نقدآگین

📘قرآن و الهیات سیاسی (۱۶)
— بازسازی قدسی قدرت و نفی سکولاریسم

🔥دو چهرهٔ متضاد از یحیی (یوحنا) در بایبل/قرآن: از «فریاد خشمی جوان» تا «پیری اخته‌شده»

🔸در انجیل‌های متی و لوقا، یحیی تعمیددهنده چهره‌ای «خشن، صحرانشین و آتشین‌زبان» است. او پیامبری است که مردم را با «فریادهای تند» به توبه فرامی‌خواند و از «غضب آینده» هشدار می‌دهد. لحن او «سرشار از قهر و هشدار» است:

«ای افعی‌زادگان! چه کسی به شما آموخت که از غضب آینده بگریزید؟» (متی ۳:۷)

🔸در نگاه انجیل، یحیی یک داور خشمگین بر مرز ایمان و کفر است. حتی رهبران دینی مانند فریسیان نیز از تازیانهٔ کلام او در امان نیستند. او پیام‌آور تغییر است، اما با نیروی طرد، توبیخ، و هشدار؛ و در نهایت نیز قربانی نظام قدرت می‌شود، و به‌دست هیرودیس سر از تن‌اش جدا می‌شود. یحیی در این روایت، نمایندهٔ نبوتی است که با خطر، خشم، و خون همراه است.

🔻اما در قرآن، چهره‌ای کاملاً متفاوت از یحیی ترسیم می‌شود. او در سوره‌های مریم و آل‌عمران، به چهره‌ای «اخته‌شده» نسبت به واقعیت انسانی‌اش بدل می‌شود: لطیف، پارسا، و سرشار از رحمت. الله از او چنین یاد می‌کند:

«یا یحیی! خذ الکتاب بقوة. و آتيناه الحُكم صبيًّا» (مریم: ۱۲)

«سیدًا و حصورًا و نبیًا من الصالحین» (آل‌عمران: ۳۹)

🔺 او نه‌تنها نبی است، بلکه «سید» و «حصور» است: سرور و خویشتن‌دار❗️الله او را از کودکی به حکمت آراسته، و وجودش را رحمتی الهی توصیف می‌کند. در اینجا، خبری از خشم، توبیخ، یا داوری خشونت‌آمیز نیست! یحیای قرآنی، صدا و صورتِ آرام هدایت است، نه فریادِ آتشینِ تهدید!

🔺روایت قرآنی، یحیی را از وجوه انسانیِ خشم و تندخویی تهی می‌کند و او را به نماد رحمت بی‌خلل و هدایت الهی بدل می‌سازد؛ در حالی که در انجیل، او هنوز پیامبری‌ست زمینی، با «خشمی مقدس، آمیخته با خطر و خون». این تفاوت، یکی از جلوه‌های تفاوت ساختاری انجیل و قرآن در پرداختن به شخصیت‌های دینی است: یکی روایت‌گر انسانِ آشفته‌ی درگیر، و دیگری بازتاب‌دهنده‌ی الگوی آرام و تهی از مختصاتِ بشری و از پیش قدسی‌شده.

✳️ عیسی (۱)
— از فریاد بر خدای پدر تا نوزاد سخنگو و کودکِ خلق‌کنندۀ حیات!
🕋 پارادوکس مهیبِ قرآن: الوهیت‌زدایی نظری، قدیس‌سازی عملی

📘 عهد جدید (اناجیل سینوپتیک): عیسی در اناجیل مسیحی (به‌ویژه مرقس و متی) شخصیتی انسانی، تردیدآلود و پر از درد است:
✔️ در باغ جتسیمانی، از خدا می‌خواهد که اگر ممکن است صلیب را از او بردارد:

«ای پدر، اگر ممکن است، این جام را از من بگذر» (متی ۲۶:۳۹)

✔️ و بر صلیب، فریاد می‌زند:

«خدای من، چرا مرا ترک کردی؟» (مرقس ۱۵:۳۴)

🧠 در این روایت‌ها، عیسی انسانی‌ست میان «ترس، شک، ایمان، و اضطراب». «قربانی خالص» است، اما نه «معصوم» به‌معنای قرآنی.

📗 در قرآن: عیسی چنان مقدس می‌شود که برخلافِ باور مسیحیان و گزارش‌های تاریخی، نه می‌میرد، و نه به صلیب کشیده‌می‌شود، و نه فریاد می‌زند. بلکه به آسمان بالا برده می‌شود! حتی در نوزادی، در گهواره سخن می‌گوید (مریم ۱۹:۳۰) یا در کودکی معجزاتی الوهی چون آفرینش و روح‌ زندگی دمیدن به مجسمه‌ها را رقم می‌زند [ر.ک. به 📕مسیح در قرآن: خدایی که خدا نیست]. او از هر خطا و تردیدی مبراست. دشمنانش مقصرند، نه او. حتی او از تمام آموزه‌های کلیدیِ خودش: تاکید بر محور بودن ایمان به وجودِ یگانه‌اش با پدر برای رستگاری (که به‌زعم مولفان قرآن، گمراه‌کننده و شرک و نجس بوده)، مبری دانسته می‌شود، تا کل پیروان و حواریون او، جهنمی و مشرک و جاهل و مشتی احمق دانسته‌شوند، اما خودش استثنا شود که جز به پرستش خدایی بدون جلوه‌های زمینی نخوانده‌است. و البته به نبوتِ احمد نیز بشارت داده‌است [تحریف آشکار سخن عیسی، ر.ک. 📕بشارت‌تراشی‌ مسلمانان (قسمت یکم) (قسمت دوم) (قسمت سوم)].

🔺نتیجه: عیسی در قرآن، نمونه‌ی نهایی «عصمت مطلق» و «پیامبری آسمانی»ست، نه انسانی زمینی. امر بس پارادوکس‌آمیز این‌جاست که در ظاهر مسیحیان عیسی را «فرزند خدا» می‌دانند، و باید شدتِ فرا-انسان‌سازی و تقدسی که برای او قائل‌اند، بسی بیشتر از مسلمانان باشد، اما بنا به مثال‌هایی که در بالا آوردیم، با مواجهه‌ای وارونه طرفیم. در واقع، مولفانِ قرآن چنان انبیا و عیسی مسیح و حتی پادشاهان یهود را از وجوه بشری - زمینی تهی کرده‌اند، که همه به مشتی قدیس-بردگانِ بدن‌مند و کپیِ‌هایِ غیرقابل تشخیص از هم بدل شده‌اند؛ از سوی دیگر، خدا نیز به یک فرماندۀ دست‌نیافتنیِ این قدیس-بردگان بدل شده، نه هستی‌ای که می‌توان او را شناخت و تجربه کرد و عشق ورزید و عشق او را لمس کرد و چشید؛ خدایی بس دور از دسترس، که جز با «اطاعت مطلق» از الگوهای مطلق و ابر-انسانی قرآنی، یا بنا بر ایدۀ شیعه، جز با «چاکری و بندگی و مداحی و خودخواربینی/سازی» نسبت به خاندان مقدس و معصوم و فرا-انسانیِ محمد، نمی‌توان به او نزدیکی جست.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾@Naqdagin