yon.ir/AdabSar04

فردوسی به روزگاری در تنهایی و در میان بدگویی و سرزنشِ سُرایندگانِ درباری به سرایِشِ شاهنامه روی آورد که ایران و فرهنگ ایرانی از همه‌سو در رویارویی با پدیده‌های ویرانگر بود. گَردِ تیرگی و تاریکی سراسر سرزمین‌های ایرانی و پیرامونی را فراگرفته بود و همه‌ی بازمانده‌های گرانمایه و یادمان‌های فرهنگی مردمان را از میان می‌برد.
فردوسی در میان این همه تیرگی و آشفتگی و تازِشِ سپاه دشمن، یکه و تنها دست به کاری بزرگ یازید و فرهنگ و یادمان‌های نوشتاری مردمی را از نابودی رهاند.
فردوسی در آغوش گرم فرهنگ ایران بالید و بالنده شد و همو با سرودن شاهکار بزرگ خویش، این مادر سالخورده و پرمهر خویش را در پناه اندیشه و خامه‌ی(قلم) پرتوان خود گرفت و به آیندگان سپرد.
درود به زنان و مردانی که در این فرخنده‌روز در اندیشه برگرفتن فروزه‌ی خردمندی و تاباندن پرتو روشنایی بر تاریکی‌هایی هستند که آن مادر پیر و رنجور را در چنبره‌ی خود گرفته است.

سرآمد کنون قصه‌ی یزدگرد
به ماه سپندارمذ روز ارد

ز هجرت شده پنج هشتادبار
به نام جهانداور کردگار

چو این ناموَر نامه آمد به بُن
ز من روی کشور شود پُرسُخُن

از آن پس نمیرم که من زنده‌ام
که تخم سخن من پراگنده‌ام

هر آنکس که دارد هش و رای و دین
پس از مرگ بر من کند آفرین
#فردوسی
#روز_پایان_سرایش_شاهنامه

✍📜 ۲۵ اسپند، سالروز پایان سرایش شاهنامه، بر ایرانیان و پارسی‌دوستان فرخنده و همایون باد.
@AdabSar

yon.ir/AdabSar05

🔶سخنرانی پروین اعتصامی در جشن دانش‌آموختگی(برگردان شده به پارسی پاک)

... درمانِ بیماریِ دیرپای سرزمینِ ما وابسته به آموزش و پرورش است. آموزش و پرورشِ راستین که دربرگیرنده‌ی زن و مرد باشد و همگان را از خوانِ گسترده‌ی دانش بهره‌مند سازد.
ایران، میهن گرامیِ ما که نازمایگی‌ها و کارهای نیک و بزرگش آراینده‌ی کارنامه‌ی جهان است. ایران که فرهنگ کهنش اروپای امروز را وامدار نیکویی و بدهکار نیکودَهِشیِ خویش دارد.
ایرانِ باشکوه و نیرومندی که سَدِه‌ها بر خشکی‌ها و دریاهای جهان فرمان می‌راند، از آزَرَنگ و شَرَنگ زمانه رنج بسیار برده، اکنون دنبال گمگشته‌ی خود می‌دود و به دیدار گواه خوشبختی می‌شتابد.
پیداست برای بازسازی ویرانی‌های گذشته، پیراستنِ کاستی‌های کنونی و هموارساختنِ بهروزی آینده چه دشواری‌هایی در پیش است.
ایرانی باید سستی و تنگدلی را از خود دور کرده، تند و چالاک این پرتگاه‌ها را بگذراند. امیدواریم به کوششِ دانشمندان و اندیشمندان، دانایی در مردم گسترانده شود و با پرورشِ بانوان پیشرفت‌های بزرگ و برجسته‌ی فراگیر در ایران فراهم آید. بدین‌گونه پایه‌های فرهیختگی استوار خواهد شد و فرشته‌ی بخت در فراسوی کشور «کوروش» و« داریوش» بال‌گشایی خواهد کرد...

🔸۲۵ اسپند، روز بزرگداشت اختر چرخ ادب و چکامه‌سرای نامدار ایرانی، پروین اعتصامی، گرامی باد.

#پروین_اعتصامی
#روز_پروین_اعتصامی
@AdabSar

💫

این ترازو گر ترازوی خداست

این کژی و نادرستی از کجاست؟!

#پروین_اعتصامی
#چکامه_پارسی
@AdabSar

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅پالایش زبان پارسی


🔺شهر توس
🔺رنگ توسی
🔺درخت توس/توسا/توسکا

هر سه‌واژه‌ی بالا پارسی است و نباید با «ط» که واکی(حرفی) بیگانه است نوشته شود.


#مجید_دری
#پارسی_پاک
#طوس #طوسی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آرمان «ادب‌سار»
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

🌸🌱 @AdabSar

هوا ابری انگور است و می‌بارد شراب امشب
نسیم مست می‌شنگد به رقص و پیچ‌وتاب امشب

سلامت‌باد یاران می‌خورد برهم هزاران پیک
صدای خنده‌ای که باز می‌پیچد خراب امشب

پری‌رویان نیشابور دستادست می‌رقصند
به خوشه‌خوشه‌ی خیام مست شعر ناب امشب

هزاران خاطره سبزینه می‌بندد بهارینه
جوانه می‌زند گندم به گندم توی قاب امشب

خدایی می‌کنیم ای جان زمین و آسمانت را
خدا! پلک‌ات به‌هم بگذار و آسوده بخواب امشب

به تخت‌اش می‌نشیند باز هم جمشید و می‌بیند
در آن جام جهان‌بین خسروانی‌های ناب امشب

منیژه دست توی دست بیژن، زال و رودابه
فرانک آبتین، بهرام گور و نازیاب امشب

به آیین رسیده از نیاکان سور می‌گیریم
از آتش می‌شود روشن هزاران آفتاب امشب

تمام زردی ما از تو و سرخی تو از ما
سیاوش می‌پریم از شعله‌ی افراسیاب امشب

نکیسا باربد آواز می‌خوانند: "فروردین"
بزن خنیاگر نوروز سنتور و رباب امشب

بیا خاتون ایرانی در آغوشم بخوان این شعر
دو دستت را برایم جام کن، بوسه شراب امشب...

#شهراد_میدری
🌸🌱 @AdabSar

گر درختی از خزان بی‌برگ شد
یا کرخت از سورت سرمای سخت

هست امیدی که ابر فرودین
برگ‌ها رویاندش از فر بخت

بر درخت زنده بی‌برگی چه غم؟
وای بر احوال برگ بی‌درخت...

#محمدرضا_شفیعی_کدکنی
نگارگر: کامبیز درمبخش

🌳🍃 @AdabSar

💫

راه امشب می‌برد سویت مرا
می‌کشد در بند گیسویت مرا

گاه «لیلا» گاه «مجنون» می‌کند
گرگ و میشِ چشمِ آهویت مرا

#اهورا_ایمان
#چکامه_پارسی
@AdabSar

🌸🌱 @AdabSar


🏡 خانه تکانی
🕊 آمادگی میزبانی از فَرَوَهَر پاک گذشتگان

خانه‌تکانی پیش از نوروز از آیین‌های چند هزارساله‌ی ایرانیان است که گفته می‌شود هم‌سال با آمدن آریاییان به این سرزمین است.
پیدایش خانه‌تکانی بر این باور استوار بود که ده روز مانده به نوروز، به گفته برخی دیگر پنج روز مانده به نوروز، فَرَوَهَر پاک درگذشتگان به خانه زمینی خود و کنار خانواده بازمی‌گردند تا به آنان سرکشی کنند. اگر خانه پاک باشد آنان از خانواده خود خشنود خواهند شد و اگر خانه پاکیزه نشده باشد دلخور و روی‌گردان می‌شوند. از این‌رو ایرانیان گَردِ فراورده‌های کشاورزی و خاکستر تنور را از خانه می‌تکاندند و خانه را آب و جارو می‌کردند.
آن دسته از کهن‌نگارانی که می‌گویند آیین خانه‌تکانی باید ده روز پیش از نوروز به پایان می‌رسید نوشته‌اند که از پیش از پنجه بزرگ که ۲۰ اسپند است خانه تکانی‌ها به پایان می‌رسید، ابزارهای کهنه دور ریخته می‌شد و ایرانیان زمین‌ها را شخم می‌‌زدند و برای گاهنبار پنجه و آماده کردن هفت‌سین آماده می‌شدند. گروهی هم نوشته‌اند که به باور باستانیان فروهر/فرورها در پنج روز پایانی سال به زمین فرود می‌آیند تا پنج روز در کنار زندگان باشند. اگر میان خویشان و بستگان خود شادمانی، آرامش و آشتی ببینند بی‌گمان با خوشنودی به جهان مردگان باز می‌گردند.
در فروردین یشت آمده است: «فَرَوَشی‌های نیکِ توانای پاکان را می ستاییم که در جشن آفرینش از جایگاه خود فرود آیند و در دَه شبانه‌روز پیاپی در اینجا برای آگاهی به‌سر برند.»
ایرانیان همانگونه که همراه با نو شدن جهان آفرینش گرد کهنگی را از خانه می‌زدودند و رخت تازه برتن می‌کردند، غبار پلیدی و دشمنی را نیز از کاشانه‌ی دل پاک می‌کردند تا نیاکان خود را شاد کنند.
یکی از نشانه‌های به‌جا مانده از این باور اکنون در میان گروهی از زرتشتیان دیده می‌شود. آنان در واپسین شب سال برای پَسواز(بدرقه) فروهرها آتش می‌افروزند، نیایش ویژه‌ی این شب را به‌جا می‌آورند و آرزو می‌کنند که فروهرها از آن‌ها خشنود باشند. همچنین خواهان بازگشت آنان در سال آینده می‌شوند.

بیشتر بخوانید:
t.me/AdabSar/10427
t.me/AdabSar/13296

📚 بهره از:
جهان فروری #بهرام_فره_وشی
نوروز و گاهشماری در ایران باستان #هاشم_رضی

#جشن_های_ایرانی #اسپندگان #نوروز

🌸🌱 @AdabSar

🌬🌾🍃🌿
@AdabSar

🔅 آشنایی با جشن‌های ایرانی
⚡️ جشن فرورگان یا فروردگان

🍃🍃 "جشن فَروَرگان" که فَروَردگان، پَروَردگان، فَوَردگان، پَوَردگان و فَروَردیان (فرورتیکان در زبان پهلوی) خوانده می‌شود، در ایران باستان جشن شادی روان درگذشتگان و یادبود رفتگان بود. امروز، آیین سر زدن به آرامگاه درگذشتگان در روزهای پایانی سال، به‌جا مانده از جشن فرورگان است که با آیین‌های اسلامی درآمیخته است.

🍃🍃 ایرانیان باستان در این روز به کنار گور و یا گوردخمه‌ی* رفتگان‌شان می‌رفتند و در آنجا خوراک می‌‌گذاشتند.
"فرورگان" در میان ایرانیان و هندوان هنباز(مشترک) بود. همسان چنین آیینی را کاتولیک‌ها نیز دارند.

🍃🍃 بر پایه‌ی گاهشمار کهن ایران، جشن فروردگان در "اشتاد روز" از اسپندماه برابر با بیست و ششم اسپند آغاز می‌شد و تا ۱۰ روز دنباله داشت.

🍃🍃 به باور ایرانیان در این روز روان درگذشتگان از بهشت و دوزخ به بازدید خانه‌هایشان می‌آید. از این‌رو می‌کوشیدند تا با پاکیزگی خود و خانه‌هایشان آن‌ها را خشنود کنند. آن‌ها همچنین در بام‌ها آتش می‌فروختند و سبزی، شیرینی و خوراک می‌گذاشتند، اگر با کسی دشمنی داشتند آشتی می‌‌کردند و از نیازمندان دستگیری می‌کردند تا درگذشتگان خود را شاد کنند.

🍃🍃 بر پایه‌ی باور دیگری در این روز "فَرَوَهَر" درگذشتگان است که به خانه می‌آید. فروهر پیش از زاده شدن و پیش از آفرینش بوده و همیشه هست. فروهر نیرویی درونی، همیشه پایدار، جاوید و مایه‌ی زندگی است. از این رو بر پایه‌ی پژوهش‌ها، فروردگان جشن آفرینش و یادبود هست شدن جهان نیز بود.

🍃🍃 فروردگان در میان گروه‌هایی از پارسیان هند همچنان به شیوه‌ای کهن برگزار می‌شود. آنان چوب‌های خوشبو دود می‌کنند، پوشاک تازه و زیبا می‌پوشند، خود را خوشبو می‌کنند، در آتشکده‌ها نیایش می‌کنند و موبدانشان میان باشندگان(حضار) گل و میوه بخش(تقسیم) می‌کنند. زرتشتیان نیز همچنان این آیین را پاس می‌دارند.

🍃🍃 شماری از نویسندگان باور دارند که فروردگان پس از اسلام به جشن چهارشنبه‌سوری دگرگون شد چرا که ایرانیان در فروردگان آتش در آتشدان‌ها می‎افروختند و کندیل(شمع) روشن می‌کردند. این دیدگاه پادورزانی(مخالفانی) دارد.

🍃🍃 جشن فروردینگان در فروردین‌ماه گونه‌ی دیگری از همین جشن است و ابوریحان بیرونی هر دو را با یک نام خوانده است.

✍🏻✍🏻 گردآوری و نگارش #پریسا_امام_وردی
__________________

*پی‌نوشت: گوردخمه گونه‌ای آرامگاه بود که در دل کوه‌ها و سنگ‌های بزرگ ساخته می‌شد. امروز گوردخمه‌ها یکی از زیبایی‌های دیدنی و رازآمیز در استان‌های خاوری(غربی) کشور همچون کرمانشاه هستند.
__________________
📚📚 برگرفته از:
۱- "اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی"
نویسنده: #رحیم_عفیفی
۲- واژه‌نامه‌ی دهخدا
۳- "ایران باستان"
نویسنده: #موله برگردان: #ژاله_آموزگار
۴- گاهشماری و جشن‌های ایران باستان
نویسنده: #هاشم_رضی
__________________
#فرهنگ_ایران #فرورگان #فروردگان #اسپندگان
@AdabSar
🌬🌾🌱🍃

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅پالایش زبان پارسی


🔻موزیک= Music، خُنیا، خُنیاک، هونیاک، نیواک، آهنگ، نوا، نواشناسی، نایموس، رامِش، دانش ساز و آواز، فن آوازخواندن و نواختن ساز
🔻موزیکال= Musical، خُنیاییک، خُنیایی
🔻موزیکان/موزیگان= سازها، خُنیایگان، خُنیاوِگان، خُنیاابزار، نَوااَبزار
🔻موزیک پاپ= خُنیای/آهنگِ مردم‌پسند
🔻موزیک‌گردی= Music tourism، خُنیاگَردی
🔻موزیک فولکلور= Folk music، خُنیای مردمی
🔻موزیک ویدیو = Music video، نَماهَنگ
🔻موزیسین= Musician، خُنیادان، خُنیاگر، هونیاکَر، نوازنده، خوش‌نواز، نَواگَر، رامِشگر، رامِشی، گوسان، کوسان

✍نمونه:
🔺چنان برکش آواز «خُنیاگری»
که ناهیدچنگی به رقص آوری #حافظ

🔺چون بت رودساز من چنگ به ساز در زند
من به فغان «نواگری» یاد دهم رباب را #خواجوی_کرمانی

🔺ز «رامِش» جهان بانگ «خُنیا» گرفت #اسدی_توسی


گردآوری و نگارش #مجید_دری
#پارسی_پاک
#موزیک #موزیکال #موزیکان #موزیگان #موزیسین #Music #Musical #Musician
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آرمان «ادب‌سار»
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

Andre rieu - Polishko polie

🎼 نماهنگی جانفزا و دل‌انگیز
🎞 ببینید، بنیوشید و کام بگیرید

#نماهنگ
@AdabSar

@AdabSar

خسته از شبهای تنهایی
با خودم
با سایه‌های تیره و تاریک
چشم‌به‌راهِ ماهِ روزان شبم دارم

بی تو ای خورشید مهتابی
ماه شورانگیز ناپیدا
در زلال برکه‌ی چشمم
روی ماهی نیست،
لحظه‌ای روشن‌تر از روز سیاهی نیست!

اوه...
با تو دیوانی گلستان
گفتگوها از دلم دارم
من برایت بوسِتانی گرم
تازه‌تازه بر لبم دارم
شرح حالِ مثنوی‌های نگاهت را
ای سریرِ مشق شب بردوش
چون چلیپا در سرم دارم.

گاه‌گاهی آسمانم را
چلچراغ خامُش تاریکِ جانم را
ای هوای بسترت گل داده در خوابم
گاه و گه، بیگاه و ناهنگام
عِطر سُمبل باش!
یاد او را
ماه روزم شو
ای شباهنگم
در خیالم سرو پُرگُل باش!

سراینده و فرستنده #ر_آینه
@AdabSar

💫

نت کوچکی هستم
در خطوط حامل گیسووهات
نسیمی کافی‌ست تا جهان
در نگاهم به رقص برخیزد


#رضا_کاظمی
@AdabSar

یار! هی یار!
‏
اینجا اگرچه گاه
‏گُل به زمستان خسته خار می‌شود

‏اینجا اگرچه روز گاه
‏چون شب تار می‌شود...

‏اما بهار می‌شود
‏من دیده‌ام که می‌گویم!

#سیدعلی_صالحی
فرتورگر(عکاس): پوریا پاکیزه

🌸🌱 @AdabSar 🇮🇷

🔥💃🏻 @AdabSar
#چهارشنبه_سوری
سراینده #هما_ارژنگی
هفدهم اسپند 1388


جشن آتش جشن شادی جشن نور
گاه آتش‌بازی و شام سرور

آتش زرتشت و نور ایزدی
پرتویی از بارگاه سرمدی

از اهورایی که شادی آفرید
در پناهش مهر و نیکی شد پدید

رمز آتش پاکی و روشنگری
سرخی و گرما و شادی‎پروری

یادگاری از کهن آیین ما
روزگاران خوش و شیرین ما

آری امشب جشن سور و آتش است
جشن رقص شعله‎های سرکش است

هموطن ای یار هم‌پیمان من
زنده کن این جشن و آیین کهن

خیز و از آتش تو سرخی وام گیر
کام دل از گردش ایام گیر

باید امشب از غم و زردی گذشت
همچو شاخی در بهاران سبز گشت

کم‎کَمَک چاووشی شاد بهار
دامن‎افشان می‌رسد از کوهسار

چشم تا بر هم زنی عید آمده
روز خوب جشن جمشید آمده

فروهرها میهمانت می‌شوند
همنشین مهربانت می‌شوند

ای درخت سرفراز آریا
ای به درد مام میهن آشنا

هر کجای این جهان داری سرا
گوش کن با جان و دل پند مرا

ما همه از یک تبار و ریشه‌ایم
پیروان نیکی اندیشه‎ایم

مهد ایران ریشه و ما شاخه‌سار
بهر ماندن ریشه باید استوار

ور نه در توفانسرای روزگار
شاخه‌ساران را نمی‌ماند قرار

لیک اگر روزی من و تو ما شویم
جنگلی سبز و گشن می‌پروریم

مهر میهن در سرشت و جان ما
تا ابد پاینده باد ایران ما...

🔥💃🏻 goo.gl/q64Lcm

🔷💠🔹🔹
@AdabSar

🔅پیام شما

چهارشنبه‌سوری را بازمانده‌ی گذر سیاوش از آتش دانسته‌اند. در تاریخ بخارا(۱۱۰۰ سال پیش) آمده است: ‏«ﭼﻮﻥ ﺍﻣﯿﺮ ﺳﺪﯾﺪ ﻣﻨﺼﻮﺭﺑﻦ‌ﻧﻮﺡ ﺑﻪ ﻣﻠﮏ ﻧﺸﺴﺖ، ﻫﻨﻮﺯ ﺳﺎﻝ ﺗﻤﺎﻡ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﺐ ﺳﻮﺭﯼ چنانکه ﻋﺎﺩﺕ ﻗﺪﯾﻢ ﺍﺳﺖ، ﺁﺗﺸﯽ ﻋﻈﯿﻢ ﺍﻓﺮﻭختند. این جشن، نویدبخش آمدن بهار است. آتش نما‌سو و قبله‌ی ایرانیان بوده است. ایرانیان پریدن از روی آتش را ناپسند دانسته و دور آتش پایکوبی می‌کردند و سه یا هفت بار در برابر هر توده‌ی آتش خم می‌شدند و آیین نیایش به‌جای می‌آوردند. شِمار گُله‌های آتش می‌بایستی به شمار مقدس هفت امشاسپند یا به شمار سه که نماینده‌ی گفتار، کردار و اندیشه‌ی نیک یا به شمار یک که نمودار وحدت اهوراست باشد.»

ایرانیان باستان در ده‌روزِ ‌پایان سال برای برگشتنِ فروهرِ(روان) نیاکان خویش، نیایش می‌کردند و آتش می‌افروختند. پس از ساسانیان این آیین آتش‌افروزی، به شب‌‌‌‌‌ ‌ِآخرین چهارشنبه‌ی سال می‌افتاد.

گاهشمار ایرانیان روزهای هفته نداشته و بر اساس سی روز بوده که هر روز نامی از امشاسپندان داشته است از این رو شنبه و آدینه نداشته‌اند؛ اعراب چهارشنبه یا «یوم‌الارباع» را روزی شوم می‌دانستند. این روز را روز تنگی یا ضنک نیز گفته‌اند، چنانکه منوچهری گفته است: «چهارشنبه که روز بلاست، باده خور». آخرین و ارزشمندترین روز سال، یعنی آخرین روز پنجه یا اندرگاه، شب‌ و روز «هَمَسْپَتْمَدِم» یا آفرینش انسان بوده که با شادمانی و افروختن آتش فراوان برگزار می‌شد که پس از ساسانیان به شب چهارشنبه‌ی پایان سال افتاد.

سور در اوستا به ریخت «سوئیریا» و به معنای «صبحگاهی، روزانه» و نیز به معنای هنگامه و جشن روزهای عید و نیز به معنای «مهمانی باشد و غیر آن» آمده است. واژه‌ی «سوری» ایرانی بوده و پهلوی آن سوریک و صفت است. افزون بر فارسی، این واژه هنوز در زبان‌هایِ ایرانی تالشی، بلوچی، لری، کلهوری و... به معنای رنگ سرخ و جشن و سرور و عروسی باقی مانده است. از این روی عنصر اصلی این آیین افروختن آتش سرخ و جشن است.

اعراب برای زدودن شومی این شب، پرندگانی زنده را نفت‌آلود می‌کردند و آن را به پرواز در می‌آوردند. گمان می‌رود ماهیت آیینِ ایرانیِ چهارشنبه‌سوری، جشن و پایکوبی و پذیرایی از فروهرها(روان‌ها) بوده؛ در حالی که آیین عرب‌ها نوعی مراسم جادومانند برای زدودن شومی بوده است.

ایرانیان باستان، در آخرین روز سال بر روی بام خانه‌ها یا در کوچه‌ها، آتشی می‌افروختند. این آتش، مقدس بوده است. موبدی بازمانده‌ی این آتش‌ها را گردآوری می‌کرده‌ و به آتشکده‌ی محل می‌برد؛ این موبد در روند گردآوری آتش‌ها چهره‌اش سیاه می‌شده است؛ به همین دلیل «عمو‌نوروز یا پدر‌پیروز» چهره‌ی سیاه و جامه‌ی سرخی بر تن دارد.

برخی از آیین‌های چهارشنبه‌سوری، فال‌کوزه، فال‌گوش، قاشق‌زنی، گره‌گشایی، کجاوه‌بازی، شال‌اندازی، آش‌ نذری، کوزه ‌شکستن، شیر‌سنگی، حلوا‌پزی و... در میان ایرانیان رایج بوده است که امروزه ریخت‌های دگرگون‌شده و معدودی از آن‌ها به‌جای مانده است.

📚 بن‌مایه‌ها:
واژه نامه دهخدا
جهان فروری(بخشی از فرهنگ ایران کهن)، بهرام فره‌وشی
واژه‌نامه‌ی توضیحی آیین زرتشت‌(دانشنامه مزدیسنا)، جهانگیر اوشیدری
برهان قاطع، برهان
صحاح‌الفرس، نخجوانی


📝 پی‌نوشت:
*اینکه چهارشنبه سوری را خاطره‌ای از گذر سیاوش بر آتش در نظر آوریم، به نظر درست نمی‌نماید. زیرا چنین دیدگاهی نیاز به پشتیبانی متون کهن دارد، حال آنکه نه در منابع اوستایی و نه در منابع پهلوی و نه حتی در منابع اسلامی چنین اشاره‌ای وجود ندارد. سیاوش نیز شخصیتی هندوایرانی است و در اوستا نامش سیاورشن(siyavarshan) است. چه در اوستا و چه در متون پهلوی ساسانی بیشترین ماهیت وجودی‌اش این است که او پدر کیخسرو است و در متون فوق کیخسرو شخصیتی مهم است.

**مهرداد بهار در کتاب «جستارهایی در فرهنگ ایران» نوشته است این جشن در دوران اسلامی ساخته شده و در مورد اینکه چرا به این نام نامیده شده دلیل حتمی وجود ندارد و شاید معرف چهار فصل سال است و احتمالا برای رخت‌بربستن سرما بوده. در مورد این مطلب که اعتقاد به ارتباط این جشن با گذر سیاوش از آتش دارد دکتر کزازی می‌گوید اگر این چنین بود چرا در شاهنامه یا دیگر کتب باستانی سخنی در این باره نیامده است! ولی امروزه ایرانیان این جشن را برگزار می‌کنند و احتمالا این مسئله باز می‌گردد به پنج روز آخر سال که ایرانیان باستان اعتقاد داشتند فروهر نیاکان از جهان دیگر باز می‌گردند تا احوال بازماندگان، کردار آنان و اینکه برای سال جدید آیا آماده هستند یا خیر را از نظر بگذرانند و نیک‌دینان بر بام خود برای رهنمونی فروهر نیاکان آتشی می‌افروختند.

✉️ فرستنده: #چنگیز_کلهور
#چهارشنبه_سوری
@AdabSar
🔷💠🔹🔹

☀️🌱 @AdabSar

🔅آشنایی با جشن‌های ایرانی
جشن مانتره‌سپند یا اوشیدر جشن

🎁 جشن "مانترَه سپند" یا "اوشیدَر جشن" که گفته می‌شود همان جشن "گاهنبار چَهره‌ی هَمَسپَتمَدَم" بود، در ایران باستان در روز پایانی اسپند برگزار می‌شد. نام این گاهنبار به شیوه‌های هَمَس‌پَت‌مَیدیم، هَمَسْپَت مَدَم و هَمَسْپَث مَئیدَیه هم نوشته می‌شود. اوشیدر جشن، جشنی برای فرارسیدن نوروز، برابری روز و شب و برابری سرما و گرما به‌شمار می‌رفت. این جشن در شهرهای گوناگون ایران به چندین روش برگزار می‌شد که هنوز هم بسیاری از این آیین‌ها برپاست.

🔍 پیدایش گاهنبار را از روزگار پیشدادیان و جمشید پیشدادی می‌دانند. در بندهش آمده‌است: «اگر کسی در سال یکبار به گاهان بار برود بر کارهای نیکی که کرده‌است افزوده خواهد شد.»
گاهنبارها با پیشه‌ی ایرانیان که کشاورزی و دامداری بود، گره خورده بودند. گاهنبار در آغاز جشن کشاورزی بود. هریک از گاهنبارها برابر با زمانی است که دگرگونی‌های بنیادین برای کشاورزان رخ می‌داد و این دگرگونی‌ها با خود جشن و شادی می‌آورد.

🐎 شناخته‌شده‌ترین آیین جشن "مانتره‌سپند" در آبادی‌های نزدیک هیرمند و سیستان و بلوچستان برگزار می‌شد. آنان دختری را بر چهارپایی می‌نشاندند و به کنار رود هیرمند می‌بردند تا آب‌تنی کند. سپس زنان و مردان جدا می‌شدند و هریک به آب‌تنی، پایکوبی و شادی می‌پرداختند. این دختر که در روز جشن به نام "اوشیدر" خوانده می‌شد، پس از پایان جشن با همان آیین به خانه برمی‌گشت. این جشن در آرزوی بازآمدن سوشیانت برگزار می‌شد. سوشیانت یا سوشیانس (سودرسان، دانا) در کیش زرتشتی رهایی‌بخش نهایی زمین است. بر پایه‌ی نوشتار پهلوی "گزیده‌های زادسپَرَم"، زادروز زرتشت در این روز است.

🍹 "پای‌بران" آیین پایانی اسپند در زنجان و شهرهای آذربادگان(آذربایجان) است. در این آیین در تَشتی مسی خوراک و پارچه و پیشکش برای خانواده‌هایی که فرزندانشان با آن پیوند زناشویی بسته می‌فرستادند و پیک نیز شادیانه دریافت می‌کرد.
در شهر خمین نیز در جشن "علفه"، گیاه برای آتش زدن گردآوری می‌کردند تا سراچه(اتاق)ها را گرم و روشن نگاه دارند. گرامی داشتت یاد درگذشتگان در سُغد و بسیاری از شهرهای ایران از آیین‌های این روز بود که تا امروز دنباله دارد.

🔥🔥جشن سور* باستان
جشن "سور باستان" در واپسین شب سال برگزار می‌شد. در این جشن تا سپیده‌دم بر بام‌ها آتش می‌افروختند و چشم‌به‌راه برآمدن آفتاب بهار می‌ماندند و از ایزد توانا می‌خواستند تا روشنایی و مهر و بخشش بر ایران بگستراند.
در این جشن هرکس به اندازه‌ی توان خود خوانِ خوراک می‌گسترد و فردای آن روز هفت‌سین را جایگزین خوراک‌های خوان می‌کرد. گفته می‌شود جشن چهارشنبه‌سوری دگرگون شده‌ی جشن سورباستان است ولی درباره‌ی درستی آن نمی‌توان داوری کرد.

✍️ #پریسا_امام_وردی
________
📝 برای آشنایی با واژه‌ی سور بنگرید به:
t.me/AdabSar/6088
________
📚 برگرفته از:
۱- "اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی" #رحیم_عفیفی
۲- "ایران باستان" #موله برگردان: #ژاله_آموزگار
۲- گاهشماری و جشن‌های ایران باستان #هاشم_رضی
________
#جشن_های_ایرانی #اسپندگان
#سور_باستان #اوشیدرجشن #مانتره_سپند

☀️🌱 @AdabSar

@AdabSar

باید از خانه به‌در کرد زمستان‌ها را
آب‌زد مقدم سبزینه‌ی بستان‌ها را

تازه کرد و همه زنگار زمستان روبید
سرِ نوروز سلامت که گلستان‌ها را

با چنان عشوه که باران گهر‌افشانی کرد
آب زد دخترکی دامن گلدان‌ها را

باده در جام به رقص آمد و مولانا‌وار
عشق از یک طرف آمد که بَرَد جان‌ها را

عندلیبان و هَزاران همه سرمست شدند
بازکردند تو گویی درِ زندان‌ها را

گوییا سبحه‌ی خورشید گسست از هم و پس
لاله پوشید دلِ سردِ بیابان‌ها را

مفتی شهر در این روز نه جز نوروز است
یک‌به‌یک داده در این هلهله فرمان‌ها را

امر فرمود در آغاز و سپس نهی نمود
گردش باده و گردیدن پیمان‌ها را

کینه‌ی بهمن و اسفند گمانم باقی‌ست
باید این گونه خِجِل ساخت مگر آن‌ها را

من خراسان بزرگم که سه‌نیمم کردند
بادِ نوروز درآمیخت خراسان‌ها را

پارسی گویم و مدحش بنمایم زیرا
اشتراکی‌ست که پیوند زد ایران‌ها را

#روح_الامین_امینی
#نوروز
@AdabSar

#نیایش_نوروزی پارسی

ایا سالیان را دگرگون نمای
توان را گَهی کم گَه افزون نمای

به دانش گمارنده‌ی روز و شب
به ما با شکرخنده بگشای لب

#ادیب_برومند
#نوروز
☀️🌱 @AdabSar