🎧اولین حملۀ جمهوری اسلامی به خاک اسرائیل  

🔻 خلاصه‌ای از رخدادها

🔻بررسی عملکرد طرفین


#پادکستکش #سیاست
#نظامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @mili_podcast

📰 حذف گزینه حمله تلافی‌جویانه از میز نتانیاهو

🍂 نیویورک تایمز به نقل از دو مقام اسرائیلی گزارش داده است که کابینه جنگی اسرائیل امروز بعدازظهر برای بررسی نحوه واکنش به حمله ایران تشکیل جلسه خواهد داد. آنها گفته‌اند که یک پاسخ احتمالی - حمله تلافی جویانه‌ای که برخی از اعضای کابینه پیشنهاد کرده بودند - پس از گفتگوی تلفنی بنیامین نتانیاهو با بایدن در روز شنبه لغو شده است.

🍂 علت کنار رفتن گزینه حمله تلافی‌جویانه این دلیل ذکر شده است که حملات خسارات نسبتاً جزئی به بار آورده‌اند. مقامات اسرائیلی در مورد محتوای تماس بین رهبران توضیح بیشتری نداده‌اند. همچنین مقامات آمریکایی گفته‌اند که دولت بایدن با امید به اجتناب از یک جنگ گسترده‌تر در خاورمیانه، به اسرائیل توصیه می‌کند که به ایران شلیک نکند.

🍂 جو بایدن همچنین گفته است که روز یکشنبه برای بحث در مورد این حملات جلسه‌ای با حضور رهبران گروه 7 تشکیل خواهد داد و شورای امنیت سازمان ملل نیز قرار است جلسه اضطراری برگزار کند. مقامات آمریکایی گفته‌اند که پرزیدنت بایدن و تیمش با امید به اجتناب از تشدید بیشتر منجر به جنگ گسترده‌تر در خاورمیانه با اسرائیل رایزنی کرده‌اند. به گفته نیویورک تایمز، اگرچه خسارات ناشی از این حمله نسبتاً خفیف بود، اما دامنۀ حملات بسیار فراتر از جنگ سایه کوچک میان ایران و اسرائیل در سال‌های اخیر ارزیابی شده‌است. به‌نظر می‌رسد که اگر دفاع برگزار نمی‌شد، ممکن بود تعداد زیادی یا صدها نفر کشته شوند.

🍂 برخی گزارش‌ها حاکی از این است که وزارت خارجه عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی روز یکشنبه پس از حمله موشکی و پهپادی ایران به اسرائیل، خواستار کاهش تنش و خویشتن داری شدند. نیویورک‌تایمز از تل آویو هم گزارش داده که با وجود اینکه اولین روز هفته کاری اسرائیل است، ترافیک کم بوده و نانوایی‌ها، کافه‌ها و فروشگاه‌ها باز هستند و به افراد کمی که بیرون آمده بودند تا سگ‌هایشان را قدم بزنند، خدمات می‌دهند.


#سیاست

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @Feghtesad

📺 ایرانِ استوک‌لند؟

🎙#پیمان_مولوی


#حکومت_اسلامی #اقتصاد

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 آیندۀ قانون اساسی آمریکا و جمع‌بندی کتابِ «قانون اساسی جمهوری‌خواه ما» نوشتۀ رندی بارنت
— اپیزود سیزدهم پادکستِ 1776

🎙#رضا_عامری

🔻در این اپیزود در مورد ۲ سوال صحبت می‌شود:

1️⃣ سیستم قضایی آمریکا، چطور مقابل مصوبات غیرمنطقی و مستبدانۀ قانون‌گذاران می‌ایستاد؟ و پروگرسیوها چطور این سد حفظ حقوق فردی رو از بین بردند؟

2️⃣ آیندۀ قانون اساسی آمریکا چیه؟ و چطور می‌شه آسیب‌های حاصل از ایده‌های پروگرسیوها رو ترمیم کرد؟


#سیاست #آمریکا #نقد_کتاب

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @Podcast1776

🎧بابل، شهر خدایان، در انتظار کوروشِ بزرگ
— قسمت چهارم، از فصل «فتح بابل» از کتاب «کوروش رهایی‌بخش»، اثر دکتر #شروین_وکیلی

🎙سوسن آذیش


#آینه_تاریخ #ایران #کتاب_صوتی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @sherwin_vakili

📘تدبیر بالاتر از هر ابزار جنگی‌
— در ستایشِ «عقلانیتِ عملی» و دو پیشنهاد
(۱/۲)
✍🏻 #علیرضاموثق

🍂 در بابِ حوادثِ اخیر، ابتدا باید تصدیق کنیم که با انتخابِ یک سیاستِ به‌نسبت هوشمندانه، هم برای نخستین‌بار، از خاک ایران، به خاک اسرائیل حمله شده‌است و حدی از بازدارندگی در مقابل ترورها در سوریه، عملی شده‌است، با این پیام که دست ایران در مقابل حمله به کنسول‌گری و نیروهایش، بسته نیست، و اگر روزی اراده کند، می‌تواند ناگهانی و بی‌اطلاع و به‌قصد آسیبِ جدی عمل کند و هزینه‌های سنگین‌تری بسازد، هم اینکه عملا و به‌احتمال زیاد، دست اسرائیل برای حملۀ نظامی گستردۀ متقابل بسته‌ شده‌است؛ چرا که حملۀ حساب‌شدۀ ما، با علم و ارادۀ سران نظامی، سبب کمترین کشتاری نشد و پایگاه‌های نظامیِ تخلیه شده، مورد حمله قرار گرفت و مانع از این شد که نتانیاهو بتواند اجماع جهانی برای حمایت از خودش در حمله‌ای متقابل را فراهم کند. کافی‌ست این سیاستِ سنجیده را مقایسه کنید با حماقتِ محض و اعمالِ غیراخلاقیِ حماس در ۷ اکتبر که چه پاسِ گل فاجعه‌باری به نتانیاهو و جناحِ تندروی اسرائیل در وضعیت شکننده و بحران‌زدۀ داخلی‌اش داد و در عرصۀ بین‌الملل نیز حمایتی جهانی برای حملات بی‌رحمانۀ ارتش اسرائیل درست کرد؛ همچنین با اقدامات نسنجیده‌ای که بعد از حمله به عین‌الاسد رخ داد و سببِ سرنگونیِ هواپیمای اوکراینی با مسافرانِ اکثرا ایرانی‌اش شد و به بسیاری مصائب و شکاف‌ها دامن زد.

🍂 محتمل بود که با یک اشتباهِ کوچک در محاسبات و غلبۀ ایدئولوژی و غلیان احساسات و شعارزدگی بر عقلانیتِ عملی، جنگی شروع شود که هیچ‌کس، توانِ خاموش کردنِ آتش آن را نداشت؛ و خدا می‌داند که چه زمانی و چگونه، پایان می‌یافت و دامنه‌اش تا کجاها کشیده می‌شد.

🍂 اما مواجهه‌ای به‌نسبت هوشمندانه رخ داد و قبل از حمله، هماهنگی‌ها و هشدارها با مذاکرات مختلف و اطلاع‌رسانیِ کافی انجام شد. ایرانی‌ها (لااقل بخشِ وفادارِ جمهوری اسلامی) نیز غرور جریحه‌دار شده‌شان تا حدی التیام یافت و مآلاً واردِ مرحلۀ دیگری از بازی شدیم و نشان دادیم که اگر به خاک ما حمله شود، از حمله به خاک یک قدرت اتمی که حمایت بسیاری دولت‌ها را دارد هم ابایی نخواهیم داشت و برای آن آماده‌ایم.

🍂 حال سوال من و بسیاری از عقلای قوم این است که چرا همین عقلانیت عملیِ حداقلی و هوشمندی و تدبیر در محاسبۀ برخورد متناسب با کمترین هزینه را که از خود نشان دادید، در مناسباتِ داخلی با مردم خودتان وارد نمی‌کنید و کاری نمی‌کنید که این مردم، یک سال هم در سایۀ جمهوری اسلامی، نفسِ راحتی بکشند، و وقتی خودشان یا دختران و خواهران و مادران و همسران‌شان از خانه خارج می‌شوند، به‌خاطر داشتنِ پوشش عرفی‌‌ِ دختر و زنِ امروز در اکثریت نقاط دنیای امروز، احساسِ ناامنیِ روانی و تروما نکنند؟ چرا این عقلانیت عملی در سنجیدنِ سود و زیان عمل‌ها و واکنش‌های احتمالی را در مورد اقتصاد کشور به‌کار نمی‌گیرید تا هر سال، ارزش ریال سقوط آزاد بیشتری نکند و عزت نفسِ این مردم، چنین لگدکوب نشود؟ و مهاجرت از این مملکت و کندن از آن، در حد یک مدِ همه‌گیر و بعنوان تنها راه‌حل پیش‌رو، حتی در میانِ جماعتِ پرستار و کاسب و بنا و آرایشگر و رانندۀ کامیون و رانندۀ اسنپ، باقی نماند؟

🍂 عزت ملی و امنیت ملی، بدونِ ساخت یا تهیهٔ موشک و پهباد و جدیدترین سلاح‌های پیشرفتۀ دنیا ممکن نیست (برخلافِ توهماتِ رمانتیکِ انقلابیونِ ۵۷ و بخشی از اپوزیسیونِ امروز در بدگویی از نظامِ مستقرشان)، ولی اولا، ما هر چقدر هم در این زمینه‌ها پیشرفت کنیم، به تکنولوژی روزِ غربی نمی‌رسیم، ثانیا، این سنخ امور، شروط کافی‌ امنیت ملی نیستند و در این سطحِ ابتدایی توقف کردن، مثل نظام شوروی، به شورشِ ناگریزِ گرسنگان و تحقیرشدگان می‌انجامد که نه از تاک نشان ماند، نه از تاک‌نشان. این جمعیتِ بزرگِ بی‌کار و حاشیه‌نشین و بی‌افق و تحقیرشدۀ عمدتا جوان، خطرشان از اسرائیل هم مهیب‌تر است؛ چرا که اسرائیل در جوابش به ما، محاسبۀ هزینه‌-فایده می‌کند و گوشش به اروپا و ابرقدرتی چون آمریکا بدهکار است، ولی این جمعیتی که به بن‌بست مطلق رسیده‌ و چیزی غیر از رسیدن به خواست‌های انباشت‌شدۀ اولیۀ غریزی و عاطفی‌‌اش، آن هم با هر راه و روش ممکن، نمی‌طلبد و نمی‌بیند، می‌تواند تخریبی را سبب شود که با هیچ منطق و محاسبه‌ای قابل درک نباشد و هیچ ابزار و روش سرکوبی هم نتواند جلوی آن را بگیرد.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘تدبیر بالاتر از هر ابزار جنگی
— در ستایشِ «عقلانیتِ عملی» و دو پیشنهاد
(۲/۲)
✍🏻 #علیرضاموثق

🍂 با یک دست نمی‌توان چند هندوانه را بلند کرد؛ فهم این اصل، هوشِ چندانی نمی‌طلبد. کمی از بارهای زائدی که بر دوشِ نحیف‌‌تان حمل می‌کنید، بکاهید! نمی‌توان هم با اسرائیل و آمریکا سرشاخ شد و کشور را به انواع تحریم‌های فلج‌کننده کشاند، هم با کشورهای منطقه انواع تنش را تجربه کرد، هم با بخش مدرن جامعه بابت مطالباتِ حداقلی‌ای چون «زندگیِ نرمال» و احترام به «سبک زندگی و سبک پوشش» مبارزه کرد و از یک‌ سو، خود را با این جنگ ناضرور، از نیروهای پیشرانِ توسعه، نظیر هنرمندان و تکنوکرات‌ها و متخصصانِ دانشگاهی محروم کرد و از سوی دیگر، صنعتِ پردرآمد توریسم را به تعطیلی کشاند و مانع از جذبِ سرمایه‌ها شد، و همزمان، در مقابلِ بی‌ارزش شدنِ هر روزهٔ ریال و صعودِ افسارگسیختهٔ دلار و تورم و افزوده شدنِ بر جمعیتِ مستضعفین و گرسنگان و بی‌کاران و حاشیه‌نشینان، بی‌تفاوت و بی‌برنامه بود و جز شعار-درمانی و رجزخوانی هیچ کاری نکرد.

🍂 بیایید عقلانیتِ عملیِ موجود در حرکت اخیرتان در مقابل اسرائیل، که از سنخِ عقلانیتِ امثال قاسم سلیمانی بود، را در مناسباتِ داخلی نیز وارد کنید. با کنار گذاشتنِ «حجاب اجباری» بطور رسمی، مثل سیاستِ حزب‌الله لبنان و سید حسن نصرالله، می‌توانید از این تهدیدِ بی‌دلیلی که برای خودتان تراشیده‌اید، و بازار پر رونقی که برای افراد نامستقلی چون مسیح علی‌نژاد درست کرده‌اید، و عاملِ تنش‌های بلاوجهِ روزمره و جنگ اعصاب میان بخشِ قابل توجهی از این مردمِ خسته شده‌اید، فرصتی جدی نیز درست کنید. حتی می‌شود در گامی هم‌زمان، «خدمتِ سربازی» را برای دختران و زنان (اعم از با حجاب و بی‌حجاب) نیز الزامی کنید و به این طریق، در بُعد امنیتی نیز نیروی ارتش و سپاه را تقویت کنید و نشان دهید برای حفظِ نظام و کشور، خود را از هیچ امکان و ابزار مشروعی در دنیای امروز، محروم نمی‌کنید و کمتر و عقب‌افتاده‌تر از اسرائیل و دولت‌های مشابه در این امر نیستید.

🍂 همین «خدمتِ سربازی» برای بانوان، می‌تواند «تعهد به هنجارهای جمعی» را نیز در میان‌شان تقویت کند و مانع از بسیاری افراط‌‌وتفریط‌ها در مقولۀ پوشش شود. به‌جای تاکید بر «حجاب»، باید بر «پوشش عرفی» و «عرف و هنجارهای اجتماعی» تاکید کنید تا سخن‌تان از سوی بدنۀ نخبگان و عامۀ جامعه نیز حمایت شود. «امر به معروف»ی که سنگش را به سینه می‌زنید هم فی الواقع، همین امر است: «دعوت به عرف»؛ نه آنچه که به‌زورِ گشتاپویِ گشت ارشاد و تبلیغات شبانه‌روزی می‌خواهید آن را «معروف» جا بیاندازید.

🍂 در نبودِ نیرویی جدی در اپوزیسیونِ فعلی، همین اقداماتِ به‌ظاهر کوچک، ولی فی‌الواقع سنت‌شکنانه، اتفاقا به بدنۀ حامیان جمهوری اسلامی، لااقل در میان طبقۀ متوسط،‌ بشکل جدی خواهد افزود؛ یعنی از همان‌ها که اگر به این بی‌سیاستی و خودزنی ادامه دهید، جذبِ اپوزیسیونِ فشل و شعارزده و بی‌ برنامه و پرنسیب می‌شوند و بدل به یک تهدیدِ بالفعل، یا از کشوری که شبیه به جمعِ میان اردوگاهِ کارِ اجباریِ کمونیسم و زندانِ طالبان و داعش می‌بینند، به هر روشی که بتوانند، فرار می‌کنند.

🍂 همۀ آنچه که گفته‌شد به‌کنار، باید مجدد تاکید کنم که این تغییر در سیاست‌گذاری، صنعتِ توریسم را نیز از رکودِ مطلقش در وضع فاجعه‌بار فعلی در-می‌آورد و به یکی از ابزارهای جدیِ قدرتِ نرم‌تان، با تقویت ثباتِ اجتماعی و اقتصادی و تقویت وجهۀ بین‌المللی ایران، بدل می‌کند. از بن‌سلمان کم‌هوش‌تر و گوشت‌تلخ‌تر نباشید که «حجاب اجباری» را برای توسعۀ عربستان، حتی در مدینه (شهر حکمرانیِ پیامبر اسلام)، مثل سایر شهرهای عربستان، برچیده‌است. فقط ذره‌ای کاسه‌کلک‌بازیِ فقهی لازم است که خود در آن استادید؛ وقتی امام زمان را نیز می‌توان برای حفظ نظام قربانی کرد، «حجاب اجباری» که حتی حکم شرعی نیست (لااقل برای غیرمسلمانان) و از نظرِ برخی از اسلام‌شناسان، وفقِ قرآن و سنت نبوی، نوعی «بدعت» هم محسوب می‌شود، جای خود را دارد! امیدوارم فقط کمی زودتر بجنبید و بیشتر از این، فرصت‌ها را از دست ندهید.


#زنان #سیاست
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 خوانشِ سریانی-آرامی قرآن
— گفتگوی برنامۀ «مختلف علیه» با پژوهشگرِ تحول‌‌آفرین در قرآن‌شناسی

🖌#ترجمه: #فاطمه_بهبهانی‌زاده
🎞 زیرنویس: ریحانه بهبانی

🍂 این ویدئو گفت‌وگوی #کریستف_لوکزنبرگ، زبان‌پژوه، با ابراهیم عیسا، روزنامه‌نگار و مجری مصریِ برنامۀ «مختلف علیه»، است که در ژوئن ۲۰۲۱ از شبکۀ تلویزیونی الحرة پخش شده‌است.

🍂 کریستف لوکزنبرگ نام مستعار نویسندۀ کتاب «خوانش سریانی-آرامیِ قرآن» (برلین، ۲۰۰۰) به‌زبان آلمانی است که هویت واقعی‌اش ناشناخته است و در این برنامه نیز با شرایطی خاص حاضر شده‌است. نقطۀ آغاز لوکزنبرگ در پژوهش خود، اختلاف مفسران کهن بر سر معنای برخی تعابیر مبهم قرآنی بوده و به‌تدریج به این نتیجه رسیده که خوانش سریانیِ عبارت‌های قرآن، این ابهام‌ها را برطرف و مشکل را حل می‌کند.

🍂 او در این گفت‌وگو، نمونه‌هایی از این عبارت‌ها را پیش کشیده و خوانش‌هایی بدیل در زبان آرامی و سریانی (و عربی) پیشنهاد کرده‌است که بخشی از آنها، نتایج تفسیریِ قابل‌توجهی در پی دارند و البته این نتایج، گاهی با فهم رایج مسلمانان از آیه‌های قرآن متفاوت‌اند؛ از جمله در بحث مصلوب‌شدن عیسی (قامَ عبدُالله)، زمان اقامۀ نماز (دُلوک الشَمس)، و نحوۀ برخورد با کافران در جنگ (ضَرب الرِقاب).

🍂 لوکزنبرگ مدعی‌ست که در پیشنهاد خوانشِ سریانی برای برخی واژه‌ها و عبارت‌ها، مقید به «منطق متن قرآن» است و اساساً به سیاق متن تکیه دارد، و همچنین معتقد است که برای فهم متن قرآن باید حتماً بایبل را خواند؛ چون قرآن همۀ جزئیات را ذکر نمی‌کند.

🍂 سخنان لوکزنبرگ در این مصاحبه، برای تیم تحقیق نقدآگین نیز بسیار جذاب بود و برخی ابهام‌های ما را به‌شکل قابل توجهی حل کرد؛ از جمله در تبیین چرایی غلط‌بودن تصورِ غالبِ مسلمانان از موضوعِ به‌صلیب کشیده شدنِ عیسی مسیح بنا به متنِ خود قرآن.

یوتیوب دورنما

🗄پست‌ مرتبط
📓خوانش سریانی-آرامی قرآن -اثر کریستف لوکزنبرگ-
📓«افسانۀ اسکندر» در قرآن
📺 معجزهٔ قرآن؟! آرای لوکزنبرگ به‌زبان ساده
📺 خوانش سریانی-آرامی قرآن (محو لاس‌وگاس)
📺 محمد هرگز قرآن را برای مسلمانان تفسیر نکرد!
📺 مستند سریالیِ «عیسا و اسلام» (قسمت یکم، قسمت دوم، قسمت سوم)

.


#بازنگری #نقد_قرآن

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘در باب پراگماتیسم

🍂 اگرچه ممکن است «پراگماتیسم» حقیقت‌نمایی فلسفی را در بر نداشته‌باشد، اما بعضاً مزایای مهمی دارد.

🍂 نخست این‌که معتقد است حقیقتی که می‌توان دریافت، حقیقتی انسانی‌ست، و هر چیز انسانی، خطاپذیر و تغییرپذیر است. آن‌چه خارج از چرخه‌ی رویدادهای انسانی قرار می‌گیرد، حقیقت نیست, بلکه (نوعی) واقعیت است. حقیقت خاصه‌ای از اعتقاد است و اعتقادات، حوادثی روحی‌اند. علاوه بر این، رابطه‌شان با واقعیات، آن سادگی شماتیکی را که منطق می‌انگارد، ندارد و همین، مزیت دوم پراگماتیسم است.

🍂 اعتقادها و باورها مبهم و پیچیده‌‌اند، و نه یک واقعیت دقیق و صریح، بلکه به چند حوزه‌ی مبهم واقعیت اشاره دارند. از این رو، باورهای اغلبِ قضایای شماتیکِ منطق، چون صدق و کذب, تضاد شدیدی با هم ندارند، بلکه چیز مبهمی از صدق و کذب‌‌اند؛ مایه‌ها و سایه‌روشن‌های متنوعِ خاکستری‌اند، نه سفیدند، نه سیاه.

🍂 کسانی که با احترام از «حقیقت» سخن می‌گویند، بهتر بود از «واقعیت» سخن می‌گفتند و درمی‌یافتند که آن خصوصیات محترمی را که مورد ستایش آن‌هاست، در باورهای انسانی نمی‌توان یافت. در این عقیده، مزایای عملی و هم‌چنین نظری وجود دارد؛ زیرا آدم‌ها یکدیگر را نابود می‌کنند، از آن جهت که معتقدند که خود «حقیقت» را می‌دانند. از لحاظ «روانی-تحلیلی»، شاید بتوان گفت که هر «ایده‌آل عظیمی» که مردم با ابهت اظهار می‌کنند، در واقع عذری‌ست در قبال درد و رنجی که بر دشمنان خود روا می‌دارند. اخلاق نیک نیازی به شکستنِ صدا در گلو ندارد.

از کتاِب برگزیدۀ نوشته‌های اساسیِ #برتراند_راسل (اثرِ رابرت اگنر و لستر دنان)


#گزیده‌سخن #فلسفیدن
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🔻به‌احترام این خبرنگار، باید کلاه را از سر برداشت. به دیالوگ‌شان در مصاحبه توجه کنید:

وزیر خارجۀ انگلیس: حملۀ آن‌ها یک شکست کامل و مضاعف بود... کار ایران در حمله به اسرائیل بی‌ملاحظه و خطرناک بود.
خبرنگار: اگر کسی کنسولگری بریتانیا را بمباران کند، ما چه کار می‌کنیم؟
وزیر: خب، ما یک واکنش خیلی شدید نشان می‌دهیم.
خبرنگار: ایران می‌گوید این همان کاری‌ست که ما کردیم.
وزیر: آاااااا.... هوممم.. حمله‌ای که کردند خیلی مقیاسش بزرگ بود، بزرگتر از چیزی که توقع می‌رفت!

🔺توجه کنید که امثال همین کامرون، در مواجهه با کشتار چند ده هزار فلسطینی‌ها و ویران‌کردن کل یک شهر و آواره کردن مردم آن که ابدا و با هیچ متر و معیاری قابل قیاس با فاجعۀ ۷ آوریل نبود، چنین واکنشِ آب‌و‌تاب‌داری نشان ندادند. حال او به دفاعی که به‌قصد کشتن حتی یک نظامی اسرائیلی نبوده و از قبل اطلاع‌رسانی کافی شده، با استاندارد دوگانه چنین واکنشی نشان می‌دهد؛ آن هم درحالی‌که در آغاز، آن را یک «شکست کامل» توصیف کرده‌بود.

🍂 حال بد نیست که اندکی به ریشهٔ برخی از واکنش‌های رایج و قالبی و یک‌سویهٔ بخشی از اپوزیسیون ایرانی، در باب موضوع این روزها، تامل کنیم.

🍂 یکی از ویژگی‌های ذهنیِ بخشی از ایرانیان در تاریخ، و ایضا ۵۷ی‌های متاثر از ذهنیتِ شیعه‌گری و ایدئولوژی‌های چپ‌گرا، مواجهۀ احساسی-واکنشی-انفعالی با پدیده‌های ذوابعادِ اجتماعی-سیاسی بوده‌است. شیعه‌گری و سنتِ لعنت بر عمر و ابوبکر و عثمان و عایشه و...، و خدا و معصوم و قدیس ساختنِ از علی و ژن برگزیدۀ الاهی و سلطنتی‌اش، یکی از سرنمونه‌های این ویژگی‌ست. شیعه از یک نظر، یک ایدئولوژیِ اپوزیسیون مبارزِ ایرانی در مقابلِ نمادهای اسلامِ غالب و دستگاه خلافت بوده‌است. نگاه شیعی، اگر روزی کارکرد سیاسیِ مبارزاتی داشت (که در پیروزی‌‌ واقعی و پایدار بر محورِ دروغ‌سالاری و خرافه‌گستری و بی‌انصافی، جای مناقشۀ جدی‌ست)، وقتی که مذهبِ رسمی شد، در وجوهی، بدل به یک سم جدی و بازتولیدگرِ برخی رذائل فرهنگی شد.

🍂 در قبل از انقلاب ۵۷ نیز هر کار معقولی که نظام شاهنشاهی، حتی در زمینۀ نظامی می‌کرد را به‌اسم مبارزه و انقلابی‌گری برای خلقِ ستم‌دیده و قهرمان، می‌زدند و می‌گفتند اصلا چرا خرجِ این همه تجهیزاتِ نظامی بی‌فایده می‌کند، درحالی‌که کلی فقیر و محروم و بی‌سواد داریم؟ یا چرا با امپریالیسم آمریکا رابطۀ خوبی دارد؟ پس نوکر و دست‌نشاندۀ بی‌اختیارِ آمریکاست! و ناتوان بودند از اینکه لااقل ۳ نکتۀ مثبت در نظام مستقر نام ببرند و انصافی حداقلی از خود به‌نمایش بگذارند. نظام مستقر، شر محض و «دیوِ سیاه» بود، و اگر با هر روشِ ممکن نابود می‌شد، فرشته‌ای به‌شکل خود‌به‌خود جانشین این «نجاست محض» می‌شد و در جهنم خاورمیانه، به بهشت برین وارد می‌شدیم!

🍂 قضاوتِ اهریمن/اهورایی، حاصلِ ذهنِ بدوی و اسطوره‌اندیش و ایدئولوژیک است که حتی بعضا روشنفکرانی که مدعیِ نقد دین، اسطوره‌اندیشی و نظام دینی‌اند، بدان دچار می‌شوند و در این لغزش‌گاهِ شایعِ در میان عامه می‌لغزند؛ در نقاطی که به‌هر دلیل، بدل به سوژۀ نفرت‌ یا هراس‌شان شده‌است.

🍂 وقتی از چیزی بدمان می‌آید و به‌هر دلیلی مخالفش می‌شویم، آن را شر مجسم و تباهیِ محض نشان می‌دهیم و ناتوانیم از اینکه چند نقطۀ مثبت آن را نیز ببینیم و بفهمیم، چه رسد به اینکه شجاعت و انصاف به‌خرج بدهیم و از تکفیر شدن توسطِ جامعۀ واکنشی و مدگرا و رسانه‌های وابسته، نترسیم و آنچه دیده‌ایم را با صدایِ بلند بگوییم. همین امر در موردِ عکس آن نیز صادق است، کافی‌ست از یک شخصیتِ تاریخی یا یک دین و ایدئولوژی و مکتب خوش‌مان بیاید، دیگر ذهنیتِ مستقل خود را از کف می‌دهیم و تاب و توانِ حتی شنیدن کوچک‌ترین نقدی به آن و مواجهه با بیان آزاد نقائص و خطاهای آن را نداریم و هر کس چنین کند را، فردی بی‌اخلاق و بی‌هویت، مزدور یا عامل بیگانه و خودفروخته و... می‌نامیم، چه رسد به اینکه خودمان در نقد آن نیز شجاعت به‌خرج بدهیم و نشان دهیم حبّ ما، حبی کور و گله‌وار نیست، بلکه دوستی‌ای مشروط و نسبی‌انگارانه و حاصلِ نگاهی بالغانه و مدرن و استدلالی-انتقادی‌ست و همیشه به‌روی گفتگوی انتقادی بیشتر و تجدیدنظر گشوده‌است.


#سیاست #نقد_فرهنگ
#نقد_شیعه #اپوزیشنقد
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🍂 به باور خود مسیحی‌ها روز جمعه مسیح رو به صلیب کشیدن و با زجر زیاد کشتن و بعدم گذاشتنش توی قبر، و روز دوشنبه ایشون از توی قبر بلند شد و فلنگ رو بست و رفت به آسمون. اگر اشتباه نکنم، مسلمونا روایتشون کمی متفاوته و اعتقاد دارن که اصلا اونی که به دار کشیده شد مسیح نبود و یکی دیگه بود، ولی توی اون قسمت رفتنش به آسمون هم‌نظرن.

🍂 برخلاف آنچه که ما طبق روایت‌های اسلامی از مسیح و مسیحیت می‌دونیم، خود مسیحی‌ها عیسی رو «پیامبر» نمی‌دونن بلکه از نظر اونا مسیح خود خدا بود که به زمین اومد تا در قالب انسان زجر بکشه و مجازات بشه، و به این شکل کفاره‌ی «گناه اصلی» تمام انسان‌ها رو بده (همون نافرمانی تو بهشت و سیب و اینا) و از اون به بعد انسان‌ها در حالت پیش‌فرض بی‌گناه محسوب بشن. داستان‌های مذهبی همیشه عجیبن و این یکی هم استثنا نیست، اما به هر حال این زجر کشیدن مسیح برای رستگاری دیگران سرچشمه‌ی دوهزار سال فلسفه‌بافی بشر در غرب و شرق بوده، که البته خیلی قسمتاش واقعا شنیدنیه (و طبیعتا خیلیاش هم سطحیه).

🍂 اجداد ما همونطور که می‌دونید هفت آسمون رو بالای زمین تصور می‌کردن، و حرکت اجرام آسمانی‌ای که شناخته بودن رو با این روش توجیه می‌کردن. یعنی یه تعدادی کُره‌ی متحد‌المرکز و نامرئی رو تصور کنید که زمین در مرکز همه‌ی اونا قرار گرفته؛ اینا باور داشتن که ماه روی آسمون اوله، عطارد روی آسمون دوم، ناهید روی سومی، خورشید رو چهارمی و به همین‌ ترتیب. دلیل این هم که به طور خاص گفتم «کُره»، اینه که برخلاف تصور عوام امروزی، انسانِ دوهزار سال پیش هم زمین‌تخت‌گرا نبوده و می‌دونسته که شکل زمین کرویه. خلاصه طبق باورشون، هرکدوم از این فلک‌ها با شکل و سرعت مستقلی در حال چرخش بوده و جابجایی اجرام آسمانی نسبت به زمین و نسبت به سایر اجرام رو اینطوری توجیه می‌کردن. بیرون از اینها هم یک فلک نهایی برای ستارگان درنظر می‌گرفتن که ثابته و نمی‌چرخه و تغییر نکردن جای ستاره‌ها توی آسمون رو هم به این شکل توضیح می‌دادن.

🍂 ظاهرا باورهایی هم داشتن که روح آدم‌ها بعد از مرگ، بسته به مرتبه و منزلتش توی این فلک‌ها جایگاهی پیدا می‌کنه؛ و دقیقا نمی‌دونم طبق چه فرمولی، اما به هر شکل جایگاه مسیح در ذهن اجداد مسلمون ما فلک چهارم یا همون فلک خورشیده.

🍂 اینا رو دارم می‌گم چون اگر خودتون اهل کنکاش توی ادبیات کهنمون باشید، اون گوشه و کنارا زیاد به درهم‌آمیزی «مسیح» با «خورشید»، «فلک چهارم»، یا «رنج خودخواسته» و سایر ارجاعات این روایت‌های نیمه‌تاریخی برمی‌خورید و اگر درون‌مایه‌ی این ارتباط‌ها رو ندونید شاید فهم معنی بعضی ابیات سخت باشه.

🔻یه مثال ساده‌ش توی دنباله‌ی داستان «کشور‌گایی انوشیروان» میاد؛ بعد از اینکه نظامی داستان رو تموم می‌کنه، طبیعتا شروع می‌کنه به پند دادن و می‌گه:

عمر به خشنودی دل‌ها گذار
تا ز تو خشنود شود کردگار

گرم شو از مهر و ز کین سرد باش
چون مه و خورشید جوانمرد باش

🔻و در ادامه، این بیت رو میاره:

سایه‌ی خورشیدسواران طلب
رنجِ خود و راحتِ یاران طلب

🔺«خورشیدسوار» یعنی مسیح، چون ساکن فلک چهارمه. و البته کسیه که رنج کشیده تا راحتی برای دیگران فراهم بشه، و نظامی داره مخاطب رو به داشتن رویکردی مشابه تشویق می‌کنه (حالا فکر می‌کنید همین مصرع «خورشیدسوار» رو معلم بی‌شعور دبیرستان ما چی معنی می‌کرد؟ «خورشیدسوار باش یعنی صبحا زود بیدار شو» 😐).

🔻مولانا هم توی مثنوی مثلا توی داستان اون وزیر مزور که قصد نابودی مسیحیت رو داشت، به آسمونِ چهارم‌نشینیِ مسیح اشاره می‌کنه:

الوداع ای دوستان من مرده‌ام
رخت بر چارم فلک‌ بر برده‌ام

پهلوی عیسی نشینم بعد ازین
بر فراز آسمان چارمین

🔻یا مثلا توی یکی از شورانگیز‌ترین غزل‌هاش که اینطوری شروع میشه:

دشمنِ خویشیم و یارِ آنکه ما را می‌کُشد
اهل دریاییم و ما را موج دریا می‌کشد

🍂 به اون اختلاف روایی اسلام و مسیحیت در ماجرای به صلیب کشیده شدن عیسی اشاره می‌کنه و تلویحا میگه که مسیحیا احمقن:

این گمان ترسا بَرد، مومن ندارد این گمان
کو مسیحِ خویشتن را بر چلیپا می‌کشد

🍂 برای مولانا البته، جذاب‌ترین نکته راجع به مسیح ماجرای تولدشه نه مرگش، و همون مقوله‌ی معروف «بی‌پدر بودن در معنای مثبتش‌ (!)» که به خاطرش با زمین و زمان هم کل‌کل می‌کرد و قبلا مفصل نوشتم در موردش.

🍂 خلاصۀ درس امروز اینه که مسیح توی ادبیات ما خیلی مهمه. خیلی خیلی مهم و محترم؛ و تمام شعرای بزرگ ما از زوایای مختلف و با رویکردهای متفاوت از این شخصیت و نمادهایی که حولش شکل گرفته برای رسوندن پیامشون بهره‌برداری کردن؛ چه بسا گاهی حتی بیش از پیامبر اسلام.


🗄پست مرتبط
📺 تصدیقِ صلیب‌کشیده‌شدن و رستاخیزِ عیسا در قرآن (کریستف لوکزنبرگ)
📺 مستند «عیسا و اسلام» (یک، دو، سه)
📺 «عیسی» و «انجیل» آشکارگرِ هویت مؤلفان قرآن
📓«افسانۀ اسکندر» در قرآن

#نقد_ادیان
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @tafsireKiri