نقد یا انتقاد
اگر مایلیم نقد کنیم و نه انتقاد، لازمست چند #نکته را در نظر داشته باشیم:

۱. در خوانش نقادانه و تعیین عناصر ساختار فکری، علاوه بر اینکه اطلاعات متن را بررسی میکنیم، اطلاعات خودمان را هم بررسی میکنیم. سپس نقد را شروع کنیم.

۲. قرار نیست یک متن(بخصوص در محاوره) بگونه ای تنظیم شود که هر مخاطبی با هر سطح از اطلاعات را از پرسش بی نیاز کند. بخشی از فهم متن وابسته به کندوکاو خواننده متن (بطور عام) است. بنابراین با طرح پرسش هایی درباره متن و تلاش برای نقادی فهم اولیه خودمان، نسبت به فهم متن گشوده باشیم.

۳. مجهز شدن به خوانش نقادانه بیش و پیش از اینکه ابزار نقد دیگری باشد، وسیله ای برای نقد خود ما است. اگر ساختار فکری ما برای خودمان روشن نباشد و به درستی ادعاها، پیش فرضها، مفاهیم و ... را نسنجیده باشیم، نمیتوانیم نقد سنجیده ای ارایه کنیم.

#الهام_فخرایی
#تفکرنقادانه
#تفکر_مراقبتی
#تفکر_نقادانه
#نقد
#انتقاد
#فلسفه_برای_کودکان
#رادیو_فلسفه_برای_کودکان


#Criticalthinking
@RadioP4C

تفکر نقادانه، کنشگری و دکتر محمود!

هر ارتباطی در هر سطحی از فرستنده، پیام و گیرنده تشکیل شده است و در این رفت و برگشت، به دفعات نیازمند قضاوت هستیم.

برای قضاوت و داوری به معنای درست کلمه نیز به معیارهایی نیاز داریم تا باورها و حکمی که صادر میکنیم را به درستی بسنجیم.

اینجاست که پای تفکر نقادانه به ارتباط باز میشود؛ فرض کنیم که شما با لحاظ معیارهای صحت، دقت، عمق، وسعت، وضوح، ربط، سازواری و اهمیت (#سنجه_های_فکری) و نیز با لحاظ انصاف، شهامت، خودآیینی و خردباوری و ... (#فضیلتهای_فکری) در هر جایگاهی که هستید، یک یادداشت سرگشاده نقادانه مطالبه گرانه مینویسید یا شفاهی وارد گفتگو میشوید.

آفرین به شما!

تسلیم برچسب های "بگم، بگم دکتر محمود" و مغالطه مسموم کردن چاه نشوید. مهارت #تفکر_نقادانه اگر به بی تفاوتی ختم یا فارغ از فضیلت های فکری به کار گرفته شود، چه فایده ای خواهد داشت؟

به فرستنده این برچسب ها یک توضیح ساده هدیه بدهید: "از اتفاق گویا دکتر محمود مسایل خصوصی را فاش میکرد، آنهم ناظر به جایی که بازی داده نشده و نه کاستی های غیراخلاقی یک سیستم معیوب را".
سنجه "ربط" به وضوح غایب است و اگر بخواهیم از کنار کاستی های عامدانه و غیراخلاقی بگذریم، ناگزیریم دور کنشگری نقادانه و #زیست_اخلاقی را یک خط قرمز بکشیم و برای فرهنگ و کار فرهنگی فاتحه بخوانیم.
#الهام_فخرایی

#کنشگری
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر
#رادیو_فلسفه_برای_کودکان


#Criticalthinking
@RadioP4C

تمرینی برای فکر نقادانه

یکی از مهارت هایی که لازم است نه تنها در جریان کندوکاو فکری بلکه در یک زندگی سنجیده کسب کنیم، مهارت سنجشگرانه اندیشی است.

میخواهیم در قالب یک تمرین اهمیت این موضوع را که "ما در مواجهه با هر گزاره ای نیازمند بررسی و سنجش هستیم" به بچه ها منتقل کنیم.

برای بچه‌های زیر ۹ سال مراحل را به زبان ساده شرح داده و با مثال های مناسب سن آنها انجام دهید.

یک گزاره به بچه ها میدهیم و از آنها میخواهیم در گروه های چند نفره، آن گزاره را با انجام مراحل زیر مورد سنجش قرار دهند:

1. فرمول بندی پرسش ها
برای انجام این مرحله اگر قبلا دسته بندی سوالات را با بچه ها کار کرده باشید، بهتر است. باید سوالات اصلی را بر اساس هدف مشخص کنید. شما دقیقا دنبال چه هستید؟

2. جمع آوری اطلاعات مورد نیاز
وقتی پرسش روشن باشد، میدانید که چه جور اطلاعاتی نیاز دارید، آنها را بدست آورید؛ مطالعه، مشاوره، بحث و ... .

3. بکارگیری اطلاعات جمع آوری شده
شامل تعیین مفاهیم، پیش فرض ها و تفاسیر آن و در نهایت اطمینان از اینکه تفسیر شما منطقی است؟

4. ملاحظه جنبه های مختلف
تصمیم و نتیجه گیری فعلی شما در دراز مدت چه تاثیری خواهد داشت؟ اثرات مثبت و منفی آن چیست؟

5. کشف سایر دیدگاه ها
شنیدن و جستجوی نظرات مخالف و موافق و جدید، همگی چیزهای بیشتری درباره موضوع بشما خواهند داد.

برای انجام این تمرین چه گزاره ای پیشنهاد میدهید؟
مثلا:
-آدم هایی که بیشتر روز را میخوابند، افسرده ترند.

- سدسازی یک اقدام ملی برای حفظ محیط زیست است.

-هنر نزد ایرانیان است و بس.

#الهام_فخرایی
#طرح_بحث
#تفکر_نقادانه
#سنجشگرانه_اندیشی

#criticalthinking
@Radiop4c

توافق و نبود توافق

یکی از مفاهیم کلیدی که در منابع فبک به آن پرداخته شده، موضوع توافق است. در بحث تفکر جمعی و حلقه کندوکاو، توجه کودکان به مفهوم توافق و عدم توافق در کنار #تفکر_نقادانه یک امر ضروری است. درواقع اهمیت جمع و تفکر جمعی یا thinking collaborative ایجاب میکند که در بحث، همیشه روی اصولی اولیه توافق داشته باشیم و بپذیریم ما یک جمع و یک گروه هستیم ولی در مواردی هم اختلاف نظر داریم.

پس از یک طرف برای #پرسشگری و جستجوی جمعی پاسخ گشوده باشیم و از طرف دیگر بدانیم کلمات و عبارتی که در طرح پرسش، نقد و پاسخ گویی بکار میبریم نباید هویت جمعی را نفی کند.

#الهام_فخرایی
#تفکر_جمعی
#گفتگو


@radiop4c

چرا سنجش‌گرانه اندیشی؟

اغلب بیشتر ما فکر میکنیم که طبیعت و ذات بشر به گونه ای است که آدمی به راحتی بیندیشد، با این حال بسیاری از تفکرات ما صرف نظر از موضوعشان، فرومایه، درهم آمیخته، جزئی، جاهلانه یا متعصبانه است. آنهم با وجودی که کیفیت زندگی ما و آنچه تولید میکنیم، میسازیم یا بنیان مینهیم، صراحتا به کیفیت افکارمان بستگی دارد.

تفکر نقادانه یا سنجشگرانه اندیشی روش فکر کردن است. در هر موضوع، محتوا یا مسئله ای، فرد تلاش میکند تا با پذیرش مسئولیت ساختارهای ذاتی در تفکر و نیز وضع کردن استانداردهای عقلانی لازم، کیفیت تفکرش را بهبود ببخشد.

یک متفکر سنجیده اندیش:
-سوالات اساسی طرح میکند.
-پرسش ها را به وضوح تنظیم میکند.
-اطلاعات مرتبط را جمع آوری و تنظیم میکند.
-ایده‌ های انتزاعی را به نحو موثر تفسیر کرده و ایده‌های مستدل را با معیار میسنجد.
- به نحوی روشنفکرانه و با ذهنی باز و بی طرف نظام های فکری را پیشنهاد و تشخیص داده، ارزیابی میکند و اگر نیاز بود فرضیه ها، معانی ضمنی و نتایج کاربردی شان را نیز.
- بطرز موثری با دیگران در خصوص یافتن راه حل برای مسائل پیچیده ارتباط برقرار و مساعدت می‌کند.

تفکر سنجشگرانه بطور خلاصه خودرهبری،خود تنظیمی، خودبازبینی و خوداصلاحی است؛ روشی متضمن پذیرش ارتباط موثر، حل مساله و تعهد بر پرهیز از خودمحوری و جمع پیروی ذاتی.

ترجمه و خلاصه نویسی:
#الهام_فخرایی
#تفکر_نقادانه
#سنجشگرانه_اندیشی
#حل_مساله

Michael Scriven
Richard Paul
#criticalthinking
@radiop4c

🔺گفت‌وگو با نوجوانان درباره مغالطه‌ها؛ بخش ششم: آرزو اندیشی

الهام فخرایی

دوره نوجوانی با خیال‌پردازی و رویابافی گره خورده است. نوجوان نگاهش رو به آینده است و رویاپردازی می‌تواند برای حرکت رو‌به جلو و معنادهی به زندگی، انگیزه ایجاد کند. از طرفی همین ویژگی اگر به درستی مراقبت و هدایت نشود، می‌تواند او را در معرض آسیب‌هایی قرار بدهد.

در وضعیت «آرزو اندیشی» نوجوان به جای متمرکز بودن روی دنیای واقعی، فرصت‌ها و تهدیدهای موجود بدون توجه به اینکه آیا تحقق این آرزوها در واقعیت ممکن است یا خیر، بیشتر در دنیای خیالی خود سیر می‌کند. نمونه مشهور #آرزواندیشی را در داستان “پینوکیو” وقتی سکه‌هایش را دفن می‌کند تا درخت سکه سبز بشود، می‌بینیم. صرف گفتن و آرزو کردن این‌که “همه چیز درست می‌شود”، “محال است اتفاق بدی بیفتد”، “من حتما موفق می‌شوم” یا “حتما به سزای اعمالش می‌رسد” بدون توجه به دنیای واقعی و ملزوماتی که ما باید برای آن تلاش کنیم، نمی‌تواند موجب تحقق این موارد بشود.

در واقع آرزواندیشی زمانی کارکرد منفی پیدا می‌کند که موضوعی به کلی خارج از اختیار و امکانات فرد باشد. ماندن در این وضعیت می‌تواند نوجوان را مستعد مغالطه “آرزواندیشی” کند. آرزواندیشی در سطح استدلالی زمانی اتفاق می‌افتد که فرد به جای اینکه برای پذیرش یا رد موضوعی دلیل بیاورد، صرفا چیزی را که دوست دارد اتفاق بیفتد، بیان می‌کند.

آرزواندیشی در سطح طرح‌واره‌ها، به‌خصوص در دوران نوجوانی و «هویت یابی» میتواند منجر به وضعیت ناسالم “کاوش” یا “پراکندگی” در شخصیت و طولانی شدن آن حتی تا دوران جوانی و بزرگسالی در هویت فرد بشود.

برای دور ماندن از آسیب‌های “آرزواندیشی” و نجات از تله “شناختی” و “روانشناختی” این مغالطه باید به نوجوان آموخت که فقط زمانی یک حکم یا نتیجه گیری می‌تواند معتبر و درست باشد که صرفا از آرزوها برای قانع کردن خودمان یا دیگری استفاده نکرده باشیم.

برای درک بهتر این مغالطه درباره وضعیت های مشابه و نمونه های واقعی با نوجوان‌ها گفت‌وگو کنید. درک این به‌ویژه در “هویت یابی” و هدفگذاری‌ معقول برای نوجوان‌ها موثر و راهگشا است.

#الهام_فخرایی
#مغالطه_برای_نوجوانها
#نوشتار

#Criticalthinking
@RadioP4C


منتشر شده در 👇👇
@aleph_ba

https://www.alephba.org/2019/06/%da%af%d9%81%d8%aa%e2%80%8c%d9%88%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d9%86%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%85%d8%ba%d8%a7%d9%84%d8%b7%d9%87%e2%80%8c%d9%87-6/


#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#تفکر_نقادانه
#نوجوان_توانمند
#مغالطه

🔺گفت‌وگو با نوجوانان درباره مغالطه‌ها؛ شماره هفتم: آدمک پوشالی

الهام فخرایی

یکی از شکایت‌های رایج نوجوان‌ها که گاهی در بزرگترها هم دیده می‌شود، ناتوانی در دفاع از یک استدلال و حکم درست است، چه مربوط به خودشان و چه دیگری.

در یک مواجهه و گفت‌وگوی بین فردی یا درون گروهی، باور، ایده، استدلال یا حکمی درست زیر سوال می‌رود. آنها می‌دانند که یک‌جای کار می‌لنگد و علی‌رغم این‌که از درستی گزاره مطمئن هستند، مجبورند شکست و عقب‌نشینی را بپذیرند.

در چنین موقعیت‌هایی یکی از مغالطه‌های پرکاربرد می‌تواند مغالطه آدمک پوشالی، مترسک یا پهلوان‌پنبه باشد.

فرض کنیم نوجوانی در جمع دوستانش عنوان می‌کند که پیش از رفتن به فلان مهمانی باید به والدینش اطلاع بدهد، چون خودش را در برابر والدین، قوانین و ارزش‌های خانوادگی و سلامت شخصی‌اش مسئول می‌داند، اما با طرح این موضوع این‌طور بازخورد می‌گیرد:

«ما که هیچ‌وقت اطلاع نمی‌دهیم، تا حالا اتفاقی برامون افتاده؟!»،«یعنی می‌خوای بگی ما درست تربیت نشدیم؟»، «بزرگترها انتظار دارند توی این سن برای رفتن تا سر کوچه هم اجازه بگیریم؟» و….

یا نوجوانی که چارچوب‌های ارزشی و اخلاقی‌اش اجازه نمی‌دهد رفتارهای پرخطر را انجام بدهد، این‌طور بازخورد می‌گیرد: «ببین مذهبی بودن چکار که با آدم نمی کنه.»،«مگه ما چند بار زندگی می‌کنیم که این‌قدر کسل کننده و بدون هیجان بگذرونیمش؟»،«به حال الانش فکر کن، ما نیاز به تفریح داریم.»

گاهی هم این نوع مکالمه‌ها بین بزرگترها و نوجوان‌ها برقرار می‌شود. مثلا از آنها می‌خواهید کمتر ولخرجی کنند و در مقابل این‌طور جواب می‌شنوید: «انتظار دارید من با لباس‌های کهنه این‌ور و اون‌ور بچرخم؟!»،«با این‌همه پول، نوبت به من که می‌رسه خسیس بازی درمی‌ارید.»،«پول برای خرج کردنه، نه جمع کردن.»و…

مغالطه آدمک پوشالی، مترسک یا پهلوان‌پنبه وقتی اتفاق می‌افتد که به‌جای نقدکردن اصل استدلال، از آن تصویری اغراق شده و کاریکاتوری بسازیم، درست مثل یک مترسک یا پهلوان‌پنبه که با یک حرکت فرو می‌ریزد و به این ترتیب با مبنا قراردادن آن، سعی کنیم اصل استدلال را بی‌ارزش و ضعیف جلوه بدهیم.

با طرح این مثال‌ها و گفت‌وگو درباره وضعیت‌های مشابه به نوجوان‌ها بیاموزید که به‌جای افتادن در تله این جملات، جویای مشکل استدلال اصلی باشند. مثلا به‌جای بحث‌کردن درباره تعداد دفعات آسیب‌ندیدن و احمقانه به‌نظر رسیدن اجازه‌گرفتن برای رفتن تا سر کوچه، نیاز به تفریح یا خسیس نبودن باید روی عملکرد و استدلال اصلی متمرکز بمانیم و از طرف مقابل بخواهیم اصل استدلال و نه نسخه کاریکاتوری آن را نقد کند.

تمرین، توجه و تمرکز روی این موضوع به مرور منجر به تقویت آن به‌عنوان یک مهارت فکری شده و از گرفتارشدن در این نوع تله‌های شناختی پیش‌گیری خواهد کرد.

#الهام_فخرایی
#مغالطه_برای_نوجوانها
#نوشتار

منتشر شده در 👇👇
@aleph_ba


https://www.alephba.org/?s=%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%87
#تفکر_نقادانه
#سنجشگرانه_اندیشی
#نوجوان_توانمند
#مغالطه
#رادیوفبک
#رادیو_فلسفه_برای_کودکان

#Criticalthinking
@RadioP4C

تفکر نقاد یا انتقادی

وقتی تمرین و ذهن ورزی نقادانه را شروع میکنیم، بسیاری اوقات و بخصوص اوایل راه و درواقع تا زمانی که آنقدر مبتدی هستیم که تصور میکنیم با یادگیری مغالطات یا مفاهیم منطقی، در مقابل هر گونه خطای فکری مصونیت پیدا کرده ایم، مهارت مان برای سنجیدن گزاره ها ما را به #انتقاد کردن سوق می دهد.

تفکر نقادانه گرچه مجهز شدن به مهارت های شناختی است، اما در عمل نمی‌توان ان را منفک از جنبه های روانشناختی بکار گرفت.

تفکر نقاد یا #نقد با ارجحیت جنبه های شناختی مستدل بحث می کند و در نتیجه به لحاظ روانشناختی، تجربه مثبت «آها» را رقم می زند؛ می فهمیم که کجای کارمان اشتباه بود و از این بابت خوشحالیم چون کمک می کند آسیب کمتر و دستاوردهای بیشتری داشته باشیم.

درحالیکه دریافت انتقاد بلحاظ روانشناختی یک تجربه منفی محسوب میشود و «آه» از نهاد ما و دیگری برخواهد آمد.

در بکارگیری مهارت های تفکر نقادانه، به ویژه تحت برنامه فلسفه برای کودکان لازم است تفاوت این دو کارکرد را لحاظ کنیم. #تفکر_نقادانه به این شکل با مفهوم تفکر مراقبتی همراه می شود؛ نقد صریح، مستدل اما همدلانه، محترمانه و بدون حمله به شخص.

#الهام_فخرایی



📌 رسانه شمایید؛ لطفا بازنشر کنید.
با ارسال و پیشنهاد مطالب، به آگاهی بخشی بیشتر کمک می کنیم.

#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر
@RadioP4C
@RadioP4C

فروتنی

با این جمله "نیل براون" موافقم که:
" هر کس نتواند تصویر واضحی از استدلالش ارائه کند، حق ندارد که بخواهد استدلالش پذیرفته شود. "

اما اینکه استدلال طرف برای ما واضح نیست فرق دارد با اینکه استدلالش کلا واضح نباشد. اینجور مواقع داشتن فروتنی برای پذیرش این نکته از لوازم تفکر نقادانه است.

البته همه ما حق اظهار نظر داریم، اما برای داوری و نتیجه گیری نهایی به موارد دیگری غیر از صرفا "نظر من اینست که...." نیاز داریم؛ به مهارت هایی که بار کسب آنها بر دوش ما است نه طرف مقابل گفتگو.

مهارت هایی مثل سکوت، تامل، جستجو، پرسش، مطالعه، نقد و... بعد داوری و نتیجه گیری نهایی.

قرار نیست به صرف استفاده از چند کلمه تخصصی ما هم لزوما واجد آن دانش باشیم، مثلا طرف مقابل را خطاب قرار می دهیم که دچار مغالطه شدی، در حالی که مغالطه یا مغالطات را به درستی نمی شناسیم، از استدلال و لوازمش چیزی نمی دانیم یا دانش زمینه ای لازم را نداریم... نخواهیم که همان لحظه به جواب برسیم، وقفه ایجاد کنیم و انتظار نداشته باشیم طرف گفتگو کل بحث را بگذارد کنار و برای ما یک دوره منطق و مقدمات را شرح دهد.

خلاصه که فروتنی است راه رسیدن به کمال که چون سوار به مقصد رسد، پیاده شود (و به قول امروزی ها پیاده کند! )

#الهام_فخرایی
#تفکرنقادانه
#تفکر_نقادانه
#فلسفه_برای_کودکان
#فلسفه_برای_کودکان_و_نوجوانان

#Criticalthinking
@RadioP4C

چطور با دیگران مخالفت کنیم؟

از ساده ترین شیوه ها شروع کنیم:
- قهر کنیم
- لفت بدهیم یا آنفالو کنیم
- فحش بدهیم
- کلمات توهین آمیز به کار ببریم
- به لحن گوینده واکنش نشان بدهیم
- حتی وقتی هیچ پشتوانه ای برای نسبت دادن این لحن به فرد نداریم؛ مثلا با یک متن فاقد صوت طرفیم؛ همیشه می توانیم ذهن خوانی کنیم.


یا اینکه شیوه کمی دشوار ولی خردمندانه را انتخاب کنیم:
- سوال کنیم
- مطمئن شویم که برداشت ما درست است
- دلیل بخواهیم
- برای مخالفت خودمان دلیل بیاوریم
- در طول بحث روی دلایل و استدلال ارائه شده متمرکز بمانیم

برای مخالفت راه های غریزی و ساده ای وجود دارد، می توان به سرعت و در لحظه واکنش نشان داد، اما شیوه های خردمندانه معمولا کمی دشوار و زمان بر است، بخصوص که نیاز به تأمل در لحظه و تمرین و درونی شدن در طول زمان دارد.

انتخاب شما معمولا کدام شیوه است و چه چالش هایی را در هر کدام تجربه کرده اید؟

https://www.instagram.com/p/CE8SjoKFNZs/?igshid=1n1j3gv1zs8ak

#الهام_فخرایی
#تفکرنقادانه
#تفکر_مراقبتی
#تفکر_نقادانه
#نقد
#انتقاد
#فلسفه_برای_کودکان
#فلسفه_برای_کودکان_و_نوجوانان
#رادیو_فلسفه_برای_کودکان

#Criticalthinking
@RadioP4C

درک مغالطات در زندگی روزمره

یکی از بهترین تمرین های تفکر نقادانه حساس بودن نسبت به تیترها و جملاتی است که در زندگی روزمره در رسانه ها می شنویم.

شما هم می توانید نمونه های دیگری را ذکر کنید یا در صورت تمایل ارسال کنید تا با هم بررسی کنیم.

برای درک بهتر این مطلب پیشنهاد می کنم در همین صفحه پست های مربوط به تفکر نقادانه را مطالعه کنید. از جمله مطلب "چطور با دیگران مخالفت کنیم؟"

پ. ن
در تصویر اول اثر ونگوگ با عنوان "هواخوری زندانی ها" را می بینید. به نظر شما چه ربطی بین این تصویر و موضوع مورد بحث ما وجود دارد؟

https://www.instagram.com/p/CFwDMX5FrE8/?igshid=14ea4k7bz5dfh



#الهام_فخرایی
#مغالطات_در_زندگی_روزمره
#تفکرنقادانه
#تفکر_مراقبتی
#تفکر_نقادانه
#نقد
#انتقاد
#فلسفه_برای_کودکان
#فلسفه_برای_کودکان_و_نوجوانان
#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#Criticalthinking
@RadioP4C

آنفولانزای ذهنی

وقتی تمرین و ذهن ورزی نقادانه را شروع میکنیم، بسیاری اوقات و بخصوص اوایل راه و درواقع تا زمانی که هنوز یک مبتدی هستیم، تصور میکنیم با یادگیری مغالطات یا آشنایی با مفاهیم منطقی یا گذراندن یک دوره تفکر نقادانه و خواندن چندکتاب، در مقابل هر گونه خطای فکری مصونیت پیدا کرده ایم و همه تراوشات ذهنی و رفتاری ما عاری از خطاست.

در حالی که تفکر نقادانه حتی وقتی در آن مهارت پیدا کرده ایم بیشتر حکم آنتی بیوتیک را دارد نه واکسن.

یعنی هنوز هم بارها و بارها و تا همیشه مبتلا خواهیم شد، اما خودآگاهی می تواند به کمک ما بیاید و خیلی زود علائم آنفولانزای ذهنی را در خودمان تشخیص بدهیم و ساختار فکری مان را اصلاح کنیم.

ماسک نزدن را هم فراموش نکنیم... تا جایی که امکان دارد، خودمان را در معرض دیدگاه های متفاوت قرار بدهیم و در عین حال آنها را از زوایای مختلف بسنجیم. این تمرین کمک می کند قدرت ایمنی ذهن افزایش پیدا کند و کمتر دچار خطاهای ذهنی بشویم یا در صورت گرفتار شدن، زودتر متوجه آن بشویم.

#الهام_فخرایی


#تفکرنقادانه
#تفکر_مراقبتی
#تفکر_نقادانه
#نقد
#انتقاد

📌 رسانه شمایید؛ لطفا بازنشر کنید.
با ارسال و پیشنهاد مطالب، به آگاهی بخشی بیشتر کمک می کنیم.

#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر
@RadioP4C
@RadioP4C

چطور یک متفکر نقاد بشوم؟

بیشتر مبتدی ها تصور می کنند، اگر مو را از ماست بقیه بیرون بکشند، متفکرهای خوبی شدند، نشانه این گروه هم این است که خودشان تاب نقد شدن ندارند... در حالی که برای متفکر نقاد شدن، به مقدار زیادی فروتنی نیاز داریم تا بارها بارها مورد نقد قرار بگیریم و مجبور باشیم شیوه گفتار، رفتار، نوشتار و استدلال مان را اصلاح کنیم.

صفحه اینستاگرام

#الهام_فخرایی
#تفکرنقادانه
#تفکر_مراقبتی
#تفکر_نقادانه
#نقد
#انتقاد
#فلسفه_برای_کودکان
#رادیو_فلسفه_برای_کودکان


#Criticalthinking
@Radiop4c

🔻آموزش مغالطه برای نوجوان ها:
مسموم کردن چاه
الهام فخرایی

ارتباط برای انسان ضروری است، اما به همان اندازه شناخت خطاهای شناختی و چاله‌های ارتباطی که گاهی خودش را در غالب مغالطه نشان می‌دهد، نیز لازم است.

از طرفی پذیرفته شدن در جمع همسالان، گروه‌های اجتماعی و جمع بزرگترها یکی از دغدغه‌های پررنگ و مطلوب دورهٔ نوجوانی است. نوجوان‌ها برای برخورداری از مزایای ارتباطی و احساس عضوی از گروه بودن، در مقایسه با بزرگترها بیشتر هزینه می‌کنند. اما لازم است بدانند که تا کجا، چگونه و در چه حیطه‌هایی هزینه کردن برای ارتباط، فایده‌ای درخور به دنبال خواهد داشت.

یکی از مغالطه‌ های مشهور حیطه ارتباط، استفاده از ابزار مسخره کردن و تحقیر است. نوجوان در وضعیتی قرار می‌گیرد که می‌داند کاری اشتباه است یا خلاف جمع با آن موافق است، اما اگر مخالفتش را عنوان کند، مورد تحقیر جمع همسالان یا فرد مقابل قرار می‌گیرد.

در این وضعیت که به مغالطهٔ «مسموم کردن چاه» مشهور است، به نظر مخالف، برچسب‌های تحقیرکننده زده می‌شود. به‌طوری که اگر بخواهیم با آن همراهی کنیم، ما نیز مشمول آن صفت مذموم خواهیم شد.

همین بازی به نظر سادهٔ روانشناختی، گاهی مانع اعلام صریح نظر شخصی یا موضع‌گیری خلاف جمع با فرد مقابل می‌شود. وقتی درباره این مغالطه با نوجوان‌ها صحبت می‌کنید؛ از آنها مثال بخواهید.

همچنین می‌توانید پرسش‌ها یا موقعیت هایی را طرح کنید که آنها بتوانند خودشان را با آن تطبیق داده و هم ذات پنداری کنند.

از آنها بخواهید توضیح بدهند در وضعیت‌های زیر چطور تصمیم می‌گیرند، گزینه انتخابی آنها چیست؟ چرا؟ آیا در تله مغالطه گرفتار شدند؟
– فرض کنید دوستان شما تصمیم می‌گیرند از مدرسه فرار کنند و شما را نیز به این کار تشویق می‌کنند اما شما مخالف این کار هستید.

– دوستان شما قصد دارند پول یا کالایی را سرقت کنند، البته نیاز مالی ندارند، اما فکر می‌کنند این کار به هیجانش می‌ارزد. شما مخالفید.

– دوست صمیمی شما قصد دارد ... [ادامه مطلب را در این لینک بخوانید.]

جستارهای مشابه را در مجله تفکر نقادانه در سایت دنبال کنید.

#مغالطه_برای_نوجوانها
#تفکر_نقادانه
#الهام_فخرایی

#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر


@Radiop4C
@RadioP4C

🔻آموزش مغالطه برای نوجوان ها: مغالطه تله‌گذاری

الهام فخرایی

تله گذاری نقطه مقابل مغالطه «مسموم‌کردن چاه» است. در مغالطه مسموم‌کردن چاه، به فرد و نظر مخالف ویژگی‌هایی نسبت داده می‌شد که نوجوان میلی به همراهی و موافقت با آن نداشته باشد. اما در مغالطۀ «تله‌گذاری» صفت‌های مثبتی به طرفداری از آن ایده نسبت داده می‌شود. به‌طوری که اگر نوجوان بخواهد واجد آن صفت شناخته شود چاره‌ای به‌جز موافقت و همراهی نداشته باشد.

اینجا بازهم با استفاده از یک ابزار روانشناختی، فرد کنترل می‌شود و ممکن است خلاف میلش، خود را سانسور و نظری علیه جمع مطرح نکند.

وقتی درباره این مغالطه با نوجوان‌ها صحبت می‌کنید؛ می‌توانید پرسش‌هایی طرح کنید یا وضعیتی که آنها بتوانند با آن هم ذات پنداری کنند و حتی مثال‌های بیشتری طرح کنند. مثلا از آنها بخواهید توضیح دهند در وضعیت‌های زیر چطور تصمیم می‌گیرند و چه جایگزینی پیشنهاد می‌دهند؟ و چرا؟

پیشنهاد وضعیت و طرح گفتگو:
– فرض کنید دوستان شما تصمیم می‌گیرند مواد مخدر مصرف کنند و شما را نیز به این کار تشویق می‌کنند. یکی از آنها می‌گوید: هر کسی که ذره‌ای دل و جرأت داشته باشد، به این پیشنهاد نه نمی‌گوید. آیا اگر بپذیرید، گرفتار مغالطه شده اید؟

– با دوستانتان برنامه خرید گذاشته‌اید. آنها شما را تشویق می‌کنند وسیله‌ای گران‌قیمت را برای یکی از اعضای گروه یا حتی خودتان خریداری کنید. یکی از آنها می‌گوید: «آنقدر دست‌ودلباز هستی که این‌کار را بکنی، نه؟» یا «هر آدمی که سرش به تنش بیارزد، حتما یکی از این‌ها دارد.» و ... [ادامه مطلب را در این لینک بخوانید.]

جستارهای مشابه را در مجله تفکر نقادانه در سایت دنبال کنید.



#مغالطه_برای_نوجوانها
#تفکر_نقادانه
#الهام_فخرایی


لطفا بازنشر کنید.
با ارسال و پیشنهاد مطالب، به آگاهی بخشی بیشتر کمک می کنیم.

#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر


@Radiop4C
@RadioP4C

🔻آموزش مغالطه برای نوجوان ها: سیاه و سفیداندیشی
الهام فخرایی

مغالطه «سیاه و سفیداندیشی» یعنی چه؟ این جمله ها را مرور کنید:

« آدم‌ها یا خوب هستند یا بد، زندگی یا با ارزش است یا بی‌ارزش، یا تو راست می‌گویی یا من و…» حتما شما هم این جملات یا نمونه‌های مشابه آن را شنیده‌اید، شاید هم خودتان بارها شبیه به آنها را به کار برده باشید. جملاتی که معرف نوعی باور شناختی به نام «کران‌اندیشی» است.

در خطای کرانه اندیشی، بدون دلایل عقلانی کافی (به‌جای در نظرگرفتن مجموعه طیف) در یکی از دو سوی پیوستار مستقر و دچار مغالطه «سیاه و سفیداندیشی» می شویم.

سیاه‌وسفیداندیشی یکی از خطاهای رایج شناختی است که به‌ویژه در نوجوانی بسیار شایع است و می تواند روابط فرد را با خودش و دیگران دچار آسیب کند. گفت‌وگو درباره این مغالطه و آشنایی با پیامدهای گرفتار‌شدن در آن می‌تواند به رشد شناختی و روانشناختی نوجوان کمک کند و توانایی او را برای چاره‌جویی و بهتر کنارآمدن با مشکلات و چالش‌های زندگی روزمره ارتقا بدهد.

درک مغالطه «سیاه و سفید» به‌ویژه در حل‌وفصل مشکلات عاطفی نوجوان‌ها راه‌گشاست. مشکلاتی که ممکن است آنها را به سمت موضع‌گیری‌های انتقام‌جویانه، خودفریبی یا تحقیر دیگری سوق بدهد.

بحث و گفتگو:
برای درک بهتر مغالطه، چند وضعیت به ظاهر متناقض طراحی کنید. آنها را روی تعدادی کارت یا روی تابلوی کلاس بنویسید و از نوجوان‌ها بخواهید درباره‌اش بحث و گفت‌وگو کنند.

سعی کنید با طرح پرسش، ذهن آنها را برای داوری یک جانبه به چالش بکشید.

از آنها مثال بخواهید. آیا پیش‌آمده که موقعیتی مشابه را تجربه کرده باشند؟ از تکنیک نمایش برای تقویت حس هم‌ذات‌پنداری آنها با طرفین ماجرا استفاده کنید. از آنها بخواهید توضیح دهند چه کسی کاملا برحق و چه کسی کاملا در اشتباه است و چرا؟ آیا کرانه اندیشی همیشه مغالطه است؟ قیدهایی را به کار بگیرید که نشان دهد گاهی نمی توان به سادگی یک گزینه و به‌خصوص افراد را حذف کرد.

موقعیت های فرضی:
موقعیت الف: پدر و مادر آرمین در آستانه جدایی هستند. آرمین به این فکر می‌کند که با کدامیک از آنها زندگی کند. به نظر او اگر پدرش آدم خوبی بود، مادر از او جدا نمی‌شد. آرمین پدرش را دوست دارد، اما از این بابت احساس گناه می‌کند.

موقعیت ب: بهار دیگر علاقه‌ای به معاشرت با محدثه ندارد. محدثه با خودش فکر می‌کند که حتما او به اندازه کافی دوست خوبی نبوده و آن‌طور که باید برای حفظ رابطه‌اش با بهار تلاش نکرده است. به نظر زهرا اینکه بهار وقتش را با محدثه نمی‌گذراند، هیچ اهمیتی ندارد، چون نشان می‌دهد که بهار دختر خوبی نیست.و ... [ادامه مطلب را در این لینک بخوانید.]

جستارهای مشابه را در مجله تفکر نقادانه در سایت دنبال کنید.



#مغالطه_برای_نوجوانها
#تفکر_نقادانه
#الهام_فخرایی


لطفا بازنشر کنید.
با ارسال و پیشنهاد مطالب، به آگاهی بخشی بیشتر کمک می کنیم.

#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر


@Radiop4C
@RadioP4C

آیا نظام شناختی من گفتگو پذیر است؟

برای باورهای معرفتی سه بعد پیشنهاد می شود:

۱. مطلق گرا
۲. چند گانه
۳. ارزش گرا

افرادی که باورهای مطلق‌گرایانه دارند، معتقدند دانش یک واقعیت مطلق است. بنابراین قادر به گفتگو نیستند. این گروه فقط می گویند.

افراد با باورهای چندگانه نسبت به قطعیت دانش شک دارند و معتقدند که نظرات مختلف می‌توانند به یک اندازه معتبر باشند.

ارزش گراها ضمن انکار مطلق بودن دانش، تلاش می کنند آن را با معیارهای مختلف و از زوایای مختلف بررسی و تصدیق کنند.

حالا این که کدام یک از مواضع بالا را انتخاب کنیم، برمی گردد به این که باورهای معرفتی ما در کدام دسته می گنجد. بنابراین به طور خاص، اگر در گروه مطلق گرا هستیم، کمترین نسبت را با معیارهای نقادانه اندیشی داریم. هر چند بیشترین اتهام را به دیگران وارد کنیم و مدعی برتری رای و نظر خودمان باشیم.

در حالی که در گفتگو قرار نیست طرف مقابل نظراتش را لزوما تغییر دهد. می توانیم بگوییم، بشنویم و توافق های کوتاه مدت، حتی بر سر توافق نداشتن داشته باشیم و مهمترین شرط وقوع گفتگو، پذیرفتن تعلیق است، تعلیقی که در دو دسته بعدی کم و بیش وجود دارد.

#الهام_فخرایی

منبع دسته بندی:
Kuhn, D., Cheney, R., & Weinstock, M. (2000). The development of epistemological understanding. Cognitive Development, 15(3), 309–328.

📌 رسانه شمایید. لطفا بازنشر کنید
با ارسال و پیشنهاد مطالب، به آگاهی بخشی بیشتر کمک می کنیم.


#تفکر_نقادانه
#نظریه_گفتگو

#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر

@RadioP4C
@RadioP4C

آیا نظام شناختی من گفتگو پذیر است؟

برای باورهای معرفتی سه بعد پیشنهاد می شود:

۱. مطلق گرا
۲. چند گانه
۳. ارزش گرا

افرادی که باورهای مطلق‌گرایانه دارند، معتقدند دانش یک واقعیت مطلق است. بنابراین قادر به گفتگو نیستند. این گروه فقط می گویند.

افراد با باورهای چندگانه نسبت به قطعیت دانش شک دارند و معتقدند که نظرات مختلف می‌توانند به یک اندازه معتبر باشند.

ارزش گراها ضمن انکار مطلق بودن دانش، تلاش می کنند آن را با معیارهای مختلف و از زوایای مختلف بررسی و تصدیق کنند.

حالا این که کدام یک از مواضع بالا را انتخاب کنیم، برمی گردد به این که باورهای معرفتی ما در کدام دسته می گنجد. بنابراین به طور خاص، اگر در گروه مطلق گرا هستیم، کمترین نسبت را با معیارهای نقادانه اندیشی داریم. هر چند بیشترین اتهام را به دیگران وارد کنیم و مدعی برتری رای و نظر خودمان باشیم.

در حالی که در گفتگو قرار نیست طرف مقابل نظراتش را لزوما تغییر دهد. می توانیم بگوییم، بشنویم و توافق های کوتاه مدت، حتی بر سر توافق نداشتن داشته باشیم و مهمترین شرط وقوع گفتگو، پذیرفتن تعلیق است، تعلیقی که در دو دسته بعدی کم و بیش وجود دارد.

#الهام_فخرایی

منبع دسته بندی:
Kuhn, D., Cheney, R., & Weinstock, M. (2000). The development of epistemological understanding. Cognitive Development, 15(3), 309–328.

📌 رسانه شمایید. لطفا بازنشر کنید
با ارسال و پیشنهاد مطالب، به آگاهی بخشی بیشتر کمک می کنیم.


#تفکر_نقادانه
#نظریه_گفتگو

#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر

@RadioP4C
@RadioP4C

آزمایش نردبان میمون
(آنچه میمون‌ها می‌توانند در مورد رفتار انسان به ما بیاموزند)

گروهی از دانشمندان پنج میمون را در قفسی قرار دادند. در وسط قفس یک نردبان و بالای نردبان دسته‌ای موز گذاشتند. هر وقت که میمونی از نردبان بالا می‌رفت تا موز بردارد، روی بقیه میمون‌ها آب سرد پاشیده می‌شد. پس از مدتی هر وقت یکی از میمون‌ها از نردبان بالا می‌رفت، سایرین او را کتک می‌زدند.

مدتی بعد هیچ میمونی علی‌رغم وسوسه‌ خوردن موز، جرات بالا رفتن از نردبان را به خود نمی‌داد. دانشمندان تصمیم گرفتند که یکی از میمون‌ها را با میمون جدید جایگزین کنند. اولین کاری که این میمون جدید انجام داد تلاش برای بالا رفتن از نردبان و برداشتن موز بود که بلافاصله توسط سایرین مورد ضرب و شتم قرار گرفت.

پس از چندبار کتک خوردن، میمون جدید با این که نمی‌دانست چرا، اما یاد گرفت که از نردبان بالا نرود.
میمون بعدی هم جایگزین شد و همان اتفاق تکرار شد. میمون جایگزین قبلی هم در کتک زدن میمون جایگزین جدید شرکت می‌کرد. سومین میمون هم جایگزین شد و دوباره همان اتفاق تکرار شد. به همین ترتیب چهارمین و پنجمین میمون نیز عوض شدند.

در نهایت گروهی از پنج میمون جدید تشکیل شد که با این که هیچ وقت آب سردی بر روی آن‌ها پاشیده نشده بود، میمونی را که از نردبان بالا می‌رفت، کتک می‌زدند.

اگر امکان داشت از میمون‌ها دلیل این کار را بپرسیم، جواب احتمالا این بود: "نمی‌دانیم، این رسم ماست."



"نردبان میمون" حکایت رایجی است که اغلب برای نشان دادن چگونگی تداوم سنت‌ها و رفتارهای گروهی بدون منطق، به آن استناد می‌شود. با این حال، این آزمایش هرگز انجام نشده و صرفا یک داستان تخیلی است که به طور گسترده منتشر شده است.

این داستان توسط مایکل میچالکو در یک پست وبلاگی در "روانشناسی امروز" در سال ۲۰۱۱ با عنوان «آنچه میمون‌ها می‌توانند در مورد رفتار انسان به ما بیاموزند: از واقعیت تا داستان» بازگو شد. در این پست، میچالکو آزمایشی را شامل پنج میمون، یک نردبان و یک دسته موز توصیف کرد که در آن رفتار میمون‌ها از طریق تنبیه شرطی شده بود. با این حال، میچالکو تصریح کرد که این آزمایش یک ساختار تخیلی است که برای نشان دادن رفتار انسان طراحی شده است، نه یک مطالعه علمی مستند.

این داستان شما را یاد کدام دسته از رفتارها و باورهای خودتان یا دیگران می‌اندازد؟

#تفکر_نقادانه
#سنجشگرانه_اندیشی

📌رسانه شمایید؛ لطفا بازنشر کنید. از شما برای خواندن و بازنشر این مطلب سپاسگزارم

#رادیو_فلسفه_برای_کودکان
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر

 

@RadioP4C
@RadioP4C