نقدآگین

📘یا جام باده یا قصه کوتاه!

🍂 چه کس را توان آن است که در بند بماند، آن‌گاه که نسیم آزادی از پس دیوارها می‌وزد؟ چه گوش را تاب آن است که موعظه‌ها بشنود، آن‌گاه که بانگ افغان از دیر مغان برمی‌خیزد؟ و چه دیده را یارای آن است که در تاریکی بماند، آن‌گاه که نور آفتاب از روزن بامدادان می‌تابد؟

ما شیخ و واعظ کمتر شناسیم
یا جام‌‌ باده یا قصه کوتاه!

🔺"کمتر شناسیم!" یعنی آنان را به شمار نمی‌آوریم، یعنی در دفترِ رندان، نامشان را نمی‌نگاریم! یعنی قصه‌ها و روایت‌ها و افسانه‌های تهی‌مایه‌شان را از یاد می‌بریم، یعنی قصه (دروغ)شان را از پیشانی روزگار می‌زداییم! اینان، جز غباری بر شادمانی آدمی نیستند، جز بندی بر پای جان‌های ره‌جو نیستند، جز سرابی که مردمان را از چشمه‌های زلال بازمی‌دارند.

🍂 و چه بیهوده می‌کوشند که ما را در مجلس وعظِ درازشان بنشانند، که جام را از دست‌مان بگیرند، که نغمه و ترانه را به زنجیر کشند! چه بیهوده می‌پندارند که می‌توانند این قصه را تا همیشه به درازا کشند، که می‌توانند این یوغ را تا ابد بر گردن آدمی بیاویزند.

مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد!

🔺چه دراز است این مجلس، و چه کوتاه است این زمان! چه فرساینده است این شب، و چه تیزرو است عمرِ آدمی! زمان خواهد شد، یعنی آن‌که گوش به موعظه سپرده‌است، به ناگاه خواهد دید که عمرش به تاراج رفته، که جامی ننوشیده، که ترانه‌ای نخوانده، که بهاری را به تماشا ننشسته، که درختی را در شکوفه ندیده، که چشم گشوده، خاموش، در گورِ زهد آرمیده‌است.

🔺"زمان خواهد شد"، یعنی این مجلسِ دراز، جز آن‌که عیش را بفرساید، جز آن‌که خاطر را پریشان کند، جز آن‌که لب را از لبخند و دل را از شور تهی سازد، کاری نمی‌کند! از این رو، ما دیگر این قصه را نمی‌خوانیم و نمی‌خواهیم! ما در این مجلس وعظ فریبنده و با فریب ره‌زننده نمی‌نشینیم! ما زمان خود را به موعظه نمی‌بازیم! ما مرغ زیرکیم و به دام و دانه فریفته نمی‌شویم!

🍂 به وعظ گفتند، و چه وقیحانه گفتند، که راه ما -قصه ما- راهِ حقیقت است! اما قصه و حقیقتِ آنان، جز سایه‌ای نبود، جز زنجیری بر گردن شور و شوق نبود، جز پرده‌ای بر آفتاب نبود! اینان، "ره افسانه زدند"، اما نه بدان معنا که حقیقت را نمی‌جویند و نمی‌دانند. نه! آنان "ره افسانه زدند"، یعنی "راه را زدند"، یعنی "افسانه را کشتند"، یعنی "قصه‌گویان را گلو بریدند"، یعنی "پرده بر شعر و قصه و نغمه و ترانه افکندند"، یعنی "باده را خوردند و سنگ به جام انداختند"، یعنی "ترانه را بر دهان جراحی کردند"، یعنی به کودکان آموختند که "به جای آفتاب، سیاهی را بپرستند، به جای چشمه، سراب را، به جای باده، زهر را"!

🍂 ره افسانه زدند، که مبادا کسی از این شب، از این زندان سرد، از این گورِ خاموش بگریزد! که مبادا کسی بگوید که زندگی‌خواهی، ژرف‌تر و ستودنی‌تر از زهدگرایی است، که بگوید باده‌گساری، ارجمندتر از زهدفروشی است، که بگوید رند، راست‌منش‌تر از شیخی است که هر روز جامه‌ای نو به تن می‌کند و هر شب در آینه، چهره‌ای تازه از ریا می‌آراید!

🔺🔻این قصه، همان است که باید کوتاه شود!

یا جام باده، یا قصه‌ کوتاه!

دیگر بس است! دیگر زمان آن رسیده‌است که برگزینیم! یا دست‌افشان و پاکوبان جام‌ بر جام زنیم، یا تا همیشه قصۀ مجلس وعظ واعظان را بیاراییم. چرا که نمی‌توان هم جام را برافراشت و هم قصۀ واعظان را خواند! نمی‌توان هم در دایرۀ آن مجلسِ دروغ نشست و هم نام رندی را بر زبان آورد! نمی‌توان هم در برابر شیخ زانو زد و هم از آزادی سخن گفت! نمی‌توان هم زنده بود و هم در گور زهد آرمید!

یا جام باده، یا قصه‌ کوتاه!

یا سور زندگی، یا سوگ بندگی؛
یا راهی تازه، یا راهزنانی تازه؛
یا رندی که جان را آزاد خواهد کرد یا شیخی که روان را در بند خواهد کرد.

🍂 و ما، آنچه را که باید، برگزیده‌ایم! ما این قصه را به رسمیت نمی‌شناسیم! ما در دفتر رندان، نام واعظان را نخواهیم نوشت! ما از آن مجلسِ تیره بیرون خواهیم زد، لبان جام را بوسه‌ای خواهیم داد، آزادی را، سرودی دیگرگونه خواهیم سرود، جام باده را آری خواهیم گفت و بر تارک همه معبدها و مسجدها و صومعه‌ها بیرق شادخواری را بر خواهیم افراخت!

📕حافظ و تمسخر شخصیت‌های قرآنی
📕حافظ و رندی
📕یزید امام اول مدرسهٔ روشنفکری دینی، حافظ و دیگر عرفای فقیه‌ستیز
📕انسانی فراسوی قرآن و مکتب
📺 مضمون‌پردازی بی‌باکانۀ حافظ
📺 حافظ؛ مسلم یا منتقدی فراسوی اسلام؟
📺 حافظ از غیب خبری نمی‌دهد
📺 آیا حافظ زرتشتی شده‌بود؟

.

#خیال‌پرسه #حافظ #آخوندیسم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin