ادب‌سار
12.7K subscribers
5.04K photos
125 videos
21 files
873 links
آرمان ادب‌سار
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی

instagram.com/AdabSar

گردانندگان:
بابک
مجید دُری @MajidDorri
پریسا امام‌وردیلو @New_View

فروشگاه ادبسار: @AdabSar1
Download Telegram
💫

دانی كه نوبهار جوانی چه‌سان گذشت؟

زود آنچنان گذشت كه تیر از كمان گذشت

#مشفق_کاشانی
#چکامه_پارسی
@AdabSar
💫

در جستجوی تو و نگاه تو
دیگر ندود نگاه بی‌تابم

اندیشه‌ی آن دو چشم رویایی
هرگز نبرد ز دیدگان خوابم

#فروغ_فرخزاد
@AdabSar
Forwarded from ادب‌سار
🍷🍷🍷🍷
@AdabSar

🌹 آشنایی با جشن‌های ایرانی
🌹 جشن‌های نیمه‌ی امرداد


🌶🌶 جشن چله‌ی تموز
"چله‌ی تموز" با جشن آب‌پاشونک در نخستین روز تیر آغاز می‌شد و در آبان روز از امرداد برابر با دهم امرداد به پایان می‌رسید. چله تموز پایان‌بخش چندین جشن تابستانه بود که از دید چیستی و درون‌مایه به هم پیوسته بودند. جشن‌هایی در ستایش آب و آفتاب که با افسانه‌هایی برای ایستادگی در برابر خشکی و گرسنگی همراه بودند. در این افسانه‌ها ایزدان یا فرشتگان رشن، اشتاد و زامیاد همکاران امرداد برای نبرد با دیو گرسنگی یا "دیو زیریچ" بودند.

تموز به چم گرمای فراوان است. درباره‌ی این جشن آگاهی ما بسیار اندک بوده و دانش چندانی به زمانه‌ی ما نرسیده است.
اکنون در نیمروز(جنوب) خراسان با آغاز تابستان، بزرگ‌ترین روز سال را گرامی داشته و به چهل روز نخست تابستان چله‌ی بزرگ می‌گویند. به بیست روز پس از آن نیز چله‌ی کوچک یا چله‌ی خرد گفته می‌شود. گفته می‌شود در گذشته در پگاه این روز اسپند دود می‌کردند و در دالان خانه‌ها می‌ریختند.

سروده‌ی بومی خراسان برای چله‌ی تموز:
نه از شو مو منالم نه که از روز
نه از یلدا گیله درم نه چله تموز
هموقذر فهمیدم دمین ای دنیا
که آسونی د بعد سختی میه هنوز!

برای آشنایی با جشن آب‌پاشونک و آغاز چله‌ی تموز به این پیوند بنگرید:
t.me/AdabSar/7469


🍒🍒جشن میانه‌ی تابستان
ایرانیان در آغاز، پایان و میانه‌ی هر موسم(فصل) جشنی برگزار می‌کردند. این جشن‌ها برای بخش‌بندی سال و بخش‌بندی زمان کشت‌وکار بود. جشن میانه‌ی تابستان دومین گاهنبار از شش گاهنبار بود. به باور آن‌ها خدا در یک سال هستی را آفرید و در هر گاهنبار یکی شش پدیده‌ی آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و آدم را آفرید. زمان میان گاهنبار نخست تا گاهنبار دوم یا مدیوشهیم/مدیوشیم(در پارسی اوستایی به مانک میانه‌ی تابستان) زمان آفرینش آب در افسانه‌هاست.(یشت‌ها، پورداود) هر یک از شش گاهنبار در گاهشماری کهن در پنج روز از ماه(خور، ماه، تیر، گوش و دی‌به‌مهر) برگزار می‌شد. روز مِهادین(اصلی) جشن میانه تابستان، دی‌به‌مهر روز یا پانزدهم امرداد بود. در ناظم‌الاطبا آمده که در باورهای کهن، زمان میان گاهنبارها و آفرینش پدیده‌های ششگانه، شست روز بود.

سرودخوانی، گفت‌وگو با یکدیگر، شادمانی و آموزش‌های نیک از آیین‌های جشن میانه‌ی تابستان بود.
گفته می‌شود گاهنبار دوم در نیمه‌ی تیرماه برگزار می‌شد ولی در سالنمای بنیاد پژوهش‌های ایرانی، زمان این جشن در نیمه‌ی امرداد است.


🍷🍷 جشن می‌خواره
جشن "بابه خوره" که به آن "بامی‌خواره" و "می‌خواره" هم می‌گویند در "رَشَن‌روز" از امرداد گاهشمار یزدگردی و هژده(هجده)مین روز ماه پنجم گاهشماری رواگ‌دار(رایج) در سغد باستان و ورا رود(ماوراءالنهر) برگزار می‌شد. گاهشماری سغدی و یزدگردی همگونی‌های فراوانی داشتند. "می‌خواره" از جشن‌های باستانی اپاختر خورآیی(شمال شرقی) ایران و سُغد باستان بود.

"جشن بامی‌خواره" ویژه‌ی آشامیدن می و افشرده‌های گوناگون گیاهان بود ولی بیش از همه و به گفته‌ی ابوریحان بیرونی این جشن ویژه‌ی افشره‌ی ناب گیاه هوم(عصیر) یا همان آبجو بود. "هوم" گیاهی ارزشمند و سپند(مقدس) در باور آنان بود و به آن نوشیدنی جاودانگی یا بی‌مرگی(اَمرتَه همریشه با امرداد) می‌گفتند.
در نسک(کتاب) هندی "ریگ‌ودا" نیز این نوشیدنی و جام آن نماد جاودانگی بودند.
اکنون "جشن بامی‌خواره" در شهرهایی از کشور تاجیکستان همچون شهر دوشنبه برگزار می‌شود.


#پریسا_امام_وردی
_________________
🖍 برگرفته از:
۱- آثارالباقیه
نویسنده: #ابوریحان_بیرونی
۲- گاهشماری و جشن‌های ایران
نویسنده: #هاشم_رضی
۳- جشن‌های فراموش شده ایران باستان
نویسنده: #مریم_نوذری و #بهروز_بیگوند
_________________
#فرهنگ_ایران #امردادگان
#چله_تموز #جشن_میانه_تابستان
#جشن_بامی_خواره

@AdabSar
🍎🍎🍎🍎
@AdabSar

باز از سر زلفت دلِ آشفته خبر یافت
هر رشته‌ی مقصود که گم کرد، دگر یافت

صد قافله گر سعی بَرد در ره کعبه
در کعبه رسد آن‌که سر کوی تو دریافت

در ظلمت هجران تو با مشعل خورشید
نتوان ز دلِ گمشده یک‌ذره اثر یافت

یعقوب بَرد روشنیِ دیده ز یوسف
هرکس که نظر یافت در این راه نظر یافت

سرچشمه‌ی عشق است سخن‌های تو «اهلی»
هرکس که فرورفت در این چشمه گهر یافت

#اهلی_شیرازی
@AdabSar
💫

با آن‌که مرا از دل خود راند بگویید

ملکی که در آن ظلم شود دیر نپاید

#فاضل_نظری
@AdabSar
💫

تو که نوشم نه‌ای نیشم چرایی
تو که یارم نه‌ای پیشم چرایی

تو که مرهم نه‌ای بر داغ ریشم
نمک‌پاش دل ریشم چرایی

#باباطاهر
#چکامه_پارسی
@AdabSar
❤️🇮🇷 @AdabSar

ایران زخم دیده‌ی غمگین، کمی بخند
دف می‌زنم برای تو، با من دمی بخند

زانوی غم گرفته در آغوش تا به کی؟
یک دم بدون هیچ ملال و غمی بخند

تا چشم دشمن تو شود کور، شاد باش
بگذار تا نگاه کند عالمی، بخند

ای سرو باستانی من، کم نمی‌شود
چیزی ز ریشه‌ات که ز بن محکمی، بخند

با بته جقه‌های لباست چو دختران
چرخی بزن، به نغمه‌ی زیر و بمی بخند

دنیا اگر به قصد تو برخاست، غم مخور
ایران من! تو کشور جام جمی، بخند

اوج و نشیب‌های فراوان چو دیده‌ای
از پیچ و خم نترس، به پیچ و خمی بخند

هر شادمانی و طربی ابتذال نیست
مهد بنان و پایور و خرمی، بخند

تا چند انتظار گشایش؟ بلند شو
تا کی به یاد حادثه و ماتمی؟ بخند

خواهی که انتقام بگیری ز غم؟ برقص
خواهی به زخم خویش نهی مرهمی؟ بخند

دیدی اگرچه داغ جوانان بی‌شمار
چون غرق عشرتند شهیدان، همی بخند

پیراهن سه رنگ برای تو دوختیم
با نقش خوش نگار چنین پرچمی بخند...

#افشین_علا

❤️🇮🇷 @AdabSar
"‏بوی بهبود ز اوضاع جهان می‌شنوم"
مانده‌ام کشور من جزو جهان نیست چرا؟؟

#زهره_استادقاسمی

❤️💚🇮🇷 @AdabSar
🚲🏕 @AdabSar

دل به باران حریر و مه مخمل بزنیم
حرف از هیزم و از آتش منقل بزنیم

آخر هفته شده، شهر ندارد لطفی
نظرت چیست که چادر ته جنگل بزنیم؟

#شهراد_ميدرى
☕️⛺️ @AdabSar
🔷💠🔹🔹
@AdabSar
🔅پیام شما

🔸پیش‌نوشت:
یکی از همراهان ارجمند ادبسار برابرِ پارسیِ پیشنهادی خود را برای واژه‌ی «رانت» فرستاده‌اند که همراه با روشنگریِ آن در پی می‌آید.
شما نیز می‌توانید دیدگاه خود را در این زمینه بفرستید تا در ادبسار همرسانی شود.


رانت‌خوار
روتانگر، روتنده ✔️
رانت‌خواری کرد
روتاند، روتانید، روتانگری کرد ✔️

واژه‌ی «رانت» در زبان پارسی برگرفته از واژه‌ی Rente فرانسوی و Rent انگلیسی است.
در بومداتیک/دانش اقتصاد این واژه کاربرد گسترده‌یی دارد و درآمدی است که بی‌ کوشش به دست می‌آید. رانت‌خوارها با بهره‌گیری از رهیافت‌های ساستاریک و بومداتی‌(اقتصادی)شان یا از رهگذر آشنایان، بیدادگرانه به سرمایه‌های هنگفتی دست پیدا می‌کنند.

«رانت» در فرانسوی هم‌ریشه است با rótan در پهلوی
Phl: rótan
به چمِ «به دست آوردن سرمایه با تاراج و غارت»
این واژه در زبان لری فیلی نیز پرکاربرد است، نمونه را:
درخت را روتنا (=بروجردی)
روتَن(خرم ابادی و بالاگریوه‌یی)
هرچه میوه داشت و نداشت، بکند و ببرد و هیچ نگذاشت.
در کردی «ڕوتاندنەوە» به چمِ «برگ و پر کندن و کنایه‌ از سوءاستفاده‌ مالی، دار و ندار کسی را گرفتن» آمده است.
در بلوچی نیز کارواژه‌ی «روت کَنَگ، روت جَنَگ، روتَگ و...» را نزدیک به همین بِگرت‌ها و مفهوم‌ها داریم.
از این روی، تا زمانی که واژه‌یی درخور و ریشه‌دار و پرسون(دقیق) داریم، باید آن را به کار بریم و نیازی به نوواژه هم نخواهیم داشت.

فرستنده #بلال_ریگی
#پارسی_پاک
#رانت #Rent #Rente
@AdabSar
🔷💠🔹🔹
🌺🌸🌺🌸🌺
«که هرگز به نادان و بی‌راه و خُرد
سِلیحِ بزرگی نباید سپرد

چو از تو ستانَد تنْ‌آسان بوَد
وگر بازخواهی هراسان بوَد

چه گفت آن خردمندِ شیرین‌سَخُن
که گر بی‌بُنان را نشانی به بُن

به فرجامِ کار آیدَت رنج و درد
به گِردِ درِ ناسپاسان مگرد»
#فردوسی

با آرزوی هفته‌‌ای همراه خرَدپیشگان

فرستنده #جعفر_جعفرزاده
@AdabSar
🌸
🍂🌸🍃
🍃🍂🌸🍃🍂🌸
🍃🍂🌸🍃🍂🌸🍃
@AdabSar

چشم می‌بندم، نباید جاده سرگرمم کند
چند کوه و آبشار ساده سرگمم کند

راه را در شهرهای پر خیابان گم کند
یا دهی آرام و دورافتاده سرگرمم کند

هم نباید کنج مسجد‌های دنج بین راه
سجده سرگرمم کند، سجاده سرگرمم کند

دل به راهی داده‌ام چون رود و شرمم باد اگر
برکه‌ای که دل به ماهی داده سرگرمم کند

می‌رمم چون آهوان از مردمان ترسیده‌ام
چشم آهویی کنار جاده سرگرمم کند!

#محمدمهدی_سیار
@AdabSar
💫

هرگه رسید بر دلِ سختش، کمانه کرد

پیکانِ آهِ من که به کوهش اثر بُود

#آتش_اصفهانی
@AdabSar
💫

هم دانه‌ی امید به خرمن ماند
هم باغ و سرای بی تو و من ماند

سیم و زر خویش از درمی تا به جُوی
با دوست بخور، گرنه به دشمن ماند

#خیام
#چکامه_پارسی
@AdabSar
@AdabSar
🔹مستِ بوسه‌زن

هنوز شاد از اینم که دردِ من داری
همین که هستی و با من سرِ سخن داری

همین که می‌شنوی آن‌چه مانده در دل من
نشانه‌های فراوان به‌نام زن داری

اگرچه گوشه‌نشینی چو باده‌ی شیراز
گرایشی به شکفتن، به نو شدن داری

مرا که گرمِ تو هستم چه جای دل‌سردی‌ست
چه آتشی‌ست که در زیرِ پیرهن داری؟

چراغ خواهش بوسیدنت نمی‌میرد
هزار همچو منی مستِ بوسه‌زن داری

تو آن ستاره‌ی دنباله‌دارِ فریادی
هنوز شاد از اینم که دردِ من داری!

سراینده #سعید_قاسمی_فلاورجانی
فرستنده #ایرج
#چکامه_پارسی
@AdabSar
💫

از دست دیگران به کناری گریختم

از دست خویشتن به کجا می‌توان گریخت؟

#یاسر_قنبرلو
#چکامه_پارسی
@AdabSar
💫

گر با تو بگویم که چه‌ها کرد جدایی
از خود بگریزی و به نزدیک من آیی

پرسم ز تو -پرسیدن اگر عیب نباشد-
عاشق که نمی‌خواهی، معشوق چرایی؟

#مجتبی_هژبری
@AdabSar
ادب‌سار
🔷💠🔹🔹 @AdabSar 🔅پیام شما 🔸پیش‌نوشت: یکی از همراهان ارجمند ادبسار برابرِ پارسیِ پیشنهادی خود را برای واژه‌ی «رانت» فرستاده‌اند که همراه با روشنگریِ آن در پی می‌آید. شما نیز می‌توانید دیدگاه خود را در این زمینه بفرستید تا در ادبسار همرسانی شود. رانت‌خوار
🔷💠🔹🔹
@AdabSar
🔅پیام شما


درود بر شما
در مورد پیام آخر کانالتون «رانت»۱،
در زبان لری بختیاری، «ریتِنیدِن» یعنی لخت کردن. درخت را بی شاخه و برگ کردن
مثلا میگن شیخ هونه یا دارایی فلانی ریتِنی
یعنی شیخ خانه و دارایی فلانی را لخت کرد و غارت کرد

فرستنده: کوروش دورکی خودآفِری
#رانت #Rent #Rente

۱ـ t.me/AdabSar/11488
@AdabSar
🔷💠🔹🔹
@AdabSar

گفتم به دام اسیرم، گفتا که دانه با من
گفتم که آشیان کو؟ گفت آشیانه با من

گفتم که بی بهارم شوق ترانه‌ام نیست
گفتا بیا به گلشن، شور ترانه با من

گفتم بهانه‌ای نیست تا پر زنم به سویت
گفتا تو بال بگشا، راه بهانه با من

گفتم به فصل پیری در من گلی نروید
گفتا که من جوانم، فکر جوانه با من

گفتم که خان‌ومانم در کار عاشقی رفت
گفتا به کار خود باش، تدبیر خانه با من

گفتم به جرم شادی جور زمان مرا کشت
گفتا تو شادمان باش، جور زمانه با من

گفتم ز عشق‌بازی در کس نشان ندیدم
زد بوسه بر لبانم، گفتا نشانه با من

گفتم دلم چو مرغی‌ست کز آشیانه دور است
دستی به زلف خود زد، گفت آشیانه با من

گفتم ز مهربانان روزی گریزم آخر
گفتا که مهربان باد، اشک شبانه با من

#مهدی_سهیلی
@AdabSar
@AdabSar

هی جفت، که تو را از من بریدند!
من هم مثل تو خاک می‌شوم
با این تفاوت که
فوتبال می‌بینم
جنگ می‌بینم
دوستم کشته می‌شود
پدرم می‌میرد
و معشوقه‌ام اذیتم می‌کند.
هی جفت!
کاش تو جنین بودی...

#علیرضا_روشن
فرستنده #مهین_دری
@AdabSar