نقدآگین
12.2K subscribers
3.87K photos
3.44K videos
93 files
9.15K links
«حقیقت، خواستار نقد است؛ نه مدح»
— بررسی پدیدارهای فرهنگی با رویکردی انتقادی

🔗 نقدآگين در پلتفرم‌ها:
t.me/Naqdagin/6435

👥 دعوت به مناظره در نقدآگین:
t.me/Naqdagin/11747

📌پیشنهاد ترجمه، مقاله، مطلب:
t.me/Naqdagin/15660

⚡️توضیح ضروری:
t.me/Naqdagin/6
Download Telegram
📗خرافات و اباطیل

✍️#علیرضاموثق

1️⃣ اموری در جهان وجود دارند که بالقوه یا بالفعل، قابل شناخت می‌باشند و در حوزهٔ «دانستنی‌ها» قرار دارند.

اموری دیگر در جهان وجود دارند که اساساً نادانستنی و راز هستند و نوع بشر به خاطر محدودیت قوهٔ فاهمه، هیچ‌گاه آن امور را نخواهد فهمید. این حوزه را می‌توان «نادانستنی‌ها یا راز» نام نهاد.

به همین جهت، کسی که ادعا می‌کند از حقیقت هستی و از منویات و محتویاتِ ذهن خداوند مطلع است، و دین کامل برای هدایت همهٔ انسان‌ها در تمام زبان‌ها و زمان‌ها و مکان‌ها ارائه کرده‌است، بی‌گمان «بیمار و متوهم و متفرعن و خودشیفته» است. خاصه وقتی آنچه سخن خداوند می‌نامد، مشتی خرافات و اباطیل و احکام داعشی باشد.

اگر خدایی وجود داشته باشد، ریاضیات و علوم تجربی و اعلامیهٔ حقوق بشر، بیشتر شبیه به زبان و بیان خداوند است تا قرآن و ادعای وجود ۱۹ دربان برای جهنم و یا جواز برده‌داری، و قتل و غارت و به بردگی گرفتنِ اهل کتاب، یعنی حتی مؤمنان اخلاقی در ادیان دیگر و نیز قطع دست و پا.

تواضع معرفتی این است که بدانیم؛ اولاً) بسیاری از امورِ دانستنی را نمی‌دانیم و ثانیاً) امور نادانستنی، مثل حقیقت هستی و محتویات ذهن خداوند را هیچ انسانی نمی‌تواند فهم کند و ما نیز نمی‌دانیم. منتها در این میان، مجاز هستیم به میزان قوت دلایل‌مان، از باورهایمان که در حوزهٔ دانستنی‌ها قرار دارند دفاع کنیم و البته اگر دلایل‌مان نقض شد، باورهای مربوطه را باید تغییر دهیم.

آنچه غیراخلاقی است، فعل مسلمانانِ راستین است که ادعای دانستن امورِ از اساس «نادانستنی» را دارند و ادعا می‌کنند که حقیقت هستی و محتویات ذهن خداوند را از طریق قرآن می‌دانند و در گام بعد، برای باورهایشان دلیل اقامه نمی‌کنند و نیز وقتی مدعیات و آموزه‌های اسلام را با استدلال نقض کردیم و تعارض اسلام با «عدالت و اخلاق و عقلانیت و حتی معنویت» را نشان دادیم و مدلل نمودیم، باورهایشان را تغییر نمی‌دهند و تکذیب نمی‌کنند.

2️⃣ انسان حق دارد تا زمانی که قوتِ دلایلِ مؤید باورهایش را بیشتر از قوتِ دلایلِ مخالفان می‌بیند، از باورهایش دفاعِ مدلل کند. منتها اخلاقاً مکلف است که اگر باورهایش با استدلال نقض شد، آنها را تغییر دهد و کذب بودنشان را بپذیرد.

مشکل و مناقشه در این است که اسلام، حتی یک دلیل برای اثبات مدعیاتش، از جمله ادعای نبوت و وحی و معاد، خاصه معاد جسمانی ندارد، بلکه دلایل نقضِ این مدعیات قوت دارند و لذا انسان به حکم اخلاق و به اقتفای تابع استدلال بودن، باید مدعیات مدنظر در اسلام را تکذیب کند؛ مدعیاتی مثل بارداری مادر عیسی توسط الله و رفتن یونس در شکم ماهی و امام زمان ۱۲٠٠ ساله (در فرقهٔ شیعه) و امثالهم را.

به حکم علوم تجربی (یعنی وفق استقرای تجربی و استنتاج بهترین تبیین)، کسی که فرشته می‌بیند و صداهایی می‌شنود که دیگران نمی‌شنوند، خصوصاً وقتی همراه با «لرزیدن و تعریق و پیچیدن صدای جرس در گوش» باشد، نوعی بیماری و اختلال مغزی-روانی دارد و با دارو و روان‌درمانی معالجه می‌شود.

خدای قرآن نیز به حکم دلایل متعدد فلسفی، وجود ندارد، البته نه هر نوع متصوری از خداوند.

3️⃣ خرافات، گزاره‌هایی‌ هستند که تن به ابطال و اثبات نمی‌دهند. شبیه به ادعای وجود هیولای اسپاگتی که غیرمادی و مجرد است و یا شبیه به ادعای وجود «جن و فرشته» و نیز خلقت جن از آتش.

انسان در مواجهه با خرافات، اخلاقاً مکلف است که آنها را باور نکند؛ نه تکذیب کند و نه تصدیق کند، بلکه موضع لاادری بگیرد و تعلیق حکم نماید.

اباطیل، گزاره‌هایی هستند که دلایل کافی برای نقض‌شان وجود دارد؛ مثل وجود خدای قرآن، بهشت/جهنمِ قرآن، نبوت، معاد جسمانی، هفت‌آسمان، هفت‌زمین، وجود آدم/حوا، فرو رفتن خورشید در لجن هنگام غروب، قبض شدن روح از بدن هنگام خواب، بارداری مادر عیسی توسط الله، شق‌القمر، خلقت انسان از خاک و گل و امثالهم.

در مقابل اباطیل، انسان تکلیف اخلاقی دارد که آنها را تکذیب نماید.


#تفکر_انتقادی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📅 هفتم شهرویر ماه
— رام: روزشمار ایرانی معنادار

🗓 در تاریخ معاصرمان این روز با چند رخداد سیاسی قرین بوده است.

🗓 #در_چنین_روزی به سال ۱۲۴۸ ظل‌السلطان (پسر مهتر ناصرالدین‌شاه) که می‌کوشید به پادشاهی برسد و دعوی مشروطه‌خواهی داشت، نامه‌ای برای میرزا ملکم‌خان نوشت و در آن، خود را هوادار آزادی و تجدد و شاگرد میرزا ملکم‌خان دانست. با این همه، کوشش‌های او به نتیجه نرسید.

🗓 در ۱۲۸۸ محمدحسين‌ميرزا (برادر احمدشاه)، در ۹ سالگی به وليعهدي برگزیده شد، اما بخت به او نیز وفا نکرد و در نهایت، رضاشاه به قدرت رسید. در ساعت ۴ عصر روز هفتم شهریور سال ۱۳۲۰، او نیز با حمله‌ی متفقین به ایران روبرو شد و کمی بعد کناره‌گیری کرد.

🗓 در سال ۱۳۳۳ هم به دنبال ماجرای ملی شدن صنعت نفت ایران، دو شرکت اکتشاف و تولید و تصفیه‌ی نفت ایران تأسیس شد. این دو شرکت به موجب توافق بین ایران و کنسرسیوم نفت در خاک هلند به ثبت رسید ولی مرکز اصلی آن در تهران قرار داشت.

🗓 در هفتم شهریور ۱۳۳۴ وزیر پست و تلگراف، ۱۸۰ هزار شماره تلفن از آلمان غربی خریداری کرد.

📅 مناسبت‌های جهانی
🗓 امروز در تاریخ میلادی، روز منع گونه‌پرستی است. گونه‌پرستی یا گونه‌گرایی، به تبعیض بر مبنای گونه در میان حیوانات گفته می‌شود و مدافعان حقوق حیوانات معتقدند، جانواران مانند انسان دارای ارزش‌های حقوقی و اخلاقی هستند.

🌐 مطالعهٔ ادامه و «رام» کامل امروز

➖➖➖

🌾 @ReadAllAboutMemories
🌾 @Naqdagin
📖 سلسله #درسگفتار «عقلانیت و دینداری» (جلسه پنجم)
— خوانش همدلانۀ نظریۀ استاد #مصطفی_ملکیان

🎙 استاد #حجت‌الله_نیکویی


🗄پست مرتبط
📻 عقلانیت و دینداری (جلسه یکم)
📻 عقلانیت و دینداری (جلسه دوم)
📻 عقلانیت و دینداری (جلسه سوم)
📻 عقلانیت و دینداری (جلسه چهارم)

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
عقلانیت و دینداری ۵
@Naqdagin
🎧 سلسله #درسگفتار «عقلانیت و دینداری» (جلسه پنجم)
— خوانش همدلانهٔ نظریۀ استاد #مصطفی_ملکیان

🎙 استاد #حجت‌الله_نیکویی


#فلسفیدن #تفکر_انتقادی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📅 هشتم شهرویر ماه
— رام: روزشمار ایرانی معنادار

🗓 شامگاه شنبه هشتم شهریور سال ۱۲۸۶ هجری خورشیدی (۲۲ رجب ۱۳۲۵ ق.)، اتابک امین‌السلطان (صدراعظم ایران) پس از شرکت در نشست مجلس شورای ملی و سخنرانی در تأیید امضای متمم قانون اساسی – که خواسته‌ی مشروطه‌خواهان بود-، در حالی که همسو شدنش با نمایندگان مجلس و مقاومتش در برابر محمدعلی‌شاه مستبد، با استقبال نمایندگان روبرو شده بود، وقتی همراه با سید عبدالله بهبهانی از در مجلس بیرون می‌آمد، ترور شد و در جا کشته شد.

🗓 درباره‌ی قاتل او و انگیزه‌اش بحث‌های زیادی وجود دارد. به ظاهر، قاتل عباس‌آقای تبریزی بود که در محلّ حادثه با تپانچه خودکشی کرد، اما شواهدی هست که نشان می‌دهد، حیدرخان عمواوغلی از طرف مشروطه‌خواهان تندرو، اتابک را ترور کرده و در ضمن محمدعلی‌شاه هم خواهان مرگ او بوده و وی نیز گروهی را به طور موازی برای کشتن او مأمور کرده بوده است. هرچند از فرصت بهره جست و در همین روز، عباسقلی خان آدمیت از رهبران مشروطه‌خواه را به جرم قتل او دستگیر کرد.

🗓 #در_چنین_روزی قرارداد بدنام ۱۹۰۷ بین انگلستان و روسیه در سن‌پترزبورگ امضا شد و این همان عهدنامه‌ی مخفی‌ای بود که بر اساس آن، ایران و افغانستان و تبت در قالب مناطق نفوذ بین دو کشور تقسیم می‌شد. یکی از پیامدهای این قرارداد، تأسیس پلیس جنوب به دست انگلیسی‌ها بود که در هشتم شهریور ۱۲۹۵، وثوق‌الدوله زیر بارش رفت و حکم تأسیس آن را امضا کرد.

🗓 دو سال بعد (۱۲۹۷) هم ابراهيم منشي‌زاده و اسدالله ابوالفتح‌زاده اعضاء مؤثر كميته‌ی مجازات كه به حبس و تبعيد محكوم شده بودند هنگام فرار هدف گلوله قرار گرفتند و به قتل رسيدند.

🗓 در هشتم شهریور ۱۲۹۹ کنفرانس ملل شرق[1] در باکو تشکیل شد و این یکی از اولین گردهمایی‌های کمونیست‌های ایرانی بود که به شوروی وابسته شده بودند.

🗓 در ۱۳۲۲ قوای شوروی و انگلیس، تعداد زیادی از رجال ایران و افسران ارتش و کارکنان بنگاه راه‌آهن دولتی ایران و روزنامه‌نگاران را به اتهام همکاری با آلمانها و تشکیل ستون پنجم در ایران، توقیف و زندانی نمودند و آن‌ها را به اراک انتقال دادند.

🗓 درست ده سال بعد یکی از این دستگیرشدگان، یعنی تیمسار زاهدی به جریان ضد نهضت نفت پیوسته بود و به تازگی بر ضد مصدق کودتا کرده بود. در هشتم شهریور ۱۳۳۲ اعلامیه‌ی شماره ۱۴ فرمانداری نظامی تهران صادر شد و از مردم خواست تا محل اختفای این افراد را به فرمانداری نظامی اطلاع دهند: دکتر حسین فاطمی وزیر سابق امور خارجه، دکتر مهدی آذر وزیر پیشین فرهنگ، مهندس حق‌شناس وزیر سابق راه، دکتر عزیزالله ملک‌اسماعیلی معاون سابق نخست‌وزیر، خلیل ملکی رهبر گروه سیاسی نیروی سوّم، مهندس کاظم حسیبی استاد دانشگاه و نماینده مجلس و کریم پورشیرازی مدیر روزنامه‌ی شورش.

🗓 دو سال بعد، بار دیگر صدور نفت ایران از سر گرفته شده بود و در همین روز به سال ۱۳۳۴، یک کمپانی ایتالیایی چهار صد هزار تُن نفت از ایران خریداری کرد. با این همه، اعتراض‌ها به دخالت دربار در سیاست همچنان برقرار بود؛ بنحوی که در همین روز به سال ۱۳۳۹، مردم غالب شهرستان‌ها به انتخابات اعتراض کرده و ابطال آن را خواستند.

🗓 در سال‌های اخیر این روز به خاطر انفجار بمبی که در دفتر ریاست‌جمهوری کار گذاشته بودند برجستگی یافته است؛ این بمب در سال ۱۳۶۰ محمدعلی رجائی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌‌وزیر را از میان برد.

🗓 درست ده سال بعد شوروی فرو پاشید و در هشتم شهریور ۱۳۷۰ آذربایجان از شوروی مستقل شد.

🌐 مطالعهٔ ادامه و «رام» کامل امروز

➖➖➖

🌾 @ReadAllAboutMemories
🌾 @Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔵 نقد و بررسی مبانی نظری نبوت
👥 گفتگوی عبدالله مصباحی و استاد #حجت‌الله_نیکویی

📆 تاریخ: شنبه ۱۴۰۲/۶/۱۱
⏰ ساعت: ۲۰ به وقت ایران
🔗 مکان: گروه اتوپیا (اینجا)


#خبر_نقدآگین
➖➖➖

🌾 @Naqdagin
عقلانیت و دینداری ۶
@Naqdagin
🎧 سلسله #درسگفتار «عقلانیت و دینداری» (جلسه ششم)
— خوانش همدلانهٔ نظریۀ استاد #مصطفی_ملکیان

🎙 استاد #حجت‌الله_نیکویی


#فلسفیدن #تفکر_انتقادی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📅 نهم شهرویر ماه
— رام: روزشمار ایرانی معنادار

🗓 #در_چنین_روزی به سال ۵۹۷ هجری خورشیدی، ناصرالدین ابوالمعالی محمد که با لقب ملک کامل شناخته می‌شد و عضوی از خاندان کردتبار ایوبی‌ها بود، در مصر به حکومت رسید.

🗓 هشت قرن بعد در ۱۲۵۵ سلطان مراد پنجم عزل شد و برادرش عبدالحمید دوم به خلافت رسید.

🗓 سی و یک سال بعد، در روز یکشنبه نهم شهریور ۱۲۸۶ (۲۳ رجب ۱۳۲۵ ق.)، روزنامه‌ی انجمن ملی ولایتی گیلان توسط دبیرالملک انتشار یافت.

🗓 در روز چهارشنبه نهم شهریور سال ۱۲۹۹ نریمان نریمانوف در باکو کنگره ملل شرق را با حضور ۱۸۹۱ نفر برگزار کرد. این کنگره یکی از بزرگترین گردهمایی‌های کمونیست‌های قلمرو ایران زمین بود و هم آغازگاه وابستگی و فرمانبری‌شان از دولت شوروی بود و هم در درون حزب کمونیست شوروی قدرت‌نمایی‌ای سیاسی بود از طرف دار و دسته‌ی آذری‌ها به رهبری نریمانوف در برابر دار و دسته‌ی قفقازی‌ها به رهبری استالین

🗓 در ۱۳۵۷ امام موسی صدر در لیبی ناپدید شد.

🗓 در ۱۳۷۵ هم سربازان صدام حسین شورش مردم اربیل را سرکوب کردند و این شهر را گرفتند و شهروندان کرد عراقی را به سختی کشتار کردند.

🌐 مطالعهٔ ادامه و «رام» کامل امروز


🗄 پست مرتبط:
📕شاه ایران، انقلاب اسلامی و راز امام گم‌شده، به قلم اندرو اسکات کوپر
📺 موسی صدر: «خمینی مردی خطرناک و دیوانه است»

➖➖➖

🌾 @ReadAllAboutMemories
🌾 @Naqdagin
📗خدای نامتشخص و مسئلهٔ شر

✍️#علیرضاموثق

1️⃣ خداوند اگر وجود داشته باشد، به حصر عقلی، یا متشخص است یا نامتشخص. خدای متشخص، موجودی علاوه بر طبیعت و n هستومند و موجودِ متصور در دایرهٔ هستی، و خالق آنهاست. در این معنی، خداوند و طبیعت، دو چیز هستند.

خدای متشخص دو نوع می‌باشد: الف) انسانوار است و اوصاف انسانی، مثل خشم و مهر و مکر و اراده و عدالت دارد. ب) ناانسانوار و «آن» است و نه «او» و لذا اوصاف انسانوار ندارد؛ مثل خدای ارسطو (علت‌العلل و محرک اول).

خدای نامتشخص (خدا به معنی نوعی شعور مرموز و ناانسانوار) با طبیعت و موجودات، وحدت تام دارد.

ایراد شرور به خدای قرآن و ادیان وارد است که ادعای مهر و عدالت مطلق دارد. ایراد شرور، به قول هیوم، استدلالی «قاطع و محکم و استوار» است و تلاش برای هرگونه پاسخ مناسب به آن دادن، جهد بی‌توفیق است. هیچ عقل سلیمی، این حجم از شرور گزاف، مثل وجود کودکان «پروانه‌ای و سرطانی» و یا دریدن کثیری از حیوانات توسط یکدیگر برای بقاء و ادامهٔ حیات را با «عدالت و مهر مطلق» در خداوند نمی‌تواند جمع کند. خداوند اگر سر سوزنی «عدالت و مهر» داشت، حیوانات را گیاه‌خوار خلق می‌کرد و یا طوری خلق می‌نمود که از نور خورشید تغذیه و تأمین انرژی برای بقاء کنند.

2️⃣ به خدای ادیان ابراهیمی (یعنی به خدای متشخصِ انسانوار) و نیز به خدای متشخصِ ناانسانوار، علاوه بر ایراد شرور، انتقادات مهم دیگری نیز وارد است:

۱) اگر خداوند، متشخص و خالق، و موجودی مستقل از طبیعت باشد، غیریت دارد و چون خداوند با غیر خودش جمع نمی‌شود، پس محدود به موجودات، یعنی محدود به «ناخدا» است.

۲) در ذیل خدای متشخص و خالق، منبع برای تهیهٔ مواد جهت خلق طبیعت متصور نیست. از «عدم» که نقیض هستی است، نمی‌توان چیزی خلق کرد.

۳) جوهر غیرمادی با نقیض خودش و با ماده، نمی‌تواند چیزی بسازد و کار و تعامل کند. روح که حسب ادعا غیر مادی و مجرد است، نمی‌تواند اشیاء را جابجا کند.

۴) خدای متشخص، پیش از خلق زمان و طبیعت، چه کار می‌کرد؟ چرا زمان و طبیعت را زودتر خلق نکرد؟

۵) خدای ادیان بعد از قیامت و نابودی طبیعت، چه کار می‌کند؟ هدف داشتن، مقوله‌ای انسانی و ناشی از نقص است. الله پس از قیامت، دوباره هدفی جدید انتخاب می‌کند؟

3️⃣ خدای ادیان مستند به دلایل مذکور، از جمله ایراد شرور، قطعاً وجود ندارد. اگر خدایی باشد، بی‌گمان نامتشخص و ناانسانوار است. منتها در ذیل خدای نامتشخص که با طبیعت و ماده وحدت تام دارد، مقولاتی چون «نبوت و معاد و بهشت و جهنم و روح متشخص و معجزه و ارادهٔ الهی و عدالت الهی و خلقت» قابل تصور نیست.

«خدا-طبیعت» دستگاه عصبی ندارد تا «خشم و مهر» داشته باشد. مقولهٔ عدالت نیز برساخته‌ای اجتماعی و سیال است و با عواطف نسبت دارد و قابل تعمیم به «خدا-طبیعت» نیست. در یک دوره از تاریخ به خاطر سطح نازل عقل و اخلاق در بشر و به خاطر سطح بالای توحش، برده‌داری و کودک‌همسری عادلانه تلقی می‌شد. از این حیث می‌گویم مفهومی سیال است.

در قالب تمثیل جهت تقریب به ذهن، دریا موج را خلق نمی‌کند، بلکه دریا بر اثر جبر مقتضیات وجودی‌اش، مدام در صیرورت است و «موجیده» می‌شود. موج، حصه و حالتی از دریاست و نه مخلوق دریا. موجودات نیز حصه‌ای از خدای نامتشخص یا «خدا-طبیعت» هستند.

شعوری که در هستی سریان دارد، مرموز و ناانسانوار است. خدای نامتشخص مثل انسان‌ها تعقل نمی‌کند و اراده که محصول دستگاه عصبی است ندارد تا «پست‌چی» و پیامبر بفرستد، آنهم مشتی «خرافات و اباطیل و احکام داعشی».

در این تلقی از خداوند، انسان‌ها روح متشخص با هویت فردی ندارند و پس از مرگ، شبیه به قطره‌ای آب که در دریا می‌افتد، در تمامیت هستی مستحیل می‌شوند.

«خدا-طبیعت»، خودش تحت جبر مقتضیات وجودی‌اش می‌باشد؛ چه رسد به حصه‌هایش و لذا نمی‌تواند معاد و بهشت و جهنم برپا کند و حصه‌هایش را محاکمه و مؤاخذه نماید.

هدف، مقوله‌ای انسانوار است. «خدا-طبیعت»، بی‌کران است و تحت جبر مقتضیات وجودی‌اش، فقط در صیرورت و در حال «شدن» است و مدام «جهانیده» می‌شود و در یکی از بی‌شمار حالاتش، در فرآیندی به سنگ تبدیل می‌شود و در حالتی دیگر، به انسان.

در این چهره از خداوند، انسان، اشرف مخلوقات نیست تا بر خودشیفتگی‌اش افزوده شود. سنگ و سگ و انسان، همگی پُر از خدا می‌باشند. البته خدای نامتشخص نامی‌ست بر تمامیت هستی بی‌کران و هر حصه به تنهایی خداوند نام نمی‌گیرد تا «انا الحق» بگوید.

در ذیل خدای نامتشخص، کثرت موجود در طبیعت، در مقام فنومنال است. در ذات و در مقام نومن، بین تمام موجودات، وحدت وجود دارد. ماده در حقیقت، تجسم و تجسد نوعی شعور مرموز و ناانسانوار است که مدلول لفظ خداوند است.

شر و خیر، هر دو ناشی از ساختار وجودی «خدا-طبیعت» در مقام فنومنال و محصولِ جبر مقتضیات وجودی خدای نامتشخص هستند.


#نقد_ادیان #فلسفیدن

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
🍁کتاب اخلاقی؟
— پاره چهارم کتابِ «این‌همه خدا؛ راهنمایی برای مبتدیان»، اثر پروفسور #ریچارد_داوکینز

🖌 #ترجمه #اختصاصی_نقدآگین: #بابک_ایرانی

🌐 مطالعۀ متن کامل
⏰ زمان تقریبی مطالعه: ۲۸ دقیقه
🔖 ۵۶۵۱ واژه


🗄پست مرتبط
📓کتاب «این همه خدا؛ راهنمایی برای مبتدیان»
فصل اول
: آيا به خدا باور داريد؟ کدام خدا؟
فصل دوم: راستی‌آزمایی اناجیل (قسمت اول | قسمت دوم)
قصل سوم: اسطوره‌ها چگونه آغاز می‌‌شوند؟ (قسمت اول | قسمت دوم)

➖➖➖

🌾 @Naqdagin