📘نقدی بر دیدگاه عبدالعلیِ بازرگان دربارۀ حجاب

✍🏻 #بهروز_مرادی

🍂 استاد گرانقدر مهندس عبدالعلی بازرگان که خدمت ایشان ارادت دارم، در پاسخ به پرسشی در خصوص وجوب حجاب، با استناد به آیه‌ی ٣١ از سوره‌ی نور، موی سر زنان را از مصادیق زینت‌هایی دانسته‌اند که این آیه از زنان مؤمنه خواسته تا آنها را نمایان نکنند.

🔻ابتدا ترجمه‌ی آیه:

«و به زنان باایمان بگو: چشمان خود را [از چشم‌چرانی] برگیرند و پاکدامنی کنند و زینت‌های خود را جز آنچه که خود نمایان است، آشکار نسازند و پوشش خود را بر گریبان خویش فرواندازند و زینت‌های خود را آشکار نسازند جز برای شوهر خویش یا پدر خویش یا پدرشوهر خویش یا فرزندان خویش یا فرزندان شوهر خویش یا....».

🔻اما به نظر بنده، موی سر در این آیه نمی‌تواند جزئی از زینت‌هایی باشد که این آیه بر آشکارنساختن آنها تأکيد نموده است، به این دلایل:

١. در این آیه، مصداق اصلی پوشاندن را بیان نموده که "گریبان" است و به‌نظر می‌رسد اگر موی سر را از مصادیق زینت تلقی می‌نمود، همچون گریبان، در نامیدن آن شفاف عمل می‌کرد و پوشاندن آن را نیز تجویز می‌نمود. این آیه مشخص می‌کند که اولویت و دغدغه‌ی قرآن؛ پوشاندن عریانی بدن است و نه پوشاندن موی سر.

٢. موی سر چون طبیعی است و خود نمایان است، جزئی از "آنچه خود آشکار است"، (اِلّا ما ظَهَرَ مِنْها) می‌باشد که در این آیه مشمول پوشاندن نمی‌باشد.

٣. "زینت" در ادبیات عربی بر افزودن چیزهای آراستنی و آرایشی و تزئینی به خود دلالت دارد و شامل چیزهایی که ذاتاً و به صورتی عینی عیان هستند، نمی‌شود. قابل توجه اینکه "زینت" شامل آرایش و تزئین همه‌ی اجزای بدن شامل مو و صورت و ناخن و افزودنی‌ها به پا و دست و گردن و... می‌شود، همان افزودنی‌هایی که موجب جلوه‌گری می‌شوند.

🔻دانستن این معانی در این بحث کلیدی است:
الزِیْنَة یعنی: آراستن و تزیین کردن،
زائِن: زن آرایش‌کرده،
اَلمُزیِّن: تزئین کننده،
و این مشتقات بر این امر تأکيد می‌ورزند که "زینت" حالت طبیعی چیزی را شامل نمی‌شود، بلکه در خود، آرایش و آراستن و تزیین‌کردن و افزودن چیزهایی زینتی برای جلوه‌گری و زیباترشدن به خود را مستتر دارد. پس، موی سر بدون آنکه تزئین شود و یا آرایش و زینتی به آن افزوده گردد، خود آشکار است و تا زمانی که چیزی تزئینی در راستای جلوه‌گری به آن افزوده نشود، زینت محسوب نمی‌شود، مگر آنکه به تزئین آن پرداخته شود که در آن‌صورت مشمول این نهی قرآن (برای زنان مؤمنه) قرار می‌گیرد.

🍂 آنچه قرآن (بویژه در این آیه و همچنین در سایر موارد) از آن نهی نموده، آشکار ساختن موی سر طبیعی زنان نیست، بلکه عرضه‌کردن سر و موی تزئین‌شده و صورت آرایش‌کرده‌ی زنان مؤمنه به چشم‌های خیابان یا فروختن اجزای بدن به دیدگان نامحرمان است.

🍂 اما از آنجا که "موی طبیعی و آرایش‌نشده‌ی زنان" جزئی از زینت‌های زنان به‌حساب نمی‌آید و خود آشکار است، هم طبق این آیه و هم بر اساس سایر آیات مربوطه، مشمول آشکارنساختن نمی‌باشد و یعنی اینکه وجوبی بر پوشاندن آن در قرآن وجود ندارد.


#بازاندیشی #نقد_قرآن #زنان
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘پرولماتیکِ حجاب: کاشفِ حجاب از «سوادِ فقها»

✍🏻 #علی‌نجات_غلامی

🍂 پروبلماتیک حجاب، عملا انسدادِ نه فقط نظام سیاسی، بلکه کلیت فقه شیعه جاری را نشان می‌دهد. فقهی که نتوانست دینامیسمی متناسب داشته‌باشد و بنا به اقتضائات روح زمانه، خود را نظر به اصول استنباط و بازاستنباط بازآرایی کند.

🍂 نسل منزوی‌ای از فقهای جوان که به "فقه پویا" باور داشتند، نتوانستند نقشی داشته‌باشند. حتی اگر کلیت مباحث فلسفی و انسانی جدید را در نظر نگیریم و فقط و فقط به خود دستگاه استنباط احکام فقهی بنگریم، باز هم امکان حل کمابیش مناسبی از این مسئله وجود داشت. اما اینکه چرا دستگاه فقهی از استفاده از منابع خودش هم عاجز ماند، دیگر صرفا یک بحث سیاسی نیست، صحبت به سادگی بر سر مسئله "سواد" است.

🍂 پیچیده‌شدن مسئلۀ حجاب، نه صرف دیکتاتوری جمهوری اسلامی، بلکه بیش از آن، "کم‌‌سوادی" حوزۀ علمیه قم را نشان می‌دهد؛ آن‌هم نه در علوم فلسفی و انسانی جدید، بلکه در خود فقه و اصول استنباط و متن قرآن. مثلا اینکه طبق اصل «عدم تکلیف مالایطاق» و «صلاح عمومی جامعه» که از منشی بیم فساد نظر به خیر اوسط نمی‌رود و صرفا موضوعی از تغییر فرهنگ بنا به پیچیده‌تر شدن روابط انسانی‌ست، به‌راحتی می‌شد پای احکام ثانویه و مباحث «نسخ و فسخ» را پیش کشید؛ مصداق جمله قرآن که خداوند هیچ حکمی را فسخ نمی کند، مگر اینکه بهترش را بیاورد. که ناظر به این است که همواره بهتری در کار است.

🍂 طبعا من که نظام‌های حقوقی جدید را ترجیح می‌دهم، اما اگر اینها اصرار دارند بر نظام حقوقی سنتی خودشان، دست‌کم در امکان‌های خودشان باید خبره باشند، و اساس هر اصل حقوقی‌ای در هر نظامی، چنانکه قرآن نیز این را عملا در سیاق فسخ و نسخش می‌پذیرد، این است که بنا به قول ارسطو، کلیت حکم حقوقی بنا به موارد و مصادیق تازه، ساقط نمی‌شود، بلکه کلیت بازآرایی می شود تا آن مورد نو را شامل شود.

🍂 بنابراین، دینامیسم یک نظام حقوقی معارض با کلیت و ضرورت احکامش نیست. زیرا احکام حقوقی، نه از سنخ احکام علوم ریاضی‌اند که مثال نقض کلیت را باطل کند، نه احکام طبیعی که استقرایی باشند و استثنا بر قاعده بخورند، بلکه استلزامات مورد نو به طور عمودی تا کلی‌ترین احکام تجویزی بالا می‌رود و آن را بازنگاری می‌کند که در آن بگنجد.


#آخوندیسم #زنان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @madrasefalsafe

📺 آیین هزار دف روستای پالنگان

🍂 مردم محلی کرد روستای پالنگان، آداب و رسوم و آیین‌های خاص خود را دارند که تماشای این رسوم یکی از جاذبه‌های گردشگری این منطقه به شمار می‌رود و گردشگران بسیاری، زمان سفر خود به این منطقه و سایر روستاهای کردستان را طوری برنامه‌ریزی می‌کنند که سفر آن‌ها با برگزاری این آداب و رسوم مصادف شود.

🍂 یکی از جالب‌ترین آداب و رسوم روستای پالنگان در کردستان، آیین هزار دف است. دف در میان مردم کرد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است به طوری که در گذشته اگر دفی پاره می‌شد، آن را شهید می‌نامیدند. در خانه‌های این مردم حداقل یک دف وجود دارد و اکثر مردم کردستان به دف‌نوازی به خوبی آشنایی دارند.

#ایران
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 مقدمه‌ای بر فدرالیست‌خوانی
— اپیزود چهاردهم پادکستِ 1776 - قسمت اول از فصل دوم

🎙#رضا_عامری

در این اپیزود در مورد ۵ موضوع صحبت می‌شود:

🔹 مروری بر فصل اول و چه شد که به مقالات فدرالیست رسیدیم؟ (ابتدا تا 8:23)

🔹چرا مقالات فدرالیست نوشته‌شد؟ (8:23 تا 17:23)

🔹چه کسانی مقالات فدرالیست رو نوشتند؟ (17:23 تا 21:12)

🔹تم‌های اصلی فدرالیست چیه؟ (21:12 تا 28:11)

🔹ضدفدرالیست‌ها چه کسانی بودند و چه ایده‌هایی داشتند؟ (28:11 تا انتها)


#سیاست #آمریکا #آینه_تاریخ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @Podcast1776

📺 آیا اراده آزاد توهم است؟

🎙#دنیل_دنت
🖌#ترجمه: #شهاب_غدیری

🍂 آیا ارادۀ آزاد وجود دارد؟ برخی عصب‌شناسان معتقدند که انسان فاقد اراده آزاد است. اما دِنت، با این اظهارنظر عصب‌شناسان مخالفت می‌کند. دنت استدلالش را با ارائۀ یک آزمایش فکری طرح می‌کند که در آن، یک «جراح مغزواعصاب بدخواه» به بیمارش که مبتلا به اختلال وسواس فکری است، دروغ می‌گوید. استدلال اصلی دنت این است که وقتی به مردم می‌گوییم اراده آزاد توهم است، آن‌ها کمتر نگران پیامدهای منفی اعمال خود می‌شوند.

🍂 دنت، فیلسوف، نویسنده و دانشمند اهل امریکا بود. او در زمینه فلسفۀ ذهن، فلسفۀ علم و فلسفۀ زیست‌شناسی، به‌ویژه نظریۀ دگرگشت و علوم شناختی پژوهش می‌کرد. از جمله آثار مشهور او می‌توان به ایدۀ «خطرناک داروین» و «شکستن طلسم» اشاره کرد. آخرین کتابش «از باکتری تا باخ و بالعکس»، روایتی ماتریالیستی از آگاهی انسان را ارائه می‌کند.

پی‌نوشت نقدآگین: در ویدو، صرفا اثر جبری یک تصور-تفسیرِ اشتباه از «توهم بودن ارادۀ آزاد» در عملکر*د انسان‌ها بیان شده و دلایل وجودِ ارادۀ آزاد بیان نشده‌است یا دلایلِ مدعیان توهم بودن آن رد نشده‌.

#فلسفیدن
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @hamporseh

🎧 علم و دین: پنج پرسش (+)
— قسمت ۱) مصاحبه با #سایمون_بلکبرن

🖌#ترجمه: #تقی_کیمیایی_اسدی


🗄 پست مرتبط
📻 مصاحبه‌ با پروفسور سایمون بلکبرن پیرامون «خداناباوری»

#کتاب_صوتی #فلسفیدن #نقد_ادیان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📓علم و دین: پنج پرسش

✍🏻 مولف و پرسشگر: #گرگ_دی_کاروسو
🖌#ترجمه: دکتر #تقی_کیمیایی_اسدی
📻 ناشر صوتی: آوای بوف (آرش)

🍂 گرگ دی. کاروسو، استاد فلسفه و رئیس بخش علوم انسانی، علوم اجتماعی و عدالت کیفری در SUNY Corning است. او همچنین استاد افتخاری فلسفه در دانشگاه Macquarie در سیدنی، استرالیا و مدیر مشترک شبکه «عدالت بدون قصاص» در دانشگاه آبردین در اسکاتلند است. تحقیقات او بر «ارادۀ آزاد، مسئولیت اخلاقی، مجازات کیفری، فلسفۀ حقوق، روانشناسی اخلاق، فلسفۀ ذهن، علومِ شناختی، عصب‌شناسی» و مسائل کاربردی در «فلسفۀ اخلاق، فلسفۀ حقوقی و فلسفۀ سیاست» متمرکز است.

🍂 کتاب‌های او عبارتند از: «مسئولیت اخلاقی بازنگری شده» (2024)، «رد انتقام‌جویی: اراده آزاد، مجازات، و عدالت جنایی» (2021)، بیابان‌های عدالت: بحثی در مورد ارادۀ آزاد (به همراه دانیل سی. دنت) (2021)، بهداشت عمومی و ایمنی: عوامل اجتماعی تعیین کننده سلامت و رفتار مجرمانه (2017)، و ارادۀ آزاد و آگاهی: روایتی جبرگرایانه از توهم اراده آزاد (2012).

***

🍂 قرن‌هاست که رابطۀ بین «علم و دین» موضوع عمیقاً جالبی برای فیلسوفان، دانشمندان، و متخصصان الهیات است. با در نظر گرفتن این امر که دیدگاه های علمی و دینی، بر فهم ما از کیهان و مقام ما در آن چیرگی دارند، این امر نباید موجب تعجب باشد؛ لذا مهم است که ما از خودمان بپرسیم که:

وقتی به فهم کیهان‌شناسی (خاستگاه جهان)، زیست‌شناسی (خاستگاه حیات و گونۀ انسانی)، اخلاقیات (اتیکس)، و ذهن انسان (اذهان، مغزها، ارواح، و ارادۀ آزاد) پرداخته می‌شود، آیا علم و دین با هم سازگاری دارند؟ آیا علم و دین، حوزه‌های تعلیمات بی‌تداخلی هستند؟ آیا ایدۀ «طراحی هوشمند» یک تئوری علمی است؟ سنت‌های دینی گوناگون، رابطۀ بین علم و دین را چگونه می‌بینند؟ حد و حصر شرح‌های علمی چیست، اگر چنین چیزی وجود دارد؟ مهمترین پرسش‌ها، مشکلات، یا چالش‌های آتی که رابطۀ بین دین و علم با آن ها مواجه هستند، چه هستند، و چشم‌انداز برای پیشرفت چیست؟

🔺اینها و پرسش‌ها دیگر در کتاب «علم و دین: ۵ پرسش» تجسس می‌شوند – مجموعه‌ای از ۳۳ مصاحبه بر اساس ۵ سؤالی که به معروف‌ترین فیلسوفان، دانشمندان، متخصصان الهیات، دفاعیه‌نویسان/توجیه‌گران دینی، و بی خدایان (اتئیست‌ها) جهان ارائه شده‌است.

🍂 شرکت کنندگان شامل یک برندۀ جایزۀ نوبل، سه برندۀ جایزه ی تِمپِلتون، دو برندۀ جایزۀ "هیومنیست سال"، "با نفوذترین خاخام امریکا" (مجلۀ نیوزویک، 2012)، "مشهورترین متخصص امریکائی در بودائیسم تبتی" (روزنامۀ نیویورک تایمز)، یک برندۀ مدال ملی انسانیت، یک برندۀ مدال ملی علم، یک برندۀ جایزۀ کارل سِیگِن، یک برندۀ مدال سرویس عمومی بورد ملی علوم، یک عضو مک آرتور، یک برندۀ لاکاتوس، یک برندۀ جایزۀ اراسموس، یک برندۀ "جایزۀ دوستدارانِ داروین"، یک برندۀ "جایزۀ شک‌گرای ممتاز"، اولین مسلمانی که سخنرانی‌های مشهور گلیفورد را ارائه داده، و تعداد زیاد دیگری می‌شوند.

🍂 این مجموعه تنوعی از دیدگاه‌ها و سنت‌های متفاوتی را دور هم جمع می‌کند. سعی در این نیست تا نقطه‌نظر خاص و مشخصی را ترویج داده یا بر خلاف یکدیگر بحث شود – این خود خواننده است که باید نتیجه‌گیری کند.

🍂 البته، و در حالی‌ که من دیدگاه‌های خودم را در این امور دارم (همان‌طور که هر شخص متفکری باید داشته باشد) بعنوان ویراستار، کوشش جدی‌ای کرده‌ام تا مجموعۀ متوازنی را دور هم جمع کنم؛ متعاقباً، شما علاوه بر اتئیست‌های مشهور جهان، نمایندگانی از سه دین بزرگ خداپرستی (مسیحیت، یهودیگری، و اسلام)، به‌همراه بودائیسم را خواهید یافت.

🍂 با در نظر گرفتن تنوع دیدگاه‌های ارائه داده‌شده در اینجا، و هم‌چنین قابلیت دسترسی مصاحبه‌ها، این مجموعه بعنوان معرفی بسیار خوبی برای هر کسی خواهد بود که به تزاحم بینِ علم و دین علاقه دارد. کتاب برای خوانندگان عمومی و همچنین دوره‌های آموزشی در علم و دین، دفاعیه‌نویسی، و فلسفۀ دین عالی است.


#نقد_ادیان #فلسفیدن #نقد_کتاب

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📓علم و دین: پنج پرسش

✍🏻 مولف و پرسشگر: #گرگ_دی_کاروسو
🖌#ترجمه: دکتر #تقی_کیمیایی_اسدی


#کتاب #نقد_ادیان #فلسفیدن
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @AVAYEBUF

📘ایستادن

✍🏻 #مهدی_یزدانی‌خرم

🍂 حمیدرضا صدر یک بار درباره‌ی ناصر حجازی گفت «او این حس را به دیگر هم‌بازیانِ خود منتقل می‌کرد که من پشت شما هستم. من هستم».

🍂 تیغ‌هایی که علیه حسین حسینی کشیده‌اند، بی‌شباهت نیست به تنهایی نمادینِ دروازه‌بان‌ها. از چپ‌و‌راست دارند او را «می‌زنند». تقریبن تمام نهادهای فوتبالی، نیمه فوتبالی و حالا غیرفوتبالی او را احضار کرده‌اند که چرا آن دختر جوان را « محافظت» کرد که باید می‌گذاشت او را تادیب و تنبیه و تحقیر و تکفیر کنند، اما دروازه‌بان ایستاد.

🍂 فوتبال میدانی‌ست ملتهب که همیشه برای ایده‌ئولوگ‌ها جذاب بوده، اما روی دیگرش تمردی‌ست که ناگاه تمامِ آرمان‌گرایی و «نورافشانی»‌های در سطح خیابان‌شان را تار می‌کند. حسینی در یک لحظه تصمیم گرفت همان کاری را بکند که باید می‌کرد: کنارنکشیدن و سر را نچرخاندن.

🍂 جالب این‌که او اصولن بازیکن آرامی‌ست برعکس بسیاری از دروازه‌بان‌های اسطوره‌ای ما، و همین اهمیت کارش را دوچندان می‌کند. این‌که در وضعیتی مملو از فشار که تلاش شده رام باشد، تو «کار» خودت را بکنی. گل‌زدن‌ها و گل‌خوردن‌ها خاطره می‌شوند، ولی منش‌ها همیشه «حال» هستند، و معاصر.

🍂 ما حجازی را دوره می‌کنیم، عابدزاده را تماشا، دایی و وریا را از یاد نمی‌بریم چون آن‌ها از معنای مرسوم و مصطلحِ فوتبالیست بودن عبور کرده و هویتی فراتر از یک «بازی» پیدا کرده‌اند.

🍂 هرچه ساختار نورخواه تلاش کند تا این هویت‌ها کنترل شوند، اما آن یک «لحظه» کار خودش را می‌کند. آن لحظه‌ای که حسین حسینی تصمیم می‌گیرد عقب نرود و از هم‌وطنش دفاع کند. از هم‌وطنی عاشق فوتبال، از زنی که سال‌ها او را از استادیوم‌ها محروم کردند و حالا انگار شوری چند ده‌ساله را از چند نسل در دویدن و میلش آشکار می‌کند.

🍂 مگر کار دروازه‌بان محافظت از دروازه نیست و ایستادن؟ مگر او آخرین نفر نیست که باید مقابلِ مهاجمان بایستد؟ ناکام‌شان کند و اجازه ندهد شکست رقم بخورد؟ حسینی چنین کرد.

🍂 سال‌ها بعد کسی یادش نمی‌آید بازی چندچند شد، اما همه به‌خاطر خواهند داشت که حسینی بخش بزرگی از ملتش را ناامید نکرد و ایستاد. هر فشار و محرومیتی که برای او لحاظ کنند، بی‌اهمیت است؛ چرا که او از انسان «دفاع» کرده‌است.

🍂 فوتبال با چنین رفتارهایی باشکوه‌ترین شده، وگرنه بسیاری می‌خواهند فقط یک «بازی» بماند و حسینی، بازیِ بازی خواهان را به هم زد. جملۀ «فدای سر هوادار خانم» اگر صدهزار بار هم تکذیب شود، در یادها حک شده‌است. بله کسانی آن پشت هستند. آخرین نفرها که همیشه نتیجه را با ایستادن عوض می‌کنند. آن‌ها که حواس‌شان هست که فوتبال و شورِ آن، جنسیت نمی‌شناسد و باید از آن‌ها «دفاع» کرد.


🗄پست مرتبط
📕جنگ واقعی و ابر قدرت اصلی همین‌جاست

#ایران #زنان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📻 علم و دین: پنج پرسش (+)
— قسمت ۲) مصاحبه با #سوزان_بلک‌مور

🖌#ترجمه: #تقی_کیمیایی_اسدی


🗄 پست مرتبط
📓علم و دین: پنج پرسش
📻 علم و دین: پنج پرسش: یکم
📻 مصاحبه‌ با پروفسور سایمون بلکبرن پیرامون «خداناباوری»

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 علم و دین: پنج پرسش (+)
— قسمت ۲) مصاحبه با #سوزان_بلک‌مور

🖌#ترجمه: #تقی_کیمیایی_اسدی


#کتاب_صوتی
#فلسفیدن #نقد_ادیان
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

همچنان به سمت فتح قله‌ها روانیم!

🍂 اگر حتی همۀ مسئولان، بلااستثنا، دزد بودند، ولی بخش قابل توجهی از آن‌ها، فهمی حداقلی از اهمیتِ حفظ و ارتقایِ «ارزش پول ملی» و ماهیتِ سیاست‌هایی که به آتش زدنِ پول ملی منجر می‌شود و ضرورتِ شدیدترین برخورد با مجریان و سیاست‌گذارانی که سقوطِ آزاد را به «روال طبیعی و محتوم» بدل کرده‌اند (و با کاسه‌کلک‌بازی و وقاحت، حجاب را بعنوان «مسالۀ اول کشور» علم کرده‌اند تا از جایگاه متهم به جایگاه «طلبکار و مطالبه‌گر» برکشیده‌شوند)، بعنوان «خائنان به امنیت ملی»، داشتند، امروز وضع‌مان هزار برابر بهتر از این بود. اگر از خسارات همۀ جاسوس‌ها در طی نیم‌قرن اخیر برآیند بگیریم، ضرری که به ایرانیان زدند، به یک هزارم این میزان نیز نمی‌رسد؛ اما متاسفانه، گویا هیچ اراده‌ای حتی برای فهمِ اولیات نیز نیست! معضلِ اصلی، دزدی‌ها نیست، بلکه بسی بنیادی‌تر است. آن ایدئولوژی‌ای که کشور را به آزمایشگاهِ یکسری عقاید خرافی و داعشی و توهماتِ زندگی‌ستیزانه بدل کرده و چند نسل از ملت را چیزی بیش از موش آزمایشگاهی نمی‌داند، باید حذف و قانون اساسی‌ای بر محور عقل سلیم و حقوق بشر جایگزین آن شود.

#اقتصاد
➖➖➖

🌾 @Naqdagin