📘هیوم و نقد معجزات

✍🏻 #اشکان

🔘هیوم در بخش دهم، کتاب «کاوشی در خصوص فهم بشری » با نکته سنجی با دو شاخص به نقد معجزات می‌پردازد نخست رویکرد شناخت‌شناسانه و دیگری رویکرد روان‌شناختی. در ابتدا بهتر است که به تعریف معجزه از نگاه هیوم به پردازم.
او معجزه را اینگونه تعریف می‌کند:

"معجزه یعنی رویدادی که خلاف قاعده‌ی جاافتاده و همیشگی طبیعت رخ می‌دهد. یعنی بر خلاف چیزی که در همه‌ی اعصار، در همه‌ی سرزمین‌ها، همه‌ی انسان‌ها با مشاهده‌ی مستقیم تجربه کرده‌اند."

او می‌گوید اگر انسانی بی‌هیچ نشانه‌ی بیماری، ناگهان بمیرد، گرچه بسیار نادر است، اما چون نمونه‌هایش را دیده‌ایم، معجزه به‌حساب نمی‌آید. در واقع هیوم معجزه را پدیده‌ای می‌داند که بسیار عجیب باشد و به کلی بر خلاف جریان طبیعت شکل بگیرد. از این رو کسی که ادعا می‌کند که قانون طبیعت شکسته شده، بار اثبات روی دوشش سنگین‌تر از همه‌ی ادعاهای دیگری‌ست که می‌تواند داشته باشد. زیرا معجزه، یک رویداد کامل استثنایی‌ست که باید برهان مطلقاً نیرومندتری در اثباتش فراهم شود. به عبارتی بار اثبات معجزه بسیار سنگین است، به قولی ادعای بزرگ، شواهد بزرگی می‌خواهند.

🔴هیوم معتقد است: «تمام شناخت ما از جهان، به‌واسطه تجربه شکل می‌گیرد.»
بنابر این نه عقل پیشینی، نه وحی، نه ایمان، هیچ‌کدام نمی‌توانند چیزی درباره‌ی واقعیت به ما بگویند. مگر به اندازه‌ای که با تجربه‌ی ملموس و یکنواخت ما از طبیعت و جهان سازگار باشند.
به طور مثال اینکه «آتش می‌سوزاند» را، ما نه از کتاب مقدس فهمیده‌ایم و نه از عقل؛ بلکه از هزاران بار مشاهده این را دریافتیم . همین تجربه‌ی همیشگی و یکنواخت است که «قانون طبیعت» را می‌سازد. پس اگر در معجزه‌ای خلاف این تجربه ادعا شود، در واقع باید تجربه‌ی کل بشریت زیر سؤال برود و این خیلی محتمل تر و عقلانی‌تر است که به جای زیر سوال بردن تجربه بشری فرض کنیم اصلا معجزه‌ای از اساس رخ نداده.

🔘هیوم در بخش دیگر، پای روان‌شناسی را وسط می‌کشد. او اشاره دارد که انسان‌ها مجذوب شگفتی‌اند. ما دوست داریم چیزهای عجیب بشنویم. با وجود اینکه، ممکن است خودمان به آنها باور نداشته باشیم ، باز هم از نقل‌قول کردنشان لذت می‌بریم.
درباب روانشناختی نقل معجزات، هیوم به چند ویژگی اشاره دارد :
۱.حافظه ناقص

۲. خیال‌پردازی و توهم،

۳. قصد خیر اما بی‌دقتی (مثل کسی که از سر ایمان دروغ مصلحتی می‌گوید)

۴. نفع شخصی (موقعیت، شهرت، مال، تقدس)،

۵. عادت به بزرگ‌نمایی

۶. میل به شگفتی و جلب توجه

🟣با چنین فهرستی هیوم نتیجه می‌گیرد که نقل‌قول‌هایی که از معجزات شده اساسأ بی‌اعتبارند، چنان که ما انسان‌ها اشتباه می‌کنیم و خطای شناختی زیادی داریم. گاهی بهترین انسان‌ها نیز وقتی دچار هیجان دینی یا مذهبی می‌شوند، ممکن است چیزهایی را ببینند یا باور کنند که اساساً واقعیت ندارند. حتی بدتر از آن، مخاطبان نیز عقل‌شان را در برابر دین کنار می‌گذارند و با میل و شوق، دروغ را باور می‌کنند. هیوم تأکید دارد، معجزات ثبت‌شده در ادیان، یا توسط افراد معدود، در زمان‌های دور، یا در مکان‌های غیرقابل بررسی گزارش شده‌اند. در نتیجه باور معجزه هیچ توجیهی ندارد.

.


#فلسفیدن #نقد_ادیان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @fargasht22