نقدآگین
12.2K subscribers
3.87K photos
3.44K videos
93 files
9.15K links
«حقیقت، خواستار نقد است؛ نه مدح»
— بررسی پدیدارهای فرهنگی با رویکردی انتقادی

🔗 نقدآگين در پلتفرم‌ها:
t.me/Naqdagin/6435

👥 دعوت به مناظره در نقدآگین:
t.me/Naqdagin/11747

📌پیشنهاد ترجمه، مقاله، مطلب:
t.me/Naqdagin/15660

⚡️توضیح ضروری:
t.me/Naqdagin/6
Download Telegram
📘دربارۀ «آزادی اجباری»
(۲/۲)
✍🏻 #مهرپویا_علا

🍂 این جریان را در اروپای قرن نوزدهم در سطح سیاسی تا حد زیادی کنترل کردند، ولی در سطح اندیشه باقی ماند و حتی به طرز فکر مسلط تبدیل شد تا به اول قرن بیستم و جنگ جهانی اول رسید. دلیل اینکه لنین به دمکراسی و رقابت پارلمانی اعتقاد نداشت علاوه بر تأثیرش از فرهنگ اقتدارگرای روسی، یکی هم همین استدلال بود که برنامۀ سوسیالیستی نمی‌تواند مدت طولانی اکثریت جمعیت را همراه خود نگاه دارد. او نیز از همان دست استدلال‌هایی اقامه می‌کرد که امروزه فمینیست‌های رادیکال، حزب‌اللهی‌ها و ملی‌گرایان افراطی هر کدام با منظور خاص خود ذکر می‌کنند. حزب‌اللهی می‌گوید مهم نیست طرز فکر ما پنج درصد هم هوادار واقعی ندارد، چون غرب و آمریکا هژمونی رسانه‌ای و جنگ ترکیبی و تهاجم فرهنگی و ماهواره و هالیوود و... دارند بنابراین این ۹۵ درصد حالی‌شان نیست، ولی ما - لابد چون قوم برگزیده هستیم - می‌فهمیم و فقط ما هستیم که توانستیم از ماتریکس خارج شویم! پس دولت وظیفه دارد که سبک زندگی ما پنج درصد (سبک زندگی محدود به حجاب نیست) را با پول آن ۹۵ درصد بقیه به خودشان تحمیل کند.

🍂 فمینیست رادیکال و ناسیونالیست توسعه‌گرا هم حرف مشابه می‌گویند. زن اگر در خانه‌ای احساس فشار می‌کند باید این حق را داشته باشد که خانه را ترک کند. اگر با زور و تهدید فیزیکی جلویش را گرفتند که یک مورد جنایی است و نیازی نیست قانون خاصی در این مورد نوشته شود. همان حکمی که در مورد چاقوکش و اوباش صادر می‌شود در این موارد هم معتبر است. اما اگر تهدید فیزیکی در کار نیست، ولی دختر یا همسر به دلایل مالی یا عاطفی نمی‌توانند خانه را ترک کنند دولت چه کاری می‌تواند انجام دهد؟ بچه را به زور از خانه بیرون بیاورد و به پرورشگاه ببرد؟ اگر شکایتی در کار نباشد دولت از کجا تشخیص دهد که در فلان خانواده زنی تحت ستم مردان قرار دارد؟ داخل خانه‌ها دوربین و تجهیزات شنود کار بگذارد؟ یا کلاً نهاد خانواده را جمع کند و درست مثل آرمانشهر افلاطونی که در رسالۀ جمهوری شرح داده بود همه را به پرورشگاه‌های دولتی بفرستد؟

🍂 می‌گویند فلان استان‌ها و مناطق بافت جمعیتی سنتی دارند و زن‌ها در آن مناطق تحت ستم جنسیتی هستند و یک «دولت ملی» وظیفه دارد برابری زن و مرد را در آن استان‌ها به زور هم که شده اعمال کند، حالا این با لیبرالیسم تعارض داشته باشد خب داشته باشد ما که خدمتکار ایدئولوژی نیستیم! کسانی که چنین استدلالی را می‌آورند متوجه نیستند که:

اولاً، بدیهیات ذهن خودشان هم «ایدئولوژی» است و صرف اینکه کسی برای باورهای خودش از عنوان «ایدئولوژی» استفاده نکند به خودی خود آن باورها را صحیح و کارآمد نمی‌کند.

دوم اینکه، لیبرالیسم یا هر نظام فکری اجتماعی دیگر کسی را به خدمت فرا نمی‌خوانند. نظام فکری اجتماعی مدعی توضیح امر اجتماعی است و اگر این توضیح درست باشد نادیده گرفتن آن در هر موضوعی که باب میل ما نیست در واقع مانند نادیده گرفتن قوانین عمومی حاکم بر جهان طبیعت است. فمینیست‌های رادیکال هم مشابه همین خواسته را دارند، با این تفاوت که آنها نمی‌گویند «دولت ملی» باید چنین و چنان کنند و تنها کلمات را عوض می‌کنند و به جای دولت ملی می‌گذارند سازمان‌های مردم‌نهاد و ان.جی.او و... . با این کار اما هیچ تفاوتی در اصل قضیه به وجود نمی‌آید چون «سازمان مردم‌نهاد» مد نظر اینها هم در نهایت کارش با همان تفنگ و مالیاتِ «دولت ملی» پیش می‌رود و در واقع همان است.

‏🍂 از تمام کسانی که رسالت «برابرسازی زن و مرد» را بر دوش دولت قرار می‌دهند بخواهید بدون کلی‌گویی و شعاردهی و با کلمات شفاف و صریح توضیح دهند که یک دولت «ملی»، به تعبیر ناسیونالیست‌ها، یا «مترقی»، به تعبیر چپ‌ها، دقیقاً باید در آن استان‌ها با چندین میلیون نفر جمعیت چه کند؟ آیا باید خانواده را منحل کند و به جایش پرورشگاه‌های دولتی بسازد؟ تا جایی که اطلاع دارم در جهان امروز تنها دولت جمهوری خلق چین در منطقۀ سین کیانگ در حال انجام پروژۀ مشابهی است. این عزیزان اگر موافق تکنیک‌های چینی نیستند - و خوشبختانه دولت در ایران توان چنین غلط‌هایی را ندارد - بگویند چه شیوه‌ای مد نظرشان است؟ خواهید دید که جز کلی‌گویی و برچسب‌زنی به منتقد هیچ حرفی برای گفتن ندارند. مقصود در اینجا یکی کردن جریان مذهبی حاکم با دو جریان خارج از قدرتِ چپ و ملی‌گرا نیست. در شرایط کنونی ایران سطح خطرناک بودن این جماعت حزب‌اللهی به مراتب بالاتر از آن دو گروه دیگر است. ولی مهم است که با مبانی آشنا باشیم و بدانیم که هر حرفی و هر طرز فکری از چه ریشه‌هایی می‌آید و اگر بیشتر آن حرف‌ها را بشکافیم به کجا می‌رسیم.


#فلسفیدن #ایران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @Alamehrpouia
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📺 #سایمون_کریچلی دربارۀ آغازگاه فلسفه‌
‌

🍂 برخی‌ها در عصر باستان، یا مردمان و متفکران قرون وسطا که نگاه خاصی نسبت به خود و جهان داشتند، به خدا معتقد بودند؛ خدایی که برای آنان شالودۀ معنا در این جهان بود. با ورود ما به جهان مُدرن، این نگاه محو شده و دود می‌شود و هوا می‌رود؛ در نتیجه، ما می‌مانیم و ناامیدی.

🍂 بنابراین، از این منظر، فلسفه با «تجربۀ حیرت» آغاز نمی‌شود که ارسطو در صحبت از فلسفۀ پیشاسقراطیان یا همان متفکران فیزیولوژیکِ پیش از خودش از آن سخن به میان می‌آورد. به همین قرار، فلسفه با «تجربۀ لذت» شروع نمی‌شود که از منظر اسپینوزا آغازگاه فلسفه است. فلسفه با «تجربۀ ناامیدی»، با تجربۀ «نوعی فقدان و حس ناکامی و شکست» آغاز می‌شود، اما فلسفه اینجا خاتمه پیدا نمی‌کند، بلکه ما با همین «حس ناامیدی» شروع می‌کنیم و این حس راه بر پرسشی می‌گشاید، دال بر اینکه «معنای زندگی چه می‌تواند باشد؟».

#ترجمه و تنظیم: نشر نی


#فلسفیدن
➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📘دربارۀ معنای زندگی و امر اخلاقی
— به‌بهانۀ سکانسی از سریال «پس از زندگی»

✍🏻#محمود_کریمی

🍂 این مینی‌سریال در ژانر کمدی سیاه، با بازی و کارگردانی ریکی جِرویز، دربارهٔ تونی، روزنامه‌نگاری در یک شهر کوچک در انگلستان است که پس از مرگ همسرش، بر اثر سرطان سینه، زندگی‌اش به‌هم‌-ریخته‌ و به خودکشی فکر می‌کند، اما در عوض، تصمیم می‌گیرد که به اندازۀ کافی زندگی کند تا با گفتن و انجام هر چه می‌خواهد، دنیا را برای مرگ همسرش مجازات کند. اگرچه او به این امر، به‌عنوان «ابرقدرت» خود فکر می‌کند، همۀ افراد دور و برش سعی می‌کنند تا او را به شخصیت بهتری تبدیل کنند و بدین ترتیب، نقشهٔ اولیهٔ او خراب می‌شود.

🍂 توانایی انگلیسی‌ها در قصه‌پردازی و بازیگری، سبب شده تا سریال، با اینکه ماجراها و شخصیت‌های محدودی دارد، از ریتم نیفتد و احتمالا با شروع تماشا تا آخرین قسمتش دنبال کنید. سریال سرشار از امید به زندگی‌ست و سعی می‌کند تا پدیده‌های کوچک را که برآیندشان، سعادت و معنای زندگی فرد را می‌سازد، به شیوه‌ای هنرمندانه نمایش دهد.

🔻اما کمی دربارۀ این سکانس

🍂 ذهنیتِ شرطی‌شدۀ انسان مذهبی، مثل یک کودک، امر اخلاقی را به پاداش و مجازاتی مشخص و ملموس و فیزیکی، پس از پایان فیلمِ زندگی (مرگ)، مرتبط می‌بیند که اگر نباشد، یعنی دوربینی کیهانی (خدا) تمام اعمال و افکار ناچیزش را ثبت و ضبط نکند و بعد، مجازات یا پاداشی بی‌نهایت، بابت اعمال خورد و کوچک روزمرۀ او، که ریشه در سطوح خودآگاهی او دارد و برای یک زندگی سعادتمند اجتماعی، ضروری‌ست، به او اعطا نشود، او باید، و اساسا می‌تواند، دست به هر رذیلتی بزند.

🍂 این درک از امر اخلاقی، هر چه باشد، از جانی فضیلت‌مند و اخلاقی حاصل نشده‌است، و به همین‌خاطر، در بزنگاه‌ها نیز می‌تواند با انواع توجیهات شرعی یا دریافت فرمان از اتوریته‌های مذهبی-سیاسی، بالاترین رذایل را انجام دهد، در عین حالی که آن‌ها را جهاد و عبادت و فداکاری نامگذاری می‌کند: از خیانت زناشویی با توسل به «صیغه» در فقه شیعه یا ازدواج‌های مجدد با توسل به «سنت پیامبر و قرآن»، تا ماله‌کشی برای سیاستمداران و حکمرانیِ نالایقشان به اسم «جهاد تبیین»، تا مداخله در سبک پوشش و سرکوب دختران و زنان جامعه و ایجاد حس ناامنی و بی‌وطنی در آنها و خانواده‌های‌شان، به‌اسم «اجرای احکام خدا و امر به معروف و نهی از منکر».

🍂 همچنین در موضوع «معنای زندگی» از منظر یک ذهن مذهبی، باز ما با پاسخ‌هایی ساده و ابتدایی و جزمی مواجهیم؛ پاسخ‌هایی که معنایی دم‌دستی و کلیشه‌ای را در عینِ ابهام‌ها و چالش‌های بسیار، بعنوان معنایی نهایی و فراگیر، دربارۀ کلیت پدیدۀ رازآمیز زندگی عرضه می‌کنند و بی‌چون‌وچرا پذیرفته‌ می‌شوند: معنای زندگی چیست؟ آزمایشی برای سنجش میزان وفاداری و عبد بودن ما نسبت به خالق، و در نهایت، مجازات و پاداش ابدیِ پس از مرگ، توسط خدایی علیم و حکیم.

🍂 درحالی‌که یک ذهن جستجوگر و فلسفی، زندگی را بسیار رازآمیزتر و غیرقابل احاطه‌تر از این دست پاسخ‌های آماده و ساده و اسطوره‌ای، ولی مدعیِ احاطه بر کلیت ماهیتِ زندگی، می‌یابد. این ذهن، با طرح پرسش‌های بیشتر و وسعت بخشیدن به افق دید محدودش، با دریافتِ هر چه بیشتر محدودیت‌های حاکم بر ادراک و عدم اشرافش بر زندگی، عمق معنایی بیشتری را می‌بوید و می‌چشد، تا ذهنی که بسادگی، با پاسخی از-پیش-آماده و واحد، ارضا می‌شود و زندگی‌اش در آویزان شدن و مک زدنی تا هنگامۀ مرگ، از آن پاسخ، خلاصه می‌شود.

🍂 وقتی بازیگر زن می‌پرسد: «اگر مرگ پایان است، چرا خودت را نمی‌کشی؟»، در واقع در حال آشکار ساختنِ «اضطراب مرگ» سرکوب‌شدۀ خود، و همچنین رنجِ حاصل از «زندگی‌های نزیسته» با تمسک به پاسخ یک اتوریتۀ مذهبی‌ست. او پاسخ مذهب را برنگزیده، از آن رو که آن را مستدل‌تر، منسجم‌تر و بی‌تناقض‌تر یافته، بلکه از آن رو برگزیده که در مواجهه با اضطراب مرگ، به او تسکین فوری داده‌است و از کودکی با چنین تسکینی، شرطی‌ شده‌است. «اضطراب مرگ» را نباید سرکوب کرد، بلکه باید مشاهده کرد و فهمید و پذیرفت. وقتی اضطراب مرگ را بفهمیم و مرگ را یک «دوست راهنما» ببینیم، از زندگی‌های عاریتی و نمایشی می‌پرهیزیم و زندگی‌ را آنگونه که خودمان دوست داریم و بنا به معرفت شخصی‌مان، خواهانیم، زندگی می‌کنیم؛ آنگاه از مرگ و پایان این نمایش، هیچ بار حسرتی بر دوش نخواهیم داشت و سبک‌بار به پایان سلام می‌کنیم. اگر زندگی مثل هر پدیده‌ای، محدود باشد، بی‌ارزش نمی‌شود و بی‌معنا؛ معناجویی و خلق معانی تازه، از اتفاق، با حد خوردن و محدودیتِ آگاهی و زمانمندی‌ست که در جان انسان شعله‌ور می‌شود، ورنه اگر ما با یک حیات و آگاهی بی‌حد چون خدا روبرو بودیم، اساسا ابهام و پرسش و چالش و جستجوی مدامِ امر نو و ضرورتِ خلاقیت و ابداع معانی تازه، برای ما قابل طرح نبود.


#گزیده‌فیلم #نقد_فیلم #نقد_ادیان #فلسفیدن

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مجری صدا و سیمای جمهوری اسلامی در روزهای قبل از انتخابات

Presenter of the Islamic Republic of Iran TV on normal days and days VS before the elections


#حکومت_اسلامی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
📘درسی از اسپینوزا

✍🏻 #مهدی_رضاییان

🍂 یکی از نکاتی که اسپینوزا در کتاب «اخلاق» مطرح می‌کند، این است که اگر چیزی در جهان (هر چیزی)، طورِ دیگری بود، جوهر یا خدا باید طور دیگری می‌بود، و این امری مهمل است. به بیان ساده‌تر، اگر ممکن بود چیزی در جهان «طورِ دیگری» باشد، خدا باید طور دیگری می‌بود. حتی اگر یک سنگ در طبیعت در جای خود نبود، خدا باید طور دیگری می‌بود. از همین قضیه می‌توان نتیجه گرفت که مثلا خدا، نمی‌تواند تقدیر کسی را عوض کند، یا به دلخواه خود، کارهایی را انجام دهد و جریان امور را عوض کند. به عبارت دیگر، خدا خودش تابعِ نظمِ طبیعت است. اما دلیل این حرف چیست؟

🍂 دلیلش بر این قضیه استوار است که «خدا بر اساس ضرورتِ طبیعتِ خود» عمل می‌کند، و این بدان معناست که قوانین طبیعت، همان قوانین اعمالِ خدا هستند، و این دو نمی‌توانند «دو چیزِ متمایز» باشند. اگر متمایز بودند، آن‌گاه خدا ناقص می‌بود و نامتناهی نبود، زیرا قوانینی در «بیرون» از خودش، او را مرزبندی می‌کردند. از طرف دیگر، خدا نمی‌تواند طور دیگری باشد؛ زیرا «یک جوهر» بیشتر نمی‌تواند در هستی باشد، و آن جوهر نیز درون‌ماندگار است.

🍂 به همین دلیل است که وقتی دینداران از تغییر «قضا و قدر» صحبت می‌کنند، یا از «خواست» خدا و «حکمت» خدا سخن می‌گویند، تلویحا قائل به این هستند که خدا ناقص است، و خدا می‌توانست طورِ دیگری باشد. کسانی که گمان می‌کنند با «دعا» کردن، سرنوشت‌شان تغییر می‌کند، یا اعتقاد دارند خدا کارهایی را انجام می‌دهد و بعدا می‌تواند آن کارها را عوض کند، مهمل می‌گویند.

🍂 برای مثال، شما اکنون در حال خواندنِ این پستِ تلگرامی هستید؛ در صورتی که به این معتقد باشید که خدا اگر می‌خواست، می‌توانست کاری کند که شما اکنون در حال خواندن این پست نباشید، اعتقادتان مهمل و غیرعقلانی است. خدا نمی‌تواند فعلی که انجام دادید، یا قرار است بنا به علت‌های مشخص انجام دهید، را عوض کند؛ خدا نمی‌تواند از تجاوزِ متجاوز به یک کودک جلوگیری کند؛ خدا نمی‌تواند از بدنیا آمدنِ یک نوزادِ ناقص جلوگیری کند؛ زیرا به این رویدادها، علت‌های مشخصی تعلق گرفته‌است که از «ضرورتِ طبیعتِ الاهی» (neccessity of the divine nature) ناشی می‌شوند.


#فلسفیدن #هستی‌کاوی #نقد_ادیان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گفتم که کِرایی تو بدین زیبایی؟
گفتا خود را که من خودم یکتایی

هم عشقم و هم عاشق و هم معشوقم
هم آینۀ جمال و هم بینایی

رباعی ابوسعید ابوالخیر


#شعرانه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
📺 «محمد» نام واقعی پیامبر اسلام نبود (+)
— دروغ‌های اسلامی ۸

🍂 در بخشی از روایت‌های اسلامی، نامی متفاوت از محمد به عنوان نام اصلی پیامبر مسلمانان ثبت شده‌است و بر اساس برخی روایت‌ها، او تا ۴۰ سالگی و پیش از اعلام پیامبری، به نام «قُثَم ابن عبداللات» شناخته می‌شد، ولی بعد از ادعای پیامبری، نام خود را به «محمد بن عبدالله» تغییر داد.

🍂 آمنه (مادر محمد) فردی مسیحی و دارای ذوق ادبی و هنر سخنوری بود. خدیجه و پسر عمویش نیز مسیحی بودند. پسر عموی خدیجه، کشیشی بود که انجیل را به زبان آرامی ترجمه کرده‌بود و در مراسم ازدواج خدیجه و محمد، بعنوان شاهد حضور داشته‌است.


🗄پست مرتبط
📺
سلمان فارسی؛ مرموزترین شخصیت صدر اسلام
📺 هویت مؤلفان قرآن؟ قسمت: (یکم) (دوم) (سوم) (چهارم) (پنجم)
📺 آیا محمد وجود تاریخی داشته است؟
📺 کدام محمد؟ (ابن اسحاق دجال)
📺 محمد هرگز قرآن را تفسیر نکرد!
📺 آیا «امّی» یعنی بی‌سواد؟
📕چگونه اعراب بر امپراتوری ایران غلبه کردند؟
📕چگونگی خَلق شخصیت محمد از روی الگوی مانی پیامبر

.


#بازنگری #نقد_اسلام

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
نسبت منشور کوروش و یهودیان
@Naqdagin
🎧 نسبت منشور #کوروش و یهودیان

🎙#مدی -مهدی اهرابی- (پژوهشگر ادیان هندو-اروپایی) و #تامار_گیندین (متخصص در زبان‌های ایران باستان)

❓منشور کوروش نخستین منشور حقوق بشر دنیا نام گرفته است. به این دلیل که کوروش در این منشور از آزادی اقوام در اسارت پادشاه بابل سخن می‌گوید. یهودیان می‌گویند، این قوم خودشان بودند. آیا اسناد تاریخی نیز گویای همین نکته است؟

🔗 از طریق لینک زیر می توانید استوانه یا منشور کوروش را در موزه بریتانیا تماشا کنید:

https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1880-0617-1941


#بازاندیشی #ایران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin
دربارۀ کوروش و استوانۀ او
@Naqdagin
🎧سنجش باورها دربارۀ کوروش و استوانۀ او (+)

🎙#مدی -مهدی اهرابی- (پژوهشگر ادیان هندو-اروپایی) و #تامار_گیندین (متخصص در زبان‌های ایران باستان)


#بازاندیشی #آینه_تاریخ #ایران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin