درباره‌ی اینکه اساسا با چگونه دولتی سرو کار دارید افشاگری می‌کند. یک دولت را، بیش از هر چیز، به‌اعتبار سازوکارهای حقوقی-قضایی‌اش باید شناخت.

🍂 ماکیاولی زمانی گفته‌بود بقا و دوام یک کشور به دو چیز است: به قوانین خوب و به جنگ‌افزارهای خوب. کشوری که قوانین خوبی داشته باشد، اما جنگ‌افزارهای خوبی نداشته‌باشد که از موجودیتش دفاع کنند، نمی‌پاید. حرف بی‌راهی نیست؛ می‌پذيريم، اما بلافاصله اضافه می‌کنیم که (و حقیقت این است که این دومی برای «ما شهروندان» از اولی حیاتی‌تر است) برای یک کشور، هیچ‌چیز از این خطرناک‌تر نیست که انبارهایش را با جنگ‌افزارها انباشته‌باشد، اما از «قوانین خوب» بی‌بهره باشد (و قوانین خوب یعنی قوانین پاسدار «آزادی و کرامت شهروندان»). جنگ‌افزارها در غیاب قوانین خوب، به‌غایت مهلک‌اند؛ به این دلیل ساده که به ابزارهایی در دست دولت خودسر بدل می‌شوند (هر دولتی که توسط «قوانین خوب» مهار نشده‌باشد به‌درجاتی یک «دولت خودسر» است) که می‌تواند هر طور خواست، از آنها استفاده کند، و چنانکه می‌دانیم، آنها را به سمت خود شهروندان نشانه بگیرد تا از دوام و بقای خود دفاع کرده‌باشد.

🍂 بقا و دوام دولت، معادل دوام و بقای کشور نیست. یک دولت می‌تواند بماند، اما کشور را ویران کند یا آن را به فنا بدهد، و یک کشور می‌تواند بماند، اما این دولت برود و دولت دیگری بياید. مرز باریکی در کار است که این دو را از هم جدا می‌کند و جدا نگه می‌دارد. این مرز باریک‌تر می‌شود (اما هیچ‌گاه به‌تمامی محو نمی‌شود)، فقط اگر قوانین براستی خوبی موجود باشند که از حقوق آحاد شهروندان پاسداری کنند.

🍂 شعبه‌ی یک دادگاه انقلاب اصفهان توماج صالحی را به اعدام محکوم کرده‌است. با اين‌همه، طبق اظهار وکیل توماج، دادگاه مذکور در حکم خود اورده‌است که با توجه به جوانی متهم از کمیسیون عفو، تقاضای یک درجه تخفیف دارد. پیداست که خود دادگاه بدوی، با توجه به احراز شرایط تخفیف حکم، به‌سهولت می‌توانست محکومیتی غیر از اعدام صادر کند و آن را به رأی کمیسیون عفو حواله ندهد. با اين‌همه، ترجیح داد حکم اعدام را انشا کند.

🍂 حق با منتسکیو بود وقتی در کتاب «روح القوانین» نوشت که اصل نگه‌دارنده یا اصل نگهبان دولت‌های خودکامه (tyranny) «حاکم‌کردن ترس» است. چنین دولتیT با القای حس ترس حکومت می‌کند. سایه‌ی حکم اعدام را بالای سر اين یا آن متهم نگه می‌دارد (و در واقع، بر فراز یکایک شهروندان) تا یادآوری کرده‌باشد که می‌تواند بکٌشد. انگار اعتمادبه‌نفس دولت، یکسره در گرو آن است که بتواند در شهر جار بزند که هر وقت بخواهد، حق دارد بکُشد. وابسته به اينکه بتواند نمایش «حق کشتن» را هر لحظه اجرا کند.

🍂 دولت خوش دارد شهروندانش را تربیت کند و از آنها «آدم» بسازد. دولت به‌مثابه‌ «کارخانه‌ی آدم‌سازی». خود دولت اما همان چیزی‌ست که باید تربیت شود. یعنی «خشونت‌ورزی و زیاده‌حواهی و خودکامگی‌»اش باید مهار شود و افسار بخورد. اين پروژه‌ی مشروطه بود. اين پروژه ناتمام است، «پروژه‌ی ناتمام مشروطه». با هر دولتی که طرف باشیم. چه دولت اسلام‌گرای مستقر، چه هر دولتی با هر فُرم و محتوایی در آینده، مسئله‌ی اصلی این باید باشد که دست و پایش بسته شود. ما یک دولت مقید و مشروط و «ناتوان» می‌خواهیم. قید و شرط اول هم اینکه «نتواند بکشد». یعنی حق نداشته باشد بکُشد. سلب «حق کشتن» از دولت؛ این خودش یک برنامه‌ی سیاسی کامل است.

#سیاست #حکومت_اسلامی #ایران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

3.35K viewsedited 17:31