📺 پژوهشی در قرآن (۸)

🎙دکتر #ساسان_توسلی

🔸در حدود ۷۰ ساله نخست تاریخ عربی، هیچ ردی از اسم «محمد» در هیچ نقطه‌ای نیست.

🔸در جنگ صفین بنا به تاریخ‌نگاری عباسی (حدود دو قرن بعد)، قرآن‌ها چنان زیادند که به نیزه زده می‌شوند، اما هیچ قرآن کاملی از سدۀ اول در دست نداریم.

🔸قبله‌های سدۀ اول سمت مکه نیست.

🔸طبق تاریخ اسلامی، مکه شهر مهمّ تجاری بوده که کاروان‌ها از یمن به آن جنس می‌آوردند و از آنجا، به دمشق می‌بردند، ولی نام مکه در هیچ منبع تاریخ‌دان قدیمی‌ای موجود نیست. از لحاظ جغرافیایی هم مکه در راه تجاری نمی‌توانسته باشد.

🔸کسی که در دوران قدرتش، نام محمد شروع به ظهرو و شیوع می‌یابد، عبدالملک (۶۵-۸۶ عربی) است که بیت‌المقدس را در اورشلیم می‌سازد که قدیمی‌ترین اثر اسلامی‌ست. بیت‌المقدس مسجد نیست و اصلن قبله ندارد و بیشتر شبیه معبدی‌ست برای زیارت.

🔸تاریخ‌نگاران غیراسلامی در قرن ۷-۸، به عرب‌ها مسلمان نمی‌گفتند و از محمد بعنوان پیامبر یاد نمی‌کردند؛ بلکه او را فرمانده اعرابی می‌دانند که به اورشلیم حمله کرده‌اند.

❓پروسۀ ساخت قرآن کجا رخ داده و چقدر زمان برده؟


#بازاندیشی #نقد_قرآن
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @UtopiaDialogue

📺 تعریف آتئیسم -یک بار برای همیشه- از زبان بیل مار Bill Maher

تقدیم به همۀ اونایی که هر چقدر هم براشون توضیح بدی «آتئیسم» دین نیست، باز می‌گن «تو اعتقادات خودتو داری و ازشون دست نمی‌کشی، منم اعتقادات خودم رو دارم و بهشون پایبندم»🙄😅

آتئیسم، باور (یا یقین) به «عدم وجود خدا» نیست، بلکه «عدم باور» به وجود خداست. آتئیست کسی‌ست که به علل معرفتی یا غیرمعرفتی، باور به وجود خدایی برای توضیح جهان را باوری موجه یا ضروری نیافته و ادلۀ خداباوران را کافی ندانسته‌؛ هرچند شاید در واقعیت، خدایی باشد و او احتمالش را رد نمی‌کند.

برای مثال، شما تا اطلاع ثانوی به وجود آدم‌فضایی‌ها باوری نداری، ولی ادعای یقینی برای عدم امکان وجود انها نیز نداری و دنبال اثبات عدم وجود آنها نیز نیستی؛ این یعنی تا اطلاع ثانوی، باوری به وجودِ آدم‌فضایی‌ها (که باوری موجه و به‌اندازۀ کافی مستدل نمی‌دانی) نداری.

آتئیسم همچنین ایدئولوژی‌ (مثل مارکسیسم) یا جهان‌بینی (مثل ماتریالیسم) نیز نیست، بلکه صرفن پاسخ به یک پرسش در مورد خداست: عدم باور، نه باور به عدم.


🗄پست مرتبط
📕آگنوستیسیزم یا اتئیسم؟

#نقدخند #نقد_ادیان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @UtopiaDialogue

1️⃣ #رضا_نساجی

🍂 در روز جهانی روژاوا، بار دیگر باید بر این نکته پای بفشاریم که دفاع از فلسطین معنا ندارد، مگر آنکه خشونت‌های مشابه دولتی، علیه شهروندان غیرمسلح و گروه‌های مقاومتِ مردمی را محکوم کنیم؛ در این فهرست، بمباران کردهای سوریه و عراق به دست ارتش ترکیه، همزمان با بمباران مردم غزه به دست ارتش اسرائیل، بیش از همه تکان‌دهنده است.

🍂 برای دروغگویی چون اردوغان که تودۀ مذهبی ترکیه را با شعارهای توخالی علیه اسرائیل تهدید می‌کند (در حالیکه می‌توانست از ابتدای تهدید اسرائیل، برای قطع سوخت، برق و آب غزه، متقابلاً اسرائیل را تهدید به قطع جریان لوله‌های نفت آذربایجان از مسیر ترکیه کند)، و اسرائیل هم با درک این موضوع، با فراخواندن دیپلمات‌هایش، در این نمایش عوام‌فریبانه همراهی می‌کند تا بازی اردوغان، زیرپوستی به نظر برسد و نیازی به کار جدی‌تر نباشد (جالب اینکه خود ترکیه دیپلماتی را فرانخواند یا اخراج نکرد)، پرسش اصلی تداوم بمباران روژاوا است.

🍂 من البته من یک گام فراتر می‌روم و درباره‌ی سرکوب ترک‌های اویغور در سین‌کیانگ چین هم از مدعیان «محور مقاومت» می‌پرسم که بیشترین قرابت را با فلسطینی‌ها دارند. من نه مسلمانم و نه ترک؛ اما به‌عنوان ناشر - احتمالاً تنها ناشر در ایران - که اشعار شاعران آزادیخواه و ملی اویغور را منتشر کرده است («پرواز یک تکه برف» با ترجمه‌ی شیوا و شاعرانه‌ی رسول یونان)، اتهام «بنیادگرایی و تروریسم» به مردم اویغور را مهملی ساختۀ دولت چین می‌دانم که به خورد احمق‌های هوادار جمهوری اسلامی خوش می‌آید.

🍂 مردمی که زبان و قومیتشان انکار می‌شود، مذهبشان سرکوب می‌شود، به اردوگاه‌های کار اجباری فرستاده می‌شوند، و در معرض پاکسازی قومیتی‌اند. آن‌زمان که چین گروه‌های بنیادگرای سنی را ساخت تا مبارزات جریانات سکولار و ناسیونالیست اویغور را بدنام کند، آوازه‌ی شاعران، نوازندگان و خوانندگان ملی ترک - همچون عبدالرحیم هیأت، نوازنده‌ی دوتار و خواننده‌ی مشهور به «سلطان دوتار» که سال ۲۰۱۹ در اردوگاه کار اجباری درگذشت - در جهان پیچیده بود.

2️⃣ #فریدون_فرخ

🍂 عجیب است که ترکیۀ اردوغان، موضوع تجمعات پر شور و جمعیتِ جهانی، اشک و فریاد و خط‌کشی رسانه‌ها و روشنفکران جریان اصلی چپ و راست نیست، درحالیکه نسل‌کشی ارامنه در کارنامۀ خونین پدران ترکیه است، و از جهت همدردی نیز ملل مسیحی باید بیشتر با کردها احساس همذات‌پنداری کنند؛ ترکیۀ قصابِ مسیحیان، امروز قصد جان کردهای بی‌پناه را کرده و حقوق اولیه و اساسی‌شان را بسادگی نقض می‌کند.

🍂 گویا مرگ کردها در همه‌جا، امری طبیعی و پیش‌پا‌افتاده تلقی می‌شود؛ همانطور که در ایران، کولبری که از طبقات محروم و مستضعف محسوب می‌شود و کار او هیچ آسیب مستقیمی به کسی نمی‌رساند، به‌شکل روزمره، چنان بی‌رحمانه به‌قتل می‌رسد که وقتی سوسکی از مرز خانۀ انسانی بگذرد، کشته می‌شود.

🍂 من کرد نیستم و بعنوان یک لیبرالِ ملی‌گرایِ ایران‌دوست، این تبعیض رسانه‌ایِ فراگیر و تقلید در اولویت‌بندی دغدغه‌ها را سمی ویرانگر برای آیندۀ ایرانمان می‌دانم. بخش غالب و پر سر و صدای چپ‌، #ایران را به‌ جایی از خود نمی‌گیرند، چرا که درکی از اولویت امر ملی، آن هم در خاومیانۀ مذهب-قبیله‌زده ندارند، اما راست‌های ایرانی نیز در مقابل این غوغاسالاری مسئولند، به خاطر انفعال و واکنش محض بودنشان، به‌جای آنکه این هژمونی رسانه‌ای را با پرداختن به جنایات ترکیۀ اردوغان بشکنند. اردوغان بجای اینکه زیر فشار خبرنگاران و تجمعات بزرگ جهانی علیه ترکیه برود، در هنگامۀ قصابی بی‌محابایش، با تئاتر و نمایش، جایگاه دروغینِ مسیح مردم مظلوم فلسطین را برای خود در رسانه‌ها خریده و اخبار جنایاتش را به اخباری حاشیه‌ای بدل ساخته؛ این ضعف کمی برای راست‌ها و ملی‌گرایان نیست.

3️⃣ رادیو زمانه

🍂 حملات ترکیه به مناطق اداره خودگردان شمال و شرق سوریه شدت بیشتری پیدا کرده است. ترکیه تنها در اکتبر سال جاری بیش از ۳۰۰ مرتبه با پهپاد و آتش توپخانه‌ مراکز حیاتی در روژآوا را هدف حمله قرار داده و میلیون‌ها نفر را از دسترسی به ابتدایی‌ترین نیازهای روزمره محروم کرده است. دولت ترکیه طی ۳۰۴ حمله مختلف (شامل ۸۳ حمله پهپادی و ۲۲۱ حملە توپخانه‌ای) در اکتبر ۲۰۲۳ بیشتر زیرساخت‌های حیاتی روژآوا را مورد هدف قرار داده است. در این حملات دولت ترکیه دست‌کم ۲۲۴ مکان مختلف شامل زیرساخت‌های مانند مدارس، بیمارستان‌ها، ایستگاه‌های تأمین برق و آب و سایت‌هایی نفتی، شهرداری‌ها و ساختمان‌هایی از این دست را به صورت هدفمند بمباران کرده است. حملات هوایی پیاپی ترکیه به زیرساخت‌های حیاتی شمال و شرق سوریه موجب ویرانی گسترده‌ای شده و خساراتی بیش از یک میلیارد دلار وارد کرده است. علاوه بر این، تاکنون بیش از دو میلیون نفر از دسترسی به نیازهای حیاتی روزانه خود نیز محروم مانده‌اند.

➖➖➖

🌾 @Naqdagin| @RezaNassaji

1️⃣ فیلسوف معروف چپگرای فمنیست آمریکایی، جودیت باتلر

حماس و حزب‌الله بخشی از چپ جهانی‌اند.

2️⃣ #علیرضاموثق

🍂 از بانو باتلر تقاضا داریم که پدر مهربان این دو (یعنی فردین خاورمیانه، حکومت آخوندی-اسلامی) را نیز زیر چتر واسعۀ چپ جهانی بپذیرد و مسئولیتش را تقبل کند تا یوسف اباذری و چپ‌های وطنی، خلع سلاح شوند و از آدرس غلط دادن شرم کنند؛ چرا که عقلاً نمی‌شود فرزندان محبوب پدر، جزئی از چپ جهانی باشند، ولی خودش لیبرال محسوب شود.

🍂 اقتصاد مافیایی-رانتی و سیاست داخلی و خارجی حکومت اسلامی، بیشرین قرابت را به دولِ بلوک شرق دارد؛ به همین خاطر، به تاوریش پوتین و حزب کمونیست چین، بیشترین دل و قلوه را می‌دهد، نه کشورهای لیبرال دموکرات که پرچمشان را آتش می‌زند.

🍂 مضاف بر این، تنها حکومتی‌ست که به آرمان مبارزه با امپریالیسم وفادار مانده، به همین خاطر، حاضر نشده تا سفارت آمریکا که هر سال با کل فامیلِ هیئت دولت، جهت سیاحت کشورش می‌رود را بازگشایی کند؛ همانطور که شبکه‌های اجتماعی را برای ملت بی‌بصیرت فیلتر کرده، سفارت شیطان را هم برای ملت فراری از حکومت اسلامی دور کرده‌ تا فرآیند خروج از بهشت به جهنم سرمایه‌داری صعب‌تر شود!

📺 از کرامات عُمَر (عاملِ اصلی مسلمان‌سازی ایرانیان با برهان قاطع) و حضرت مار (رضی‌الله عنه)

🍂 از تناقضاتِ تراژیکی که ایرانیان در جنبش شیعه‌گری بدان مبتلا شدند، این بود که بین اشغال‌گران ایران، یک تفکیک مصنوعیِ «اشغال‌گر خوب-فرشته/اشغال‌گر بد-اهریمن» درست کردند؛ عمر را «اشغال‌گر بد» و مظهر تمام شرارت‌ها و گناهان کبیرۀ غیرقابل تصور چون قتلِ دختر محمد، و علی را «اشغال‌گر خوب»، یا بی کمترین ارتباطی با اشغال‌گری و اشغال‌گران جا زدند و مظهر تمام فضایل و عظمت‌های خداگونه که یگانه راهِ رستگاری، پرستش عاشقانه و مدح دیوانه‌وار اوست؛ نه پایبندی کامل به شریعت محمدی و اخلاق؛ اعتقادی کمی شبیه به جنبش مسیحی در مقابل یهودیت شریعت‌مدار و یهوه‌محور.

🍂 البته این واکنش سیاسی برای خروج از بندگی و شورش بر دستگاه خلافت و کسب استقلال سیاسی و سپس ایستادن مقابل عثمانی‌ها، با توجه به مقدورات جامعه و سیاستِ سنتی قابل فهم است، اما بقای آن در امروز، به‌مثابه ایده‌ای پرتناقض و ضد ریشه‌های کهنِ فرهنگیِ تاریخ ایران، با وجود این همه امکانات مطالعه و پژوهش، جز آسیب‌زنی به منافع ملی ایرانیان ثمری ندارد.


#آخوندیسم #نقد_شیعه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘چه عجایبی که در این دو روزه‌ی عمر به چشم ندیدیم!

✍🏻 #جناب_گاو

🍂 دوستی در فضای مجازی پیدا کرده‌ام که قوم‌گرای ترک ("پان‌ترک") است. نقطه‌ی مشترکمان آن است که هر دو به قاجار علاقمندیم -البته به دلایل کاملاً مختلف(!)-، و اینکه اینجانب اصلاً خواهان تحمیل فارسی به ترک‌ها نیستم. ایشان البته...

▪️پادشاهان قاجار و سیستم سلطنت قجری را می‌ستاید، ولی در عین حال کاملاً چپی است!
▪️در داستان آذربایجان و ارمنستان شاکی بود که چرا بعضی در ایران طرف کافران ارمنی را می‌گیرند!
▪️با اسرائیل بسیار دشمن است؛ البته خیلی برایش مشکلی نیست که کشور آذربایجان با اسرائیل کافر روابط بسیار حسنه دارد.
▪️اسرائیل را برای پاکسازی نژادی لعن و نفرین می‌کند، ولی همزمان برای اردوغان هورا می‌کشد که گفته ترک‌ها هیچ وقت در تاریخ اعمال نژادپرستانه انجام نداده‌اند -حُکماً پاکسازی ارمنی‌ها و تحمیل ترکی بر کردها اعمال خداپسندانه‌ی در جهت حفظ حقوق اقلیت‌ها بوده(!)-.

🔺عجیب است که مردم این دوره زمانه جر نمی‌خورند از تناقضات درونی‌شان!


#نقد_فرهنگ
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @jenabegav

🎧 دشمنِ دشمنِ ما دوست ما نیست
— در نقد جنایاتِ آپارتاید اسرائیل و اپوزیسیونِ واکنشی و باینری‌اندیش

🎙#وریا_امیری

🍂 جمهوری اسلامی، حماس و اسرائیل، ۳ ضلع یک مثلث‌ بنیادگرایانه‌اند و از جنگ و تنش و عدمِ صلحِ پایدار استقبال می‌کنند، اما ما ایرانیان نباید طرف هیچ کدام را بگیریم و به توجیه جنایت‌های آشکار طرفی به‌بهانۀ شرایط جنگی یا ظلم‌های تاریخی بپردازیم.

🍂 مسئول اصلی این وضعیت فاجعه‌بار، بی‌شک اسرائیل است؛ به‌خاطر قدرتی که دارد و حاضر به تن دادن به راه حل دو کشور نبوده و نیست و از افراط‌گرایی و خشونت‌های افسارگسیختۀ حماس و حامیانش، برای افزودن خاک خود، بسیار استقبال می‌کند. با فشار جهانی به روی اسرائیل برای قبولِ راه حل دو کشور، و تن دادنش به این امر معقول و منصفانه نزد عقلای جهان، حماس از بین خواهد رفت و جمهوری اسلامی نیز ناگزیر به پذیرش دو کشور خواهد شد.


#اپوزیشنقد #تفکر_انتقادی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📗اندر حکایتِ «هنرِ دشمنی کردن»
— حاشیه‌ای بر مواضع مستقل و منصفانۀ وریا امیری

✍🏻 #علیرضاموثق

🍂 اریک فروم کتابی بسیار وزین و آموزنده دارد با عنوانِ «هنرِ عشق ورزیدن»، اما شایسته و بایسته است که در بابِ «هنر دشمنی کردن» یا «هنرِ اپوزیسیون بودن» نیز تأمل کرد و تذکر داد.

🍂 در ادبیات ما بسیار آمده‌است که دوستیِ خاله‌خرسه، نوعی دشمنی‌ست (دوستیِ بی‌خرد، خود دشمنی‌ست/ حق‌تعالی زین چنین خدمت غنی‌ست)، و من نیز به قدر وسع، در روزهای آغازین این جنگ، در یادداشتی با همین عنوان «دوستی بی‌خرد، خود دشمنی‌ست» به این معضلِ ویرانگرِ منافع ملی اشاره کردم، اما در سنتِ فکری و ادبی ما، چندان نیامده‌است که «دشمنِ نادان، بهترین دوستِ خصم است».

🍂 وقتی یک فرهنگ‌ منحط می‌شود، به جسدی شبیه می‌شود که در حال فساد و زوال است؛ یعنی همۀ شئونش می‌گندد و بوی تعفنش فراگیر می‌شود؛ در فرهنگ ما نیز، هم ساحتِ دوستیِ‌هایِ ما فاسد شده و هم ساحتِ دشمنی‌هایِ ما.

🍂 دوستی‌هایِ ما غالبا به‌نحوی‌ست که بیشترین ضرر را به خودمان و به دوستان‌مان می‌زنیم و بیشترین فایده را به دشمنان‌مان می‌رسانیم؛ دشمنی‌هایِ ما نیز غالبا به‌نحوی‌ست که باز، بیشترین ضرر را به خودمان و به دوستان‌مان می‌زنیم و باز، بیشترین فایده را به دشمنان‌مان می‌رسانیم. دشمنان ما با وجود ما چه غمی دارند؟! و دوستانِ ما با وجودِ ما چه نیازی به دشمن دارند؟!

🍂 این ماجرا از ساحتِ فردی تا ساحتِ اجتماعی و سیاسیِ ما در جریان است و از انقلابِ ۵۷ تا اکنونِ ما (و البته از گذشته‌هایِ دورتر تا اکنونِ ما): با یک «منطقِ باینری» و «سیاه و سفید» و «صفر و یک» و بدونِ «نگاه طیفی» به جهان نظر می‌کنیم؛‌ طالبِ «همه یا هیچ» هستیم؛ اولویت‌بندی روشنی نداریم و «منطقِ موقعیت» را در محاسبات لحاظ نمی‌کنیم؛ یکسری «مطلق» چون احکام ریاضی در ذهن خود ساخته‌ایم و چشم‌مان را به روی واقعیت‌ها و تنوع و سیالیِ موقعیت‌ها بسته‌ایم؛ یک نفر را یک روز در جمیعِ شئون بُت می‌کنیم و روز بعد، در جمیعِ شئون شیطان، و دیگر مصادیقِ این نوع مواجهۀ بیمار و منحط و خام و عوامانه.

🍂 مخالفتِ ما با جمهوریِ اسلامی نیز همین‌طور است؛ کافی‌ست که از صد عیب، یک حُسن و هنر را به او نسبت دهیم یا در بینِ ده‌ها تضاد در منافع و ارزش‌ها، به یک اشتراکِ نسبی منافع و ارزش‌ها اشاره کنیم تا یک عده پفیوزِ بی‌سواد و بیمار، چون گرگ به ما حمله کنند!

🍂 مبارزه با جمهوری اسلامی بدون هنر و حکمت، شر و نکبت است؛ بلکه بنا بر قول صحیحِ وریا امیری، به تقویت و بقای آن آن نیز کمک می‌کند. کدام عاقلی گفته که تغییر رژیم سیاسی به هر قیمتی مطلوب است؟

🍂 تغییر نظام سیاسی را برایِ چه می‌خواهیم؟ برای بدبخت‌تر شدن می‌خواهیم؟ تغییر نظام سیاسی در کدام زمان و مکان و به کدام روش و هزینه ما را بیشتر به مطلوب‌مان می رساند؟

🍂 از انقلاب ۵۷ و ایجاد خلاء قدرت و حمله صدام نباید درس گرفت؟ آیا راهی نیست که مطلوبِ سیاسیِ خود را طوری تعقیب کنیم که مثل انقلابِ ۵۷، صد سال به عقب نیافتیم و به سرنوشتِ چند نسل گند نزنیم؟

🍂 دشمنِ دشمنِ ما همیشه دوستِ ماست؟ حتی اگر نظامی مبتنی بر اشغال‌گری و توحش و آپارتاید قومی چون اسرائیل باشد؟ یعنی ما نباید هنوز بتوانیم این بدیهیات را درک کنیم که در هنگامۀ رخ دادنِ چنین فجایعِ عظیمِ انسانی و جنایاتِ جنگیِ غیرقابلِ کتمانِ گسترده‌ای، اولویت چیست؟

🍂 آیا ما هیچ نقطۀ اشتراکِ ولو میلی‌متری با نظام سیاسی موجود نداریم؟ و در هر شرایطی باید از دشمنان او حمایت کنیم؟ ولو اگر دشمنش اسرائیلی‌های تندرو و داعشی‌ای باشند که غیریهودیان را پست‌تر از یهودیان و شهروندانِ درجۀ چندم و یا حتا حیوان‌های انسان‌نما می‌دانند؟ در هر شرایطی باید به جمهوری اسلامی با هر بهانه‌ای ضربه بزنیم؟ آیا نمی‌شود در وجهی با کسی مخالف بود و در وجهی موافق و در حمله و مبارزه نیز انصاف داشت؟ و در شرایطی بر نقاطِ اختلاف تأکید کرد و در شرایطی بر نقاطِ اشتراک؟ و در شرایطی هم سکوت کرد و جانب هیچ یک از طرفینِ جنگ‌افروز را نگرفت و کلیت جنگ و جنایاتِ غیرقابل اغماض در حقّ شهروندان معمولی و زنان و کودکان بی‌گناه را محکوم کرد، مثل این انسانِ شریف و آزاده، بانو نرگس محمدی؟


#اپوزیشنقد #نقد_فرهنگ
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 با کاروانِ حجاز (۵)
— سنگ‌نبشته‌های مسجدالاقصی چه می‌گویند؟

🎙#حسن_فرامرز

🔸عبدالملکِ مروان در ۶۹۱-۶۹۲ به ساخت مسجدالاقصا می‌پردازد؛ معراج قرآن نمی‌تواند به این بنا ربط داشته باشد، یا این آیات بعدتر به قرآن افزوده شده‌است.

🔸بررسی متن نگاشته شده بر مسجدالاقصی و نکاتی که می‌توان از آن استنباط کرد

🔸دستبرد مأمون عباسی در این سنگ‌نبشته‌ها

❓چرا بجای اینکه در این آغازین پیام اسلامی، از محمد بعنوان پیامبر اسلام سخن گفته شود، صرفن به رد تثلیث پرداخته شده و از عیسا مسیح سخن گفته شده‌است؟

📻 با کاروانِ حجاز (قسمت یکم) (قسمت دوم) (قسمت سوم) (قسمت چهارم)
📻 نقش و اهمیّتِ سکه‌ها در تاریخ‌پژوهی نوین اسلام
📻 تاریخ اسلام زیر ذره‌بین
📻 چرا تاریخ‌پردازی عباسی؟
📕 رازگشایی از یک چیستان (۱، ۲، ۳، ۴)
📺 دن گیبسون و مسجدالاقصا
📺 کدام محمد؟ (ابن اسحاق دجال)
📺 آیا محمد وجود تاریخی داشته‌است؟

.


#بازنگری #نقد_اسلام

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 روانکاوی خودشیفتگی ایدئولوژیک

🎙دکتر #محمدرضا_ابراهیمی


🗄پست‌ مرتبط
📕خودشیفتگیِ دینی چیست؟
📕آیا تفکر اصیل می‌تواند تروریستی باشد؟
📕دین از نگاه فروید

#زیست‌روان
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @DrEbrahime