🎧روایت‌شناسی (۱)

🎙#سپاس_ریوندی

🔸معرفی دورۀ درسگفتار ۱۰ جلسه‌ای؛ برای اطلاع بیشتر، پست بعد (اینجا) را بخوانید.

@Azarborzinmehr

🗄پست‌ مرتبط
📕ایرانی شاهزاده‌‌ است، نه موالی‌زاده!
📕پیکر فردوسی
📕روسپی‌گری و پول
📓دورۀ ده‌جلسه‌ای فلسفه و نظریه‌های لذت (هدونیسم)

.


#خیالپرسه #خبر_نقدآگین #درسگفتار

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📓درس‌گفتارهای «روایت‌شناسی»
— مدرس: #سپاس_ریوندی

🍂 بعد از مدت‌ها کلنجار بالاخره تصمیم گرفتم برای اولین بار یک دوره‌ی آموزشی با موضوع روایت‌شناسی برگزار کنم. رئوس مطلب، انگیزه‌های خودم و غایات و اهداف درس را اینجا عرض می‌کنم. ممنون می‌شوم اگر این مطلب را مفید یافتید، آن را برای دیگران بفرستید.

🍂 طی سالیان سال متوجه این مطلب شده بودم که ادبیات، آن تاثیر شفابخشی که بر من دارد حتی برای جماعت کتابخوان هم اغلب ندارد. ادبیات چیزی بود که کمک می‌کرد با زندگی بهتر مواجه شوم. آن را پیشاپیش به من می‌شناساند. فهم موقعیت‌ها را ممکن می‌کرد. لذت می‌بخشید، دلداری می‌داد و از اضطراب و زشتی می‌رهاند.

🍂 در جستجوی جواب این سوال به این نتیجه رسیدم که برای تشدید این تاثیر شفابخش و مثبت نیاز به دو عامل مهم هست که ارتباط متقابلی دارند. لذت و درگیری. لذت باعث می‌شود بتوانیم رابطه‌ی خود را با چیزی حفظ کنیم و برایش انگیزه داشته باشیم. به این معنی برای ادبیات رقبای زیادی هست، ولو از جنس نازل‌تر.

🍂 آنچه مهم‌تر است درگیری است. درگیری با هر موضوع علمی باعث پرورش ذهن ما می‌شود. از ما آدم‌های پخته‌تری می‌سازد. ما را در برابر خطاها مصون می‌دارد و ... اما غیر از آن، خودش یکی از بزرگ‌ترین منشاءهای لذت است. افراد در هر حوزه‌ای دانش بیشتری داشته باشند، از دستآوردهای آن حوزه لذت بیشتری می‌برند.

🍂 پس هر چه شناخت بهتری از ادبیات داشته باشم، از مطالعه لذت بیشتری می‌برم. اما این شناخت بهتر که ناشی از درگیری است چطور به دست می‌آید؟ آیا باید همه‌ی افرادی که تخصص‌هایشان چیزی غیر از ادبیات است را اول وادار به مطالعه‌ی مفصل کرد تا کم‌کم با ورود به موضوع درگیر شوند و لذت ببرند؟

🍂 خوشبختانه نه. روایت‌شناسی، شاخه‌ی علمی نسبتاً جدیدی که در همین چند دهه‌ی گذشته از فلسفه، زیباشناسی و نقد ادبی منشعب شد، الفبا و مقدماتی دارد. با آموختن این مقدمات، ولو در حد ده پانزده ساعت، می‌توان از حاصل تتبعات قرن‌ها کار نوابغ استفاده کرد و به سرعت به درکی بسیار عمیق‌تر از مقوله‌ی روایت رسید.

🍂 بنیاد علم روایت‌شناسی بر این فرض است که روایت اختصاصی به ادبیات ندارد. ما در تئاتر و سینما نیز با روایت روبرو هستیم. کتاب‌های مقدس ادیان بر اساس روایت می‌کوشند ما را متقاعد کنند، همینطور تبلیغات و کتاب‌های زندگی افراد موفق. از غیبت دوستانه گرفته تا شاهکارهای هنر روایت همه جا هست.

🍂 ضمناً در دورانی که اصطلاحاً آن را دوران «جنگ روایت‌ها» می‌نامند، آشنایی با اسلوب‌ها و فوت و فن و کلک‌های روایت می‌تواند درک ما از مسائل تاریخی و سیاسی را نیز زیر و رو کند. اگر قصدمان تبلیغ چیزی باشد یا گول نخوردن در مقابل تبلیغات، در هر دو حالت شناخت روایت است که به کار می‌آید.

🍂 در این دوره خواهم کوشید با استفاده از این روش‌ها الفبای روایت‌شناسی را آموزش بدهم. مثال‌ها را از ادبیات انتخاب کرده‌ام، چون حوزه‌ی تسلط من آنجاست. ولی این دوره ممکن است به کار هر کسی که به تئاتر، سینما، تاریخ، سیاست، جامعه‌شناسی یا روان‌شناسی علاقمند است نیز بیاید.

🍂 برای شرکت در آن هیچ پیش‌نیاز یا آشنایی با هیچ کتاب خاص یا عادت به رمان‌خوانی لازم نیست. مدت آن ده جلسه یک ساعت و نیمه، شهریه سه میلیون تومان، و زمان برگزاری یکشنبه‌ها ساعت نه تا ده و نیم در گوگل‌میت است. در صورت تمایل به این شناسه پیام بدهید.
@Lilacsoftheblind

🍂 برای اینکه بتوانید بهتر و راحت‌تر تصمیم بگیرید، مشروح این بحث‌ها که جلسه‌ی اول را شامل می‌شود، دیروز ضبط شده و از از اینجا قابل شنیدن است. لطفاً تصمیم خود برای ثبت نام را تا روز نهم دی ماه (یکشنبه آینده) اعلام کنید.

پی‌نوشت: اگر شما را شخصاً می‌شناسم و احیاناً مساله‌ی مالی مانع شماست، به خودم پیام بدهید تا ببینیم چه می‌شود کرد.

🗄پست‌ مرتبط
📕ایرانی شاهزاده‌‌ است، نه موالی‌زاده!
📕پیکر فردوسی
📕روسپی‌گری و پول
📓دورۀ ده‌جلسه‌ای فلسفه و نظریه‌های لذت (هدونیسم)

.


#خیالپرسه #خبر_نقدآگین #درسگفتار #ادبیات

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @Azarborzinmehr

📺 سینمای کمدی (+)
— سینمای کمدی کلاسیک از دورۀ صامت

🎙#مسعود_فراستی

🔸نگاهی به فیلم‌های چارلی چاپلین، باستر کیتون و لورل و هاردی و نسبت کمدی با تراژدی

.


#نقد_فیلم #هنر #سینما #کمدی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 روباه - FOX (+)

🎙#محسن_نامجو


#بوقت_آواز
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 چرا آیندۀ نیروهای نظامی ایران نگران‌کننده است؟ (+)

🔸آیندۀ نیروهای نظامی ایران موضوعی‌ست که همواره در تحلیل‌های سیاسی و نظامی مورد توجه قرار گرفته‌است.

🔸در این ویدیو، #محمدحسن_غلامی به بررسی دقیق قدرت نظامی ایران، چالش‌ها و موانع پیش روی نیروهای مسلح آن می‌پردازد.

🔸آیا ارتش ایران و سپاه پاسداران توانایی مقابله با تهدیدات منطقه‌ای و بین‌المللی را دارند؟ یا اینکه ضعف نظامی ایران می‌تواند آینده نیروهای مسلح ایران را با خطر مواجه کند؟

🔸تحریم‌های بین‌المللی، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی توان دفاعی ایران است. عدم دسترسی به فناوری‌های پیشرفته نظامی و مشکلات تأمین قطعات تسلیحاتی، باعث شده تا ارتش ایران و سپاه پاسداران با موانع جدی روبرو شوند. این مسئله، توانایی‌های نظامی ایران را محدود کرده و پیش‌بینی آینده ایران در منطقه را با ابهام مواجه می‌کند. در این ویدیو، چالش‌های دفاعی ایران و تحلیل قدرت نظامی ایران به صورت جامع بررسی می‌شود.

.


#نظامی #اقتصاد #سیاست #حکومت_اسلامی #سیاسی #اقتصادی #تحلیل_سیاسی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 ابعاد اقتصادی جنگِ احتمالیِ ایران و اسرائیل

🎙#مهتاب_قلی‌زاده

.


#نظامی #اقتصاد #سیاست #حکومت_اسلامی #سیاسی #اقتصادی #تحلیل_سیاسی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 جاودانگی چیست؟
— زبان: انگلیسی، زیرنویس ندارد

🎙#جیمز_تابور

🍂 «زندگیِ جاودانه» چگونه خواهد بود؟ جاودانگی وعدۀ اکثر ادیان است که پایان سرنوشت‌ساز مرگ را خنثی می‌کند. همه‌چیز در علم فریاد می‌زند "غیرممکن است!"؛ حتی جهان برای همیشه دوام نخواهد آورد، پس چگونه جاودانگی را درک کنیم؟ آیا تنها استدلال‌ها فلسفی و متکلمانه هستند؟ آیا ممکن است امکانی وجود داشته‌باشد؟

🍂 جیمز دانیال‌بور محقق آمریکایی بایبل و پروفسور بازنشستۀ یهودیت باستان و مسیحیت اولیه در گروهِ مطالعات دینی در دانشگاه کارولینای شمالی در شارلوت است که از سال ۱۹۸۹ تا ۲۰۲۲ در آنجا تدریس کرد و از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴ بعنوان رئیس آن خدمت کرد.

🍂 این گفتگو بحثی در مورد مفهوم جاودانگی‌ست که دیدگاه‌های تاریخی را بررسی می‌کنند و مفهوم یونانیِ «روح جاودانه» را با اعتقاد عبری به رستاخیز بدنی در تضاد قرار می‌دهد و اینکه چگونه این دیدگاه‌های متفاوت درک جاودانگی را شکل داده‌اند و چالش‌ها و ابهامات ذاتی هر یک را برجسته می‌کند.

🍂 مضامین کلیدی عبارتند از «ماهیت انسان»، «واقعیت مرگ»، و «امکان بازسازی افراد پس از مرگ». این بحث در نهایت ۴ احتمال را بررسی می‌کند: «روح جاودانه، رستاخیز بدن، هر دو یا هیچ کدام».

❓دیدگاه‌های تاریخی درباره جاودانگی چگونه مفاهیم مدرن را شکل دادند؟

🔻از نظر تاریخی، دو دیدگاه اصلی در مورد جاودانگی وجود داشته‌است:
۱) مفهوم یونانی روح جاودانه؛
۲) اعتقاد عبری به رستاخیز بدن.

🍂 دیدگاه یونانی که نمونۀ آن سقراط است، بر این باور است که بدن «ظرفی موقت» برای روح جاودانه است. پس از مرگ، روح آزاد می‌شود و به آسمان می‌رود. این مفهوم حاکی از وجودی فراتر از قلمرو فیزیکی‌ست که در آن آگاهی پس از مرگ ادامه می‌یابد.

🍂 در مقابل، دیدگاه عبری بر «رستاخیز فیزیکی کل فرد» متمرکز است. آنها بر این باور بودند که خداوند در نهایت به‌جای اینکه فقط روح آن مرده را زنده کند، به‌طور کامل به زندگی باز می‌گرداند. این دیدگاه، واقعیت مرگ و اندوه را تصدیق می‌کند، اما امید به «قدرت خداوند» برای زنده‌کردن مردگان در آینده را حفظ می‌کند.

🔺 این دو دیدگاه تاریخی، به‌طور قابل توجهی مفاهیم رایج از جاودانگی را شکل داده‌اند. درحالی‌که دیدگاه‌های علمی اغلب با این تصور که مرگ پایان است، همسو می‌شوند، ایده‌های زندگی پس از مرگ، یا تداوم معنوی، در باورهای مختلف مذهبی و فلسفی پابرجاست.

🔶چهار احتمال در مورد جاودانگی
🔻جیمز تابور چهار احتمال را در مورد جاودانگی بیان می کند:

روح جاودانه: این مفهوم که از یونانیان سرچشمه می گیرد، پیشنهاد می‌کند که انسان ها دارای روحی فناناپذیر هستند که از بدن فیزیکی فراتر می رود و پس از مرگ در قلمروی دیگر به حیات خود ادامه می‌دهد.

رستاخیز بدن: این عقیده که عمدتاً در سنت عبری یافت می‌شود، نشان می‌دهد که خداوند در نهایت فرد متوفی را به طور کامل به زندگی باز می‌گرداند که هم جسم و هم روح را در بر می‌گیرد.

هر دو: ترکیبی از دو احتمال اول که در آن روح جاودانه وجود دارد و بدن نیز زنده می شود.

هیچ‌کدام: این دیدگاه، که اغلب با دیدگاه‌های علمی همسو است، بر این باور است که مرگ نشانه پایان قطعی وجود انسان است، بدون هیچ شکلی از زندگی پس از مرگ یا ادامه.

🔻دیدگاه اولیه عبری در مورد جاودانگی چیست؟

🍂 دیدگاه اولیه عبری در مورد جاودانگی بر رستاخیز بدن متمرکز است، نه جاودانگی روح. این مفهوم نشان می‌دهد که خداوند در نهایت مردگان را به طور کامل زنده خواهد کرد. این با مفهوم یونانی روح جاودانه که پس از مرگ از بدن جدا می‌شود، متفاوت است.

🍂 دیدگاه عبری واقعیت مرگ و شخصیت کامل افراد را تصدیق می کند. آنها به‌جای تمرکز بر روح انتزاعی، بر «بازیابی کل فرد، شامل بدن فیزیکی، شخصیت و تجربیات او» تأکید می‌کنند.

🍂 این باور از مشاهدات آنها از بقایای فیزیکی و این سوال که آیا آن استخوان‌ها می‌توانند دوباره زنده شوند یا خیر، نشأت گرفته‌است. آنها بر این باور بودند که خداوند این قدرت را دارد که افراد را در آینده زنده کند، البته نه بلافاصله پس از مرگ.

🍂 این تأکید بر رستاخیز یک موضوع ثابت در بایبل عبری و عهد جدید است. در‌حالی‌که برخی از آیات عهد جدید ممکن است تأثیر یونانی بر جاودانگی روح را نشان دهد، بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد که مفهوم اصلی بر رستاخیز متمرکز است.

🍂 بیان نهایی این عقیده در آخرین کتابِ بایبل به تصویر کشیده شده‌است، جایی که مردگان، اعم از بزرگ و کوچک، از قبر خود زنده می‌شوند.

🗄پست‌ مرتبط
📺 آیا «زندگی ابدی» امکان‌پذیر است؟
📺چرا نباید به زندگی پس از مرگ اعتماد کنیم؟
📕پاسخ سوالی دربارۀ «تناسخ، مسیحیت و فلاسفۀ یونان»

.


#نقد_ادیان #مسیحیت #یهودیت

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 مرگ چیست؟ چرا نمی‌توان درکش کرد؟ (+)

🔸مرگ، به‌عنوان ناشناخته‌ترین و ترسناک‌ترین تجربه، برای ما درک‌ناپذیر است. اپیکور اشاره می‌کند که مرگ برای زنده‌ها وجود ندارد، چون هنوز نیامده، و برای مردگان اهمیتی ندارد، چون دیگر نیستند.

🔸فلسفه مرگ بیانگر محدودیت‌های ذهن انسان در فهم چیزی است که کاملاً خارج از تجربه و تصور ماست. باورها و دیدگاه‌ها، چه دینی و چه علمی، همگی نظریه‌هایی هستند که هیچ حقیقت مطلقی ندارند.

🔸مرگ، علاوه بر ایجاد ترس، فرصتی برای تعمق در زندگی و لحظه حال است. در نهایت، تفکر درباره مرگ، ما را به ارزش زندگی و لحظات زودگذر آن آگاه‌تر می‌کند.

🗄پست‌ مرتبط
📺 جاودانگی چیست؟
📺 آیا «زندگی ابدی» امکان‌پذیر است؟
📺 چرا نباید به زندگی پس از مرگ اعتماد کنیم؟

.


#فلسفیدن #فلسفه #مرگ‌اندیشی #معنای_زندگی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 جهان پس از مرگ (ورژن مصر باستان) (+)

🎙#بنیامین_دیبا

🔸در این ویدئو خلاصه‌ای از کتاب «مردگان» مصریان را خواهید شنید. دستورالعمل‌هایی که همراه متوفی دفن می‌کردن تا به او توضیح دهند که چطور باید خودش را به جلسۀ محاکمۀ الهی برسونه و به سوالات خدایان پاسخ بده.

🗄پست‌ مرتبط
📺 جاودانگی چیست؟
📺 آیا «زندگی ابدی» امکان‌پذیر است؟
📺 چرا نباید به زندگی پس از مرگ اعتماد کنیم؟
📺 مرگ چیست؟ چرا نمی‌توان درکش کرد؟

.


#نقد_ادیان #مصر_باستان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 مهدی در حال اذان گفتن و فراخواندن مردم است

🎙قائم آل محمد عبدالله هاشم ابا صادق

امام مهدی (ع) در تاریخ 23 ژانویه سال 2015 میلادی، مصادف با 3 بهمن سال 1393 شمسی، طبق بشارت رسول الله (ص) در مورد مرگ پادشاه حجاز ظهور کرده اند.
ما در اینجا بشارت ظهور امام مهدی (ع) و فرستادگان ایشان، احمد الحسن (ع) یمانی آل محمد (ع) و عبدالله هاشم ابا الصادق (ع) قائم آل محمد (ع)، را به شما می دهیم.

🔻در آخرین ویدیویی که #عبدالله_هاشم (قائم آل محمد بنا به ادعای خودش) منتشر کرده، نکات جالبی بیان می‌شود:

1️⃣ امام زمان را طبق تفسیری باطنی از شیعه، شبیهِ «روح‌القدسِ» مسیحیان تفسیر و تبیین می‌کند. امام زمان یک شخص نیست، بلکه یک روح است که در رابطۀ مومنان شیعی متجلی می‌شود و از طریق مومنان راستین آشکار می‌شود:

«امام مهدی این‌جاست. او ظهور کرده و خود را نشان می‌دهد. او با مومنان است.

امام مهدی رسولی فرستاد و او من هستم، و او رسول دیگری فرستاد که او احمدالحسن است. مردم احمد‌الحسن را دیدند و نام او در وصیت [پیامبر] بود، همان‌طور که نام من در وصیت‌ است. پس هرکس مرا و امام احمد‌الحسن را دیده‌است، امام مهدی را دیده‌است».

سپس به روایتی خاص از شیعه ارجاع می‌دهد:

«اولین ما محمد، و آخرین ما محمد، و همۀ ما محمدیم».

2️⃣ تفسیر او از ارسال یک «تسلی‌دهنده» توسط عیسی، آشکارا اسلامی‌ست و خلاف معنایی که مسیحیان از متن فهم کرده‌اند؛ در واقع تحریف مفتضحی اسلامی از متنی مسیحی‌ست. تسلی‌دهنده از نظر مسیحیان «روح‌القدس» (و بیشتر امری ذهنی-روحی‌) است، چرا که مسیحیان ابدا به عیسی بمثابه یک پیامبر از پیامبران نگاه نمی‌کنند، بلکه آن‌ها را پسر خدا (به‌معنای یکی از وجوهِ ۳ گانۀ هستی: خدای پدر، کلمۀ خدا، روح خدا) می‌دانند که برای آمرزیدنِ گناهان آنها قربانی شده‌است و پس از او دیگر پیامبری در میان نیست (و انتظارِ قیامت و بازگشت او بعنوان پادشاه آن روز اساس باور مسیحیان است).

درک مسیحیان از اسلام، مشابهِ درکِ دشمن‌/بدعت‌گر-انگارانۀ مسلمانان نسبت به تشیع و بابیت، و درک دشمن‌/بدعت‌گر-انگارانۀ تشیع به بهاییت است.

هر فرقۀ جدیدی برای توجیه خود، دست به‌نوعی تفسیر غیروفادارانه به متن قبلی زده و شاخه‌زدن خود در دین سنتی که دچار نوعی رکود و انحطاط شده را توجیه می‌کرده‌است. این دقیقا همان کاری‌ست که عیسای ناصری با یهودیت کرد. در جهان سنت، امکان حرکت اجتماعیِ جدی جز از طریق بازتفسیر متونی که عامه مقدس و الاهی تصور می‌کردند، نبود.

نقل‌ها، احادیث و تفاسیری هم که عبدالله هاشم بنا به نظام باور شیعی‌اش می‌کند، از همین کهن‌الگو پیروی می‌کنند. در هیچ جای قرآن بعنوان متن اصلی، ارجاعی به ضرورت امام و عدم قبول دیانت بدون شناخت امام زمان وجود ندارد. اما شیعه‌گری پس از مرگ محمد، نوعی تقلا برای کسبِ اتوریتۀ محمد و پیشبرد اهداف سیاسی-اجتماعی بود و برای همین، باید به روایت‌سازی تمسک می‌جست. روایاتی به محمد نسبت می‌دهند که بی‌امام دین شما پذیرفته نیست، سپس شروع به ارائۀ انواع تفاسیر باطنی و شاذ از متن قرآن می‌کنند تا بگویند همۀ آن داستان‌های اسطوره‌ای بر محور «اطاعت از امام هر زمان» بوده‌است، و اگر به‌نظر شما این مرتبط‌سازی‌ها الکن می‌آید، بیشتر به‌خاطر «تحریف قرآن» است که برخی عبارت‌های قرآن حذف شده یا تغییر یافته‌است.

در واقع، تمسک شیعیان به دروغِ بزرگِ «تحریف قرآن»، مشابه تمسکِ مسلمانان به دروغِ بزرگِ «تحریفِ بایبلِ عبری و اناجیل» است، تقلایی برای آنکه فرقۀ جدید خود را سازگار با حقایق مورد پذیرشِ پیشینی قرار دهند، با ایجاد خدشه‌ای نسبی در قدسیت متون پیشین در ذهن مومنان آن دین و ارائۀ متون جایگزین. البته این سخن به معنی آن نیست که قرآن یا اناجیل یا بایبل عبری، کلامِ خدایی خاص یا حتی نویسنده‌ای واحد بوده‌‌اند، و هیچ تغییر و تحولی را بنا به اقتضائات هر زمان، خصوصا قبل از نهایی‌شدن در نشر عمومی، طی نکرده‌اند.

ولایت فقیه نیز نوعی از بدعتی مشابه و ساختِ دینی به‌کلی نو، برای مقابله با فرهنگ غرب و مارکسیسم و مدرنیسم پهلوی بوده‌‌است. ولایت فقیه، صرفا چند مغلطۀ اساسی در تفسیرِ روایات و ارائۀ تفسیری تماما متعارض با درک غالب تاریخِ شیعه از حکومت و دیانت بوده‌است. در دینِ ولایت فقیه، ولی فقیه و بلکه خودِ نظام سیاسی، بالاتر از کلیه آیات و احکام و عبادات و احادیث و حتی خودِ امام زمان قرار می‌گیرد. در واقع، در این دین نو، امر مقدس، از قرآن و حدیث و فقه، و حتی خود امام زمان، به نفسِ حکومت و قدرتِ سیاسی و «فقیهِ صاحب‌قدرت» جابجا می‌شود. هیچ‌چیز مقدس‌تر از قدرت نیست، این است دینِ ولایت فقیه در عمل، مشابه حزب بعث:

«یگانه پیامبر فقط حزب بعث است و اسد خدای ماست».

🗄پست مرتبط
📕بشارت‌تراشی‌ مسلمانان
📺 امام مهدی ظهور کرده‌است؟
📺 تاریخ سنت یا جنگ روزمرۀ خدایان

.


#نقد_ادیان #نقد_شیعه #امام_زمان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 بررسی گلادیاتور ۲ (+)

🔸در این ویدیو گلادیاتور یک و دو رو با هم مقایسه می‌شود.

.


#نقد_فیلم #گلادیاتور #فیلم #سینما #پیشنهاد_فیلم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘مبارزهٔ اوکراین علیه روسیه یک نبرد متافیزیکی برای بقاست
(۱/۲)
✍🏻#اسلاوی_ژیژک

🔻برای درک نگرانی‌های اخیر دربارهٔ احتمال شدت‌یافتن جنگ روسیه علیه اوکراین به یک درگیری هسته‌ای، باید به ریشه‌های آن بازگردیم، به جایی که پایه‌های این بحران شکل گرفت. دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور پیشین روسیه و معاون کنونی شورای امنیت این کشور، در اوایل سال ۲۰۲۳ شرط‌بندی‌ای که پشتوانهٔ تجاوز روسیه است را این‌گونه بیان کرده بود:

«من معتقدم که ناتو حتی در این سناریو (احتمال استفادهٔ روسیه از تسلیحات هسته‌ای علیه اوکراین) به‌طور مستقیم در این درگیری مداخله نخواهد کرد.» مدودف افزوده بود: «دموگوگ‌ها [اشاره به رهبران غربی] در آن‌سوی اقیانوس و در اروپا، نمی‌خواهند در یک آخرالزمان هسته‌ای بمیرند».

🔻اظهارات مدودف بر یک اصل بنیادین استوار است: حاکمیت کاملِ یک کشور به آمادگی شهروندانش نسبت به مردن برای آن بستگی دارد. از این منظر، جوامع غربی‌ای که اسیر مصرف‌گرایی و لذت‌جویی شده‌اند، این اصل را رها کرده‌اند. در مقابل، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، تأکید کرده که حاکمیت حقیقی نیازمند چنین تعهدی است:

«برای ادعای هر نوع رهبری‌ای — حتی صحبت از رهبری جهانی نیست، بلکه رهبری در هر زمینه‌ای — هر کشور، هر مردم، هر گروه قومی، باید از حاکمیت خود مطمئن شود و مراقبت کند.»

پوتین ادامه داد:

«زیرا حالت میانی‌ای وجود ندارد؛ یا یک کشور حاکمیت دارد، یا مستعمره است، فارغ از آنکه این مستعمره‌ها به چه نامی خوانده شوند».

🔺از نظر پوتین، اوکراین در دستهٔ دوم قرار می‌گیرد — شبه‌موجودیتی مبتنی بر یک ملت ناموجود که شایستهٔ حاکمیت نیست.

🍂 این دیدگاه یک تناظر فلسفی غیرمنتظره را پیش می‌کشد. سخنان پوتین و مدودف دارای پژواکی است از «پدیدارشناسی روح» هگل، به‌ویژه «دیالکتیک ارباب و بنده». در چارچوب هگل، هنگامی که دو خودآگاهی به یک نبرد مبتنی بر «مرگ یا زندگی» مشغول می‌شوند، اگر هر دو آماده باشند که همه‌چیز را به خطر بیندازند، هیچ‌کس پیروز نخواهد شد — یکی می‌میرد، و آنی که زنده می‌ماند فاقد بازشناسی است.

تاریخ و فرهنگ انسانی بر یک مصالحهٔ آغازین متکی هستند: یک طرف «چشم می‌پوشد» و بنده می‌شود. مدودف فرض می‌کند که «غرب فاسد و لذت‌پرست» چشم‌پوشی خواهد کرد. با این حال، همان‌طور که جنگ سرد به ما آموخت، در یک رویارویی هسته‌ای هیچ طرف پیروزی وجود ندارد — هر دو طرف نابود خواهد شد.

🍂 بنابراین، درگیری جاری میان روسیه و غرب ابعاد فلسفی عمیقی دارد. آنتون آلیخانوف، فرماندار منطقهٔ برون‌مرزی کالینینگراد روسیه، اخیراً ادعا کرده است که ایمانوئل کانت، که در این منطقه زندگی می‌کرده، با جنگ در اوکراین «ارتباط مستقیم» دارد.

🍂 آلیخانوف کانت را به خاطر «بی‌خدایی و فقدان ارزش‌های عالی» مسئول ایجاد شرایط جامعه‌-فرهنگ‌شناختی‌ای دانسته که به جنگ جهانی اول و درگیری کنونی منجر شده‌است:

«امروز، در سال ۲۰۲۴، ما به خود این جسارت را می‌دهیم که اعلام کنیم نه‌تنها جنگ جهانی اول با آثار کانت آغاز شد، بلکه درگیری کنونی در اوکراین نیز چنین است.

اینجا در کالینینگراد، ما جرأت آن را داریم که پیشنهاد دهیم — هرچند در واقع تقریباً مطمئنیم — که دقیقاً در کتاب‌های «نقد عقل محض» و «بنیاد مابعدالطبیعهٔ اخلاق» کانت… مبانی اخلاقی و ارزشی مناقشهٔ کنونی بنا نهاده شده‌است».

🍂 آلیخانوف کانت را «خالق روحانی غرب مدرن» توصیف کرده‌است و او را مسئول ایده‌هایی مانند «آزادی، حاکمیت قانون، لیبرالیسم و اتحادیهٔ اروپا» دانسته است. اگر اوکراین در دفاع از این ارزش‌ها در برابر روسیه مقاومت می‌کند، پس فلسفهٔ کانت به‌طور غیرمستقیم پشتوانهٔ مقاومت اوکراینی‌هاست. چنین اظهاراتی، هرچند عجیب به‌نظر برسند، اهمیت متافیزیکی این جنگ را برجسته می‌سازند.

🍂 پاتریارک کیریل، رهبر کلیسای ارتدکس روسیه، نیز از بیانیه‌های روحانی مشابهی استفاده کرده و نگرانی‌ها دربارهٔ یک آخرالزمان هسته‌ای را بی‌مورد دانسته است. کیریل در یک نمایش شوکه‌کننده، دانشمندان روس را به‌خاطر توسعهٔ «سلاح‌های شگفت‌انگیز» ستود و ادعا کرد که نگرانی دربارهٔ چنان موضوعاتی «برای سلامت روحانی خوب نیست»:

«ما در انتظار بازگشت عیسی مسیح هستیم که با جلالی بزرگ خواهد آمد، شرارت را نابود خواهد کرد و بر تمامی ملت‌ها داوری خواهد نمود».

🍂 کلمهٔ «روح» در اینجا باید بدون هیچ‌گونه آیرونی‌ای به کار گرفته شود: جنگ جاری صرفاً نبردی برای کنترل سرزمینی یا قدرت اقتصادی نیست. این جنگ حتی فراتر از تلاشی برای محوکردن یک ملت است، هرچند بُعد آشکاری از نسل‌کشی دارد — نه در معنای تحت‌اللفظی کشتن تمامی اعضای یک ملت، بلکه در معنای محروم‌کردن بازماندگان از هویت قومی خود و ادغام آن‌ها به‌عنوان روس.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin