📺 گسترۀ فرهنگِ ایرانی
— ناپدیدسازیِ قهریِ نمودهای فرهنگی #ایران و تعصبات مذهبی

🎙#بهرام_بیضایی

.


#نقد_فرهنگ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 ساختارِ ایرانی مساجد و کاربرد مناره‌ها در ایران

🎙دکتر #زند (باستان‌شناس)

🍂 علاوه بر اینکه پلان‌های متنوع معماری، همچون گچ‌بری، کاشی‌کاری، حجاری در مساجد و دیگر اماکن، به‌زیبایی هرچه تمام‌تر رواج یافت، همچنین، پلان‌های متنوع مساجد، مانند مساجد چهار تاقی، از آتشکده‌های چهار تاقی ساسانی تاثیر پذیرفت. مساجد چهار تاق و ایوان، مساجد کوشکی، مساجد یک‌ ایوانی (که ایوان‌های کاخ‌های ساسانی در نظر بیننده را تجسم می‌بخشید) و مساجد دو ایوانی و درنهایت، مساجد چهار ایوانی، با گنبدهای برافراشته و مناره‌ها، که برخی از این پلان‌ها و عناصر معماری و آرایه‌ها، بر معماری مذهبی و تشریفاتی برخی از کشورها، همچون شمال افریقا (مانند مصر)، الجزایر، تونس و جنوب اسپانیا، همچنین هندوستان، و حتی تا چین تاثیر چشمگیری نهاد.


#ایران
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 لغو برده‌داری در #آمریکا و شکل‌گیری حزب جمهوری‌خواه و دموکرات
— اپیزود هشتم پادکستِ 1776

🎙#رضا_عامری


#آینه_تاریخ #سیاست
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @Podcast1776

🎧 انتخابات ایران، اپوزیسیون و ریاست‌جمهوری احتمالی ترامپ

🎙#مهدی_خلجی


#اپوزیشنقد #حکومت_اسلامی #سیاست

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧داستان زندگی فاطیما (+)

🍂 قرار نیست اینطور فکر کنیم که برای زندگی کردنِ رویاها، باید معروف و مشهور شد. بانوان زیادی هستن که علی‌رغم تمامیِ محدودیت‌ها، تونستن در گمنامی، رویاهاشون رو زندگی کنن.

🍂 داستانِ دختر با-اراده و جسارت ایرانی‌ای رو بشنویم که با وجود آنکه جوری نبوده که بخواد در تاریخ ماندگار بشه، اما با وجود تمامی مشکلات و محدودیت‌ها، جوری زندگی کرده که دوست داشته. فاطیما، دختری که زندگی در انگلیس رو گذاشت کنار و رفت دنبال آرزوهاش و نزدیک به ۹ سال در جایی زندگی کرد که شاید باور کردنش برای خیلی از ما که به زندگی شهری عادت داریم، سخت باشه.


#تجربه_زیسته #زنان #پادکستکش

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📻 داستان زندگی فاطیما

🍂 قرار نیست اینطور فکر کنیم که برای زندگی کردنِ رویاها، باید معروف و مشهور شد. بانوان زیادی هستن که علی‌رغم تمامیِ محدودیت‌ها، تونستن در گمنامی، رویاهاشون رو زندگی کنن.

🍂 داستانِ دختر با-اراده و جسارت ایرانی‌ای رو بشنویم که با وجود آنکه جوری نبوده که بخواد در تاریخ ماندگار بشه، اما با وجود تمامی مشکلات و محدودیت‌ها، جوری زندگی کرده که دوست داشته. فاطیما، دختری که زندگی در انگلیس رو گذاشت کنار و رفت دنبال آرزوهاش و نزدیک به ۹ سال در جایی زندگی کرد که شاید باور کردنش برای خیلی از ما که به زندگی شهری عادت داریم، سخت باشه.

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 تاریخچۀ ۸ مارس روز جهانی زن

🍂 چه‌بسا بتوان گفت جنبش اجتماعی زنان، بزرگترین جنبش اجتماعی (حتی در دوران معاصر ایران) است؛ چرا که در دوران پهلوی‌ها، علی‌رغم ارادۀ حاکمیت و منورالفکران برای ایجاد این دگرگونی از بالا، هنجارهای جدید نتوانستند خودشان را تثبیت کنند.

🍂 این ایده یک بار در ۵۷ با برآمدن یک جنبش دینی-مارکسیستی (که بدون تردید ریشه‌های محکمی در هنجارهای جامعه ایرانی داشت) دچار شکست شد، اما در سال‌های پس از انقلاب، به‌طرز نیرومندی از بطن اجتماع و زندگی، از نو سربرأورد و امروز، با قاطعیت می‌توان گفت که هنجارهای مدرن درباب زن، در نهاد ایرانیان تنبیت شده‌است و تنها یک گام باقی مانده تا سنگر حقوقی و سیاست حزبی را فتح کند.

🔻البته این جنبش اجتماعی نیرومند، اشکالاتی هم دارد:
نخست، اینکه هنوز نتوانسته خود را به‌لحاظ نظری، به‌خوبی صورتبندی کند؛
دوم، (که شاید در ارتباط با اولی هم باشد) حضور ایدئولوژی «چپ پساساختارگرایانه» در فعالین زنان است که رسانه‌ها را تقریباً به‌طور کامل در اختیار دارند. این یکی از خطراتی‌ست که می‌تواند این جنبش را تهدید کند و انحرافی در سیر طبیعی آن است.

🍂 شاید در سال‌های پیش‌رو، سنخ دیگری از «فمنیسم لیبرال» بتواند در رسانه‌ها خودش را بروز دهد که خود را در ارتباط با مسائل بی‌ربط «قوم‌گرایی» و «ستیز با ایران» تعریف نمی‌کند. در-واقع، صورت‌بندیِ ایدئولوژیک و سیاسی آنچه که به‌نحو طبیعی در ایران رخ داده‌است، می‌بایست جانشین ایدئولوژی تصنعی و ترجمه‌ایِ فعلی شود.


#زنان #نقد_چپ #در_چنین_روزی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 پست‌مدرنیسم و فمنیسم

🎙#مصطفی_ملکیان


#زنان #نقد_اسلام
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📻 مجاهدین خلق و مشروعگی

🎙مصاحبۀ «کانال یک» با دکتر #محسن_بنائی

🗄پست مرتبط:
📻 کومله؛ از اسطوره تا واقعیت
📺 عبدالله مهتدی و پیشبرد پروژۀ یوگوسلاویزاسیون ایران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 مجاهدین خلق و مشروعگی

🎙مصاحبۀ «کانال یک» با دکتر #محسن_بنائی


#اپوزیشنقد #نقد_چپ #چپ_ایرانی #آینه_تاریخ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘انقلاب رهائی‌بخش یا شورش فرومایگان؟

✍🏻 دکتر #محسن_بنائی

🍂 به‌یاد راهپیمائی ۱۷ اسفند و کرنش در برابر زنان و مردان گران‌مایه‌ای که نخستین شورندگان بر اهریمن بودند، با شادباش روز جهانی زن!

🌐 مطالعۀ متن کامل در «مشاهدۀ فوری»
⏰ زمان مطالعه: ۱۰ دقیقه
🔖 ۲۰۵۳ واژه


#چپ_ایرانی #نقد_چپ #نقد_روشنفکران #آینه_تاریخ #زنان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘انقلاب رهائی‌بخش یا شورش فرومایگان؟
(۱/۲)
✍🏻 دکتر #محسن_بنائی

✂️برشی از متن

به‌یاد راهپیمائی ۱۷ اسفند و کرنش در برابر زنان و مردان گران‌مایه‌ای که نخستین شورندگان بر اهریمن بودند، با شادباش روز جهانی زن!

🍂 «شما به میلیونها ایرانی توهین می‌کنید!»، این نخستین واکنشِ دلباختگان انقلاب شکوهمند به واژۀ "شورش فرومایگان" است. انسان خردمند ولی، تنها هنگامی سخنی را توهین به خود می‌پندارد که در آن هسته‌ای از راستینگی بیابد؛ همۀ ما، از من نوجوان ۱۳ ساله تا آن رهبران جاافتاده سیاسی که اهریمن زمانه را بر دوش گرفتیم و بر ماه نشاندیم، نیک می‌دانیم که با این آب‌وخاک چه کرده‌ایم.

🍂 پیش از هر چیز ولی، بگذارید نگاهی به واژه «فرومایه» داشته باشیم. محمدحسین ابن‌خلف تبریزی در برهان قاطع می‌نویسد: «به معنی بداصل و بی‌دانش باشد و شخصی را نیز گویند که کارهای دنی و سهل کند». چرا من این واژه را برای واگشادن برترین ویژگی کنشگران انقلاب اسلامی و توده‌های پیرو آنان برگزیده‌ام؟ برای پاسخ به این پرسش باید اندکی در تاریخ یک کشور دیگر بازپس برویم:

🍂 در پی انقلاب نوامبر (۱۹۱۹/۱۹۱۸) امپراتوری آلمان جای خود را به جمهوری وایمار داد. از دل این جنبش در ژانویه ۱۹۱۹ حزب کارگران آلمانی بیرون آمد که بنیان‌گذاران آن همگی از کارگران راه‌آهن بودند.

🍂 در پی پیوستن آدولف هیتلر در سپتامبر ۱۹۱۹، حزب اندک اندک چهرۀ یکدست‌تری به خود گرفت، تا سرانجام در فوریه ۱۹۲۰ نام خود را به "حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمانی" دیگرگون کند و آیندۀ آلمان و جهان را با برنامۀ ۲۵ماده‌ای خود رقم بزند. بندهای ۴ تا ۸ این برنامه آشکارا یهودی‌ستیزانه بودند؛ چرا که شهروندی را تنها از آن کسانی می‌دانستند که دارای "خون آلمانی" باشند، حتا با نگاه آن روز و با یادکرد از پوگروم‌هایی که در آنها یهودیان در سرتاسر اروپا کشتار شده بودند نیز، نیاز به هوش چندانی نبود که آدمی بداند نازی‌ها چه در سر می‌پروردند.

🍂 با این‌همه، در سال ۱۹۳۳ و در یکی از پُرشورترین انتخابات تاریخ آلمان ۴۳,۹٪ آلمانی‌ها به هیتلر و حزبش رای دادند و شد آنچه که پیش‌دیدنی بود. ۱۳ سال پس برنامه ۲۵ ماده‌ای رای دهندگان به نیکی از نقشه حزب نازی آگاه بودند و نمی‌توان گفت رأیشان از سر نا‌آگاهی بوده است.

🍂 چهار دهه دیرتر و پنج‌هزار کیلومتر دورتر، یک روحانی مرتجع، شورشی فراگیر را در ایران سازمان داد و کشور را نزدیک به یک هفته دستخوش آشوب کرد؛ روح‌الله خمینی که نامش پیشتر در ترور احمد کسروی بر سر زبانها افتاده‌بود، این‌بار در ستیز با حق رای زنان، برابری دینی و برانداختن نظام ارباب و رعیتی، جایگاه رهبری خود را در میان مشروعه‌خواهان استوار کرد.

🍂 نزدیک به همۀ کسانی که می‌بایست از بزرگترین انقلاب‌ اجتماعی پس از جنبش مشروطه پشتیبانی می‌کردند، به آن پشت کردند و خواسته یا ناخواسته، در کنار آن روحانی واپسگرا ایستادند. بیژن جزنی اندیشه‌پرداز چریکهای فدائی خلق این شورش را " تضاد خلق با استبداد دربار به‌مثابه عمده‌ترین دشمن خلق" نامید؛ مجاهدین خلق به گفته دو تن از بنیان‌گذارانش سرکوب آن شورش را انگیزه خود برای آغاز نبرد مسلحانه نامیدند؛ عبدالرحمن برومند از رهبران جبهه ملی وجوهات شرعی خود را به خمینی می‌پرداخت و حزب توده نیز پس از همدلی گذرای آغازین، رادیوی خود را به بلندگویی برای خواندن پیامهای خمینی فروکاست.

✂️برشی از متن

🍂 ولی این همرهان که بودند؟ آیا آنان آنگونه که در افسانه‌پردازی‌های خود در راستای نگارش یک «تاریخ رستگاری» می‌گویند برای "مبارزه با استبداد و خفقان" تپانچه و تنفگ در دست گرفته بودند و به میدان تاخته بودند؟ یا آماجشان "جامعۀ بی‌طبقه توحیدی" بود، از آن‌گونه که در پایگاه‌های اشرف در عراق و لیبرتی در آلبانی برپا کرده‌اند؟

🍂 مجاهدین یک فرقۀ بستۀ ایدئولوژیک با شریعت اسلام و رهبری استالینیستی بودند و هستند و "آزادی" بدانگونه که یک انسان مدرن آن را درمی‌یابد، جایی در قاموسشان ندارد.

🍂 فدائیان خلق در کارنامۀ خود ترور دگراندیشان سازمانی، حملۀ تروریستی سیاهکل، قتل کوردلانۀ کارآفرینانی چون فاتح یزدی و اعدام انقلابی رفیق سازمانی‌شان عبدالله پنجه‌شاهی را، آن هم به جرم "رابطه خارج از ازدواج (بخوان نامشروع) با ادنا ثابت" داشتند و در میانشان، چریک مارکسیستی با درجۀ دکترا بود که همزمان با دو زن ازدواج کرده‌بود. حزب توده که در دهۀ بیست، بی هیچ شرم و آزرمی برای شوروی تقاضای امتیاز «نفت شمال» را کرده بود، پیش از انقلاب، حتا در میان مخالفان حکومت نیز بیشتر یک سازمان وابسته به کا. گ. ب شناخته می‌شد، تا یک حزب سیاسی. آری، اینان یا به دنبال «جامعۀ بی‌طبقه توحیدی» بودند، یا به دنبال «دیکتاتوری پرولتاریا». «دموکراسی پارلمانی، پلورالیسم سیاسی و سکولاریسم و لیبرالیسم» بر ایشان از دشنام هم زشت‌تر می‌نمود.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘انقلاب رهائی‌بخش یا شورش فرومایگان؟
(۲/۲)
✍🏻 دکتر #محسن_بنائی

🍂 با چنین همراهانی بود که خمینی توانست شورش آغازشده در سال ۱۳۴۲ را، پانزده سال دیرتر، به یک انقلاب فرا-برویاند و به همۀ خواسته‌های خود برسد. من نمی‌خواهم در اینجا به فهرست درازی از «ستایشنامه‌ها و چکامه‌های آتشین» کنشگرانِ پنجاه‌وهفتی برای خمینی بپردازم، که طشت رسوائی آن شیفتگان «امامِ در ماه نشسته» دیری‌ست از بام افتاده‌است، ولی از آنجا که عنصرالمعالی در «قابوسنامۀ» خود می‌نویسد «از عادات مردم فرومایه بدترین عادتی لجوجی و بی‌آزرمی است»، می‌خواهم نمونه‌ای را بیاورم که ستایشگران آن شورش کور، آن را همچون پرچم سربلندی "روشنفکران" بزنگاه پنجاه‌وهفت، بر کوی و برزن آویخته‌اند، به نمونۀ مصطفی رحیمی.

🍂 در پاسخ به پرسش نسل‌های جوان از چرائی همکاری، همدلی و همدستی با واپسمانده‌ترین نیروی اجتماعی زمان، آنچه که خود را روشنفکری ایرانی می‌خواند، نامۀ رحیمی به خمینی در «مخالفت با جمهوری اسلامی» را همچون سند بی‌گناهی بر روی میز می‌کوبد، ولی رحیمی براستی برای خمینی چه نوشته بود؟

🍂 او نوشتۀ خود را با فرنام «نامه به امام خمینی» می‌آغازد، "روشنفکر" سکولار، دموکرات، سوسیالیست و‌ای بسا آتئیست ما، خمینی را "امام" می‌نامد.

🍂 آنگاه بر همدلی خود با "تمام" فتواهای خمینی دربارۀ "حکومت پادشاهی"، "امپریالیسم امریکا"، "سیاست شوروی و چین" و "دولت صهیونیستی" انگشت می‌نهد تا که امام، دچار بدفهمی نشود و می‌افزاید:

«من برخی از آثار سارتر را ترجمه یا تفسیر کرده‌ام، اما همچنان که پیش از این نیز به صراحت گفته‌ام، با نظر سارتر دربارۀ اسرائیل بکلی مخالفم».

ولی داستان به همین‌جا پایان نمی‌پذیرد، "روشنفکر آزادی‌خواه" و چشم‌وچراغ جامعۀ انتلکتوئلی ایران می‌نویسد:

«زائد است بگویم که نویسندۀ این نامه، شیعی و شیعی‌زاده است، و نه تنها همواره احترام اصول ادیان و مذاهب را در نوشته‌های خود حفظ کرده‌است، بلکه به‌شرحی که خواهد آمد، دوام جامعه را بدون رکن معنویت و روحانیت محال می‌داند» تا به این نکته برسد که «اکنون سفرۀ دل را به پیروی از "سنت‌های گرانبهای اسلام" در حضرت شما می‌گسترم و می‌گویم که به چه دلائلی با جمهوری اسلامی مخالفم».

ولی پنداشت نویسندۀ این سندِ بی‌گناهی "روشنفکری" ایرانی از دموکراسی چیست؟

«عنوان کردنِ "جمهوری اسلامی" در زمانِ ما، با روحِ دموکراسیِ گونه‌ای که در زمانِ حضرت محمد (ص) و خلفای راشیدین برقرار بود(!) منافات دارد».

بله! درست خواندید، این مبارزانِ راه آزادی و این برشورندگان بر استبداد و خفقان، هنگان سخن گفتن از دموکراسی، به یادِ «حکومت محمد و خلفای راشدین» می‌افتادند. از یاد نبریم که به‌هنگام نگاشته‌شدن این نامه، خمینی هنوز حتا به ایران هم نیامده‌بود و داغ‌-و‌-درفشی در کار نبود!

🍂 داستان فرومایگی ولی بسیار فراتر از این نامه است. کسانی که برای "مبارزه با استبداد" به میدان آمده بودند، گذشته از آتش زدن سینماها، میخانه‌ها، بانک‌ها و فروشگاه‌ها، روز دوم و سوم آذر ۵۷ در شیراز، به خانه‌های بهائیان حمله کردند. نهم بهمن همان سال نیز به شهرنو در تهران رفتند و آتش در خانه‌های زنان نگون‌بخت پناه‌جسته در آنجا افکندند، تا محمود طالقانی گناه فرومایگی آنان را به گردن ساواک بیفکند!

🔺هر دو بار، از فرهیختگان انقلابی صدایی برنخاست. کسانی که حکومت شاه را «حکومت اعدام» می‌نامیدند، نه‌تنها به اعدام‌های وحشیانۀ افسران ارتش شاهنشاهی خرده نگرفتند، که از امامشان خواستند تیغ برکشیده را در نیام نکند!

🍂 درست دو هفته پس از پیروزی انقلاب "شکوهمند رهائی‌بخش"، خمینی در پیامی، «قانون حمایت از خانواده» را که با خون دل زنانی چون مهرانگیز منوچهریان به بار نشسته‌بود، لغو کرد و از آن فرهیختگان استبدادستیز، باز هم صدایی برنخاست!

🍂 روز ۱۰ اسفند خمینی در فتوایی «شیروخورشید» را که یادگار مشروطه و نخستین مجلس ایرانیان بود، نشانِ طاغوت نامید و فرهیختگان آزادی‌خواه، نه‌تنها بر او پرخاش نکردند، که گروهی از آنان تا به امروز هم به فتوای امام‌شان پایبند مانده‌اند و این نشان را نماد "سلطنت‌طلبان" می‌خوانند.

🍂 روز ۱۶ اسفند خمینی نخستین فرمان «حجاب اجباری» را به گوش «مبارزان راه آزادی» رساند و آنان بجای برآشفتن از این سخنان، گفتند «حجاب چیزی جز یک تکه‌پارچه نیست و اصل، مبارزه با امپریالیسم است».

🌐 مطالعۀ ادامه و متن کامل در «مشاهدۀ فوری»
⏰ زمان مطالعه: ۱۰ دقیقه
🔖 ۲۰۵۳ واژه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin