💫

نَردی‌ست جهان که بردنش باختن است
نرّادی او به نقش کم ساختن است

دنیا به مَثَل چو کَعبَتینِ نرد است
برداشتن‌اش برای انداختن است

#ابوسعید_ابوالخیر
@AdabSar

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅پالایش زبان پارسی

🔻اساسی = بنیادی، بنیادین، بُنیک، ریشه‌ای، ریشه‌دار، پایه‌ای

✍ نمونه:
🔺سعی کنید مشکلات روحی خود را به‌طور اساسی حل کنید =
بکوشید گرفتاری‌های روانی خود را به‌گونه‌ی ریشه‌ای چاره‌اندیشی کنید

🔺این ماشین تعمیر اساسی لازم دارد =
این خودرو بازسازی بنیادی نیاز دارد

🔺طبق قانون اساسی ایران، این عمل جرم محسوب می‌شود =
بر پایه آیین بنیادین ایران، این کار بزه به‌شمار می‌آید


🚩 دنباله دارد

✍ #مجید_دری
#پارسی_پاک #اساسی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آرمان «ادب‌سار»
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

روز مهر و ماه مهر و جشن فرخ مهرگان
مهر بفزا ای نگار ماه چهر مهربان

مهربانی کن به جشن مهرگان و روز مهر
مهربانی کن به روز مهر و جشن مهرگان

جام را چون لاله گردان از نبید باده رنگ
وندر آن منگر که لاله نیست اندر بوستان

کاین جهان را ناگهان از خرمی امروز کرد
بوستان نو شکفته عدل سلطان جهان!

#مسعود_سعد_سلمان
#مهرگان #جشن_مهرگان
‍ ♥️☀️ @AdabSar

📝 #خط
✍ #بزرگمهر_صالحی
✒️ @AdabSar

🌻🍂 @AdabSar

🍁 آشنایی با جشن‌های ایرانی
🍁 جشن تیرگان سوم یا تیرروزی

🍁🌾 بیشتر جشن‌های مهرماه را می‌توان زیر چتر جشن بزرگ مهرگان شناخت؛ زیرا مهر، ماه جشن بود و جشن‌های دیگر این ماه یا با مهرگان در پیوندند و یا در برابر بزرگی‌اش چندان دیده نمی‌شوند و در پژوهش‌ها کمتر به آن پرداخته‌اند.

🍁🌾 یکی از همین جشن‌ها جشن تیرگان سوم یا جشن تیرروزی بود. تیرگان سوم در تیرروز از مهرماه(سیزدهم مهر در گاهشمار کهن) برگزار می‌شد و جشنی در ستایش ستاره‌ی باران(تیشتر یا شباهنگ) و نیایش برای بارش باران بود.
جشن تیرگان نخست هم‌زمان با سیزده‌به‌در و جشن تیرگان دوم جشن بزرگی در تیرماه بود. تیرگان سوم جشن بزرگی نبود ولی همچون بیشتر جشن‌های ایران در کشور فراگیر و شناخته شده بود و در خوارزم به آن «چیری‌روچ» می‌گفتند.

🍁🌾 اکنون مردم‌شناسان جشن «غالی‌شویان»(قالی‌شویان) در مشهد اردهال کاشان را در پیوند با جشن تیرروزی می‌دانند. این جشن که با آیین‌های اسلامی درآمیخته، دیسه‌ی(شکل) سوگواری گرفته و بسیار نمادین است، در دومین آدینه از مهر و نزدیک به یازدهم مهر، سالگرد جان باختن «سلطانعلی پسر محمدباقر» برگزار می‌شود. مردم روستای خاوه یکی از غالی(قالی)های امام‌زاده را بر دوش می‌گذارند و پس از سوگواری آن را به مردم فین می‌دهند. مردم فین چوب به دست و به شیوه‌ای نمادین با کشندگان امام‌زاده می‌جنگند و غالی را در چشمه‌ای در همان نزدیکی می‌شویند و به امام‌زاده بازمی‌گردانند.

🍁🌾 شست‌وشو یکی از آیین‌های جشن‌های تیرگان است که گفته می‌شود دیرینگی آن‌ها به زمان کی‌خسرو می‌رسد.

🍁🌾 یکی از گمان‌زدها این است که نیایشگاه اردهال که اکنون امام‌زاده است یکی از نیایشگاه‌های «تیشتر» یا ستاره‌ی باران در ایران باستان بود. اکنون نیز نیایش باران در روستاهای بسیاری برگزار می‌شود. در باورهای کهن ایران پیوندی میان نیایش باران و شست‌وشوی درگذشتگان دیده می‌شود.

🍁🌾 امروز جشن‌های پراکنده‌ای در پیوند با تیرگان در شماری از شهرها و روستاها برگزار می‌شود. «تیرما سیزهشو» یا «تیرما سیزه‌شو» در تیر روز از آبان برابر با دوازدهم این ماه، جشن تیرگان در مازندران و بر پایه‌ی گاهشمار تبری است.
همچنین سیزدهم تیرماه دَیلمی برابر با آسمان‌روز از آبان ماه(۲۷ آبان) جشن تیرگان در گیلان که به نام «تیرجشن» و «گالشی جشن» برگزار می‌شود.
جشن تیرگان «زلف‌آباد» فراهان به نام نخستین جشن تیرگان ایران در دی‌ماه ۱۳۸۹ و آیین استان گیلان با نام تیرماسینزه در پهرست(فهرست) برماندهای فرهنگی نابسوده(ناملموس) ایرانی پایسته(ثبت) شده‌اند.
گاهی در ادب ایران همچون شماری از سروده‌های فردوسی تیر به پاییز گفته می‌شد و امروز در بخش‌هایی از تاجیکستان و افغانستان همچنان گفته می‌شود.

🍁🌾 برای شناخت جشن تیرگان، آیین‌ها، افسانه‌ها و داستان آرش برچسب #جشن_تیرگان را بجویید.
با تیرگان نخست یا سیزده به‌در آشنا شوید: t.me/AdabSar/16040

✍ #پریسا_امام_وردیلو
________________
📚 برگرفته از:
۱- آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز #محمود_روح_الامینی
۲- دیدی نو از آیینی کهن #فرهنگ_مهر
۳- جشن‌های ایرانی #پرویز_رجبی
۴- گاهشماری باستانی مردمان گیلان و مازندران #نصرالله_هومند
________________
#جشن_های_ایرانی #تیرگان #مهرگان #تیرروزی #غالی_شویان

🌻🍂 @AdabSar

☀️📚 @AdabSar

پنجم اکتبر، #روز_جهانی_آموزگار بر آنان که آموزش مهرورزی، خردورزی و پاک زیستی(که همانا فرهنگ ایرانیان است)، پیشه و کردارشان است و برای آن از جان شیرین هم فروگذار نکردند، گرامی باد.


هرکه ناموخت از گذشت روزگار
نیز ناموزد ز هیچ آموزگار

تا جهان بود از سر مردم فراز
کس نبود از راز دانش بی‌نیاز

مردمان بخرد اندر هر زمان
راز دانش را به هرگونه زبان

گرد کردند و گرامی داشتند
تا به سنگ اندر همی بنگاشتند

دانش اندر دل چراغ روشن است
وز همه بد بر تن تو جوشن* است

#رودکی
#چکامه_پارسی

*جوشن= زره
☀️📚 @AdabSar

💠🔹@AdabSar

به بهانه‌ی روز جهانی آموختگار فراموش شده:
روزگار ما خوب است، ولی باور مکن!

برخی از روزهای سالنامه به نام پیشه‌ی ویژه‌ای نامگذاری شده‌اند. مانند روز کارگر، روز هنداسگر(مهندس)، روز اژمَری*(حسابداری) و... در این میان ۵ اکتبر از سوی یونسکو در سال۱۹۹۴ ترسایی با فرنام(عنوان) روز جهانی آموزگار نامگذاری شده است تا فزون بر گرامی‌داشت رنج‌های آموزگاران، به کمبودهای آنان نیز نگریسته شود.
سازمان جهانی کار و یونسکو در سال ۱۹۶۶ رهنمودنامه‌ای را درباره‌ی استات**(وضعیت) آموزگاران پذیره کرد.
این پیشنهاد استانده‌هایی را درباره‌ی هوده‌ها(حقوق) و سرپرستی آموزگاران و استانده‌هایی را برای آماده‌سازی آغازین و آموزش بیشتر، به‌کارگیری اگره‌های(شروط) آموزش و یادگیری برگزیده است.

آموزگاری کار و شگرد نیست، وَنکه(بلکه) شور، هنر و توانمندی در آموزش است. هر آدمی در هر جایگاهی که باشد، وامدار آموزگارانی است که از کودکی در آموزش او هم‌انباز(شریک) بوده‌اند. برفرودی ندارد پزشک باشد یا هنداسگر، پرستار باشد یا سرپرست، مردم‌سالار باشد یا وزیر.
همه‌ی مردمان جایگاه خود را با رنج‌ها و از خودگذشتگی‌های آموزگاران به دست آورده‌اند.
آرنگ(شعار) روزجهانی آموزگار در سال ۲۰۲۰:
آموزگاران پیشرو در آشفتگی انگارش دوباره‌ی آینده‌اند.
در ایران، آتانش (توجه) چندانی به روز جهانی آموزگار نمی‌کنند و روز آموزگار در اردیبهشت ماه گرامی داشته می‌شود. هرچند که در روز و هفته آموزگار ، آن چنان از جایگاه آسمانی و پاداش آن‌جهانی (روز واپسین) آموزگار سخن گفته می‌شود که آموزگار زمینی، رنج‌ها و بدبختی‌هایش را فراموش می‌کنند.

✍️ #بزرگمهر_صالحی
#روز_جهانی_آموزگار

📜🕯 پی‌نوشت نویسنده:
*- اژمَر= حساب
از پارسی میانه اشماردن، اشمورتن
**- استات از پهلوی و پارسی کهن استاتن و ایستادن(برابر پژوهش دانشمند اختر گیتیگ محمد حیدری ملایری)

💠🔹@AdabSar

💠🔹@AdabSar
با درود و مهر!

از آنجایی که سروکار دین‌آموختگان هیربَدستان (طلاب حوزه‌های علمیه) با زبان و واژه‌های تازی است؛ چه در گفتار و چه در نوشتار، گام نهادن آن‌ها در راستای آموزش ادب‌سار (ادبیات) پارسی، دانش‌هازمان (علوم اجتماعی) و کهن‌نگاری (تاریخ) کار درستی نیست. این کار برای سره‌گرایان چالش‌آفرین است.
آمدن دین‌آموختگان در این بخش مهم همچون آموزش و پرورش یعنی سرازیر شدن واژه‌های بیشتر تازی به زبان پارسی و هدر رفتن کوشش‌ها و تلاش‌های سره‌گرایان.
ما با این گزیرش (تصمیم)، ناخواسته جفای بزرگی به زبان شکرین پارسی روا می‌داریم.

پیام من به وزیر و سرپرستان آموزش و پرورش و گیرنده‌گان این گزیرش (تصمیم) این است که شما به‌جای اینکه با سره‌گرایان در راستای پالایش زبان پارسی یاری و همکاری کنید، سرِ راه‌شان سد می‌سازید.

همچنان پیام من به فرهنگستان زبان و ادب پارسی این است که باید کوشش ارزشمندی که در راستای همتاسازی واژگان، سره‌سازی زبان و پالایش زبان پارسی انجام می‌شود با نخبگان و استادان دلسوز ادب‌سار پارسی در افغانستان و تاجیکستان در میان گذاشته شود، تا همه‌ی پارسی زبانان آگاه شوند.
با مهر و فروتنی

فرستنده: #آرش_خراسانی
💠🔹@AdabSar

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅پالایش زبان پارسی

🔻اساسا = از بیخ و بن، از بن، بنیادی، شالوده‌ای، از ریشه، از پایه

✍️ نمونه:
🔺این شایعات اساسا صحت ندارد =
این دهانزدها از ریشه درست نیست
این چو اندازی‌ها، بنیادی نادرست است
این سخن‌پراکنی‌ها از پایه نادرست است

🔺آیا اساسا چیزی به نام شانس وجود دارد؟ =
آیا از بیخ و بن چیزی به نام بخت هست؟

✍️ #مجید_دری
#پارسی_پاک #اساسا
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آرمان «ادب‌سار»
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

💚🕊 @AdabSar
بگشاییم کفتران را بال
بفروزیم شعله بر سر کوه
بسراییم شادمانه سرود
وین چنین با هزار گونه شکوه
مهرگان را به پیشباز رویم
رقص خوش پیچ و تاب پرچم‌ها
زیر پرواز کفتران سپید
شادی آرمیده گام سپهر
خنده‌ی نو شکفته‌ی خورشید
مهرگان را درود می‌گویند
گرم هر کار مست هر پندار
همره هر پیام هر سوگند
در دل هر نگاه هر آواز
توی هر بوسه روی هر لبخند
بسراییم
مهرگان خوش باد...

#هوشنگ_ابتهاج
#جشن_مهرگان
💚🕊 @AdabSar

@AdabSar

تلخ است بی تو صبر دلِ غم‌فزوده را
نتوان چشید داروی ناآزموده را

ای ناله همدمی کن و از آب چشم من
بیدار ساز دیده‌ی بختِ غُنوده را

دل شد ربوده‌ی سرِ زلف تو در کمند
نتوان به کوی عقل کشید آن ربوده را

با باغبان مگو که دلِ غنچه خون چراست
خواندن نمی‌توان ورقِ ناگشوده را

«شاهی» خیال خام مگو از دهان دوست
چون نیست لذتی سخنِ ناشنوده را

#امیرشاهی_سبزواری
@AdabSar

💫

در نبودت خوب خیاطی شدم

صبح تا شب چشم می‌دوزم به در

#فرامرز_عامری
@AdabSar

💫

هرکه مجنون نیست از احوال لیلی غافل است
وآنکه مجنون را به چشم عقل بیند عاقل است

قُربِ صوری در طریق عشق بُعد معنوی‌ست
عاشق ار معشوق را بی وصل بیند واصل است

#خواجوی_کرمانی
@AdabSar

☀️🕊 @AdabSar
مهر و مهرگان
سراینده: #هما_ارژنگی

چو مهر می‌دمد از بام قله‌ی البرز
و نور می‌چکد از شاخه‌های زرین بال
شکوه و حشمت این قبله گاه جان افروز
دوباره می‌کشدم تا فراخنای خیال

به مهرگان که همه گاه یاری و مهر است
گیاه و آب و هوا از امید سرشارند
غرور خاک به رگ‌های تاک می‌جوشد
و آسمان و زمین رای آشتی دارند

به عزم پویه به صحرای یاد می‌تازم
به جشن مهر در این دشت بیکران بینم
سپاه ژنده دلیران ملک ایران را
که بر سمند غرورآفرین آزادی
عنان گشاده بپویند راه یزدان را

به جشن مهر زمین فرش زعفران بر تن
و بیکران افق رنگ ارغوان دارد
قبای سرخ به بالای پیر برنا دل
سبوی تازه به دل خون رز نهان دارد

به جشن مهر، جهان‌دیده مرد برزیگر
سپاس ایزد مهرآفرین به جای آرد
فتاده روی زمین میوه‌های شهدآگین
ز شاخه‌ها به چمن پول زرد می‌بارد

به گرد آتش زرتشت مهریان در جوش
جهان به کام و زمان رام و نوششان در جام
سرود و شادی و لبخند، بانگ نوشانوش
ز هیمه شعله فزون و شراره‌ها بر بام

به یمن شادی این گلرخان شیرین‌کار
دلم به سینه دمان و لب از سخن خاموش
که ناگهان به غریوی که جان کند مدهوش
دَرَد سیاهی شب با خروش بانگ سروش
و در طلوع فلق این سخن رسد بر گوش:

تو ای پرنده‌ی آتش به جان ورجاوند
شکسته بال ز آزار دشنه‌ی خونریز
رهیده از ستم آسمان توفان‌خیز
گذشته از دل غرقاب‌های هول‌انگیز
ز پشت کنگره‌های هزارها، پاییز
هنوز می‌خوانی...

تو سرفرازترین سرفراز تاریخی
تو یادمان غرورآفرین دورانی
تو افتخار جهانی تو ملک ایرانی
چو چرخ پیر زمین در زمانه گردان باد
هماره مهر اهورا به ملک ایران باد!

#جشن_مهرگان
☀️🕊 @AdabSar

تو ای پرنده‌ی آتش به جان ورجاوند
شکسته بال ز آزار دشنه‌ی خون‌ریز
رهیده از ستم آسمان توفان‌خیز
گذشته از دل غرقاب‌های هول‌انگیز
ز پشت کنگره‌های هزارها، پاییز
هنوز می‌خوانی...

تو سرفرازترین سرفراز تاریخی
تو یادمان غرورآفرین دورانی
تو افتخار جهانی تو ملک ایرانی
چو چرخ پیر زمین در زمانه گردان باد
هماره مهر اهورا به ملک ایران باد!

#جشن_مهرگان
با آوای آسمانی و باشکوه سراینده‌ی میهن‌دوست: #هما_ارژنگی

☀️🕊 @AdabSar

💠🔹 @AdabSar

در زبان‌شناسی زبانزدی (اصطلاحی) بودش(وجود) دارد به نام بالیدن (تفاخر). بالیدن به چَم(معنی) آن است که مردمانی که از نگر فرهنگی، بومداتی (اقتصادی) و جز آن، گمان فرودستی می‌کنند، می‌کوشند تا آن جایی که می‌شود خود را به رنگ هازمانی (جامعه‌ای) فرادست دربیاورند. کنار گذاشتن واژه‌های خودی و به کاربردن واژه‌های زبان فرادست یکی از این راه‌ها است.

✅پارسی ❌بیگانه

تارگان = شبکه، network
تارگانی = شبکه‌ای، networking
هازمانی = شبکه‌ی اجتماعی، Socialnetwork
بازویی = monopod
خودفرتور = selfie
بسته نگه داشتن دروازه، گل نخوردن = Cleansheet
پاس به پُشت = Cutback
بازگشت = Comback
سه گله = hattrick
بخت = Seed
بخت‌بندی= Seeding
شنوایی = Aduio
شنوایی‌سنجی = Audiometry
شنوایی‌شناس = Audiologist
شنوایی‌شناسی = audiometry
شنوایی‌نگاره = Audiogram

✍ #بزرگمهر_صالحی
#پیام_پارسی
💠🔹@AdabSar

👑 @AdabSar

🤴🏻شانزدهم مهر؛
روز بزرگداشت داریوش هخامنشی

⚜ ۵۲۲ سال پیش از زایش، در روز شانزدهم از ماه هفتم گاهشماری کهن ایران، داریوش پرآوازه‌ی هخامنشی به شهریاری ایران رسید. اکنون که در سال ۱۳۹۹ خورشیدی هستیم، ۲۵۴۲ سال از آن می‌گذرد. در روز پانزدهم این ماه و در روزهای جشن‌های بزرگ #مهرگان، نشستی با هفت تن از بزرگان پارسی پیرامون آینده‌ی فرمانروایی هخامنشی برگزار شد و فرداروزِ آن داریوش بر تخت نشست.

⚜ در سنگ‌نبشته‌های بیستون نوشته شده که او در روز دهم ماه «بَـگ‌یادیش» با همراهی یارانش گئومات را در دژ او در ماد از پا درآورد. سپس پیروِ نوشته‌ی هرودوت، پنج‌روز پس از آن نشست بزرگان برگزار شد و پنج تن از هفت تن پادشاهی دوباره را برگزیدند و فردای آن روز داریوش پس از یک پیکار شهریار شد.

⚜ در نَبیگ(کتاب) «ریشه‌های دموکراسی و مجلس در ایران باستان» نوشته شده که در روز پانزدهم از ماه هفتم و پنج روز پس از کنار زدن گئومات مغ از تخت، داریوش و شش یار او نشستی را برگزار کردند که به نشست هفت‌تن نامدار شد. در این نشست «اوتان» که پیشتر پدرزن بردیا(پسر کوروش) و از دیگر یاران پخته‌تر بود سخن از کشورداری مردم‌سالارانه به میان آورد، از سودمندی‌های برخورداری از یک فرمانروایی «رای‌محور» سخن گفت و به نکوهش خودکامگی پرداخت. اندیشه‌پردازی‌های اوتان در نوشتار هرودوت آمده است. دست‌نوشته‌های کتسیاس در بایگانی پادشاهی یونان نیز بر درستی آن گواهی داده است. دوازده سال پیش از مردم‌سالارانه شدن شهر آتن و سیزده سال پیش از مردمپادی(جمهوری) شدن شهر رم، در ایران و از سوی اوتان درباره‌ی آن سخن رفت. به گمان، همین اندیشه‌ی اوتان ایرانی پایه‌گذار چنین دگرگونی‌هایی در یونان و روم شد. سرانجام و در پایان نشست، پس از پذیرش دیدگاهی دیگر به‌جای دیدگاه اوتان، او در کرداری ستایش‌برانگیز و با اینکه خود آغازگر خیزش در برابر فرمانروایی مغ بود، از هَنبازی(شراکت) در هرآنچه از شهریاری به او می‌رسید کنار کشید و یک زندگی ساده را برگزید.
در پی گُزیرش(تصمیم)های نشست هفت‌تن، در بامداد روز سپسین در شانزدهم از ماه هفتم، داریوش پسر ویشتاسپ، شهریار کشور شد.

⚜ داریوش یکی از فرمانروایان هنایا(موثر) نه‌تنها برای ایران، که برای جهان بود. در زمان او سامانه‌ای با سازوکار برای پیک و چاپار نامه و کالا راه‌اندازی شد و ارزش برخورداری از پول یکسان جهانی برای بازرگانی کشورها شناسانده شد. داریوش به ارزش کهن‌نگاری(تاریخ‌نویسی) و آگاشتن(ثبت) رویدادها برای آیندگان پی‌برد و به گواه کتسیاس، دستک(سند)های کهن بجا مانده را در نسک‌خانه(کتابخانه)ها گردآوری و نگه‌داری کرد. در زمان او کهن‌نگاری مسر(مصر)یان نیز گردآوری و ساماندهی شد و چنین بود که فرهنگ نگارش سرگذشت کشورها به یونان رفت.

⚜ شیوه‌های نخستین نفت‌بیزی(پتروشیمی)، فروش کوزه‌های آب پاک و آشامیدنی، هندازگری(مهندسی) آب، ساخت سازه‌های آبی و دریاگذر و آبراه‌های بزرگ، شاهراه‌سازی، یکسان‌سازی پول کشور، ساخت تخت‌جمشید، برپایی سپاه جاویدان، سامانه‌ی آگاهی‌رسانی شهریاری یا شهربانی برای برپایی یکسان بی‌هراسی(امنیت) در سراسر کشور و سامانه شناسایی مردم با شیوه‌های نخستین شناسنامه در زمان داریوش بنیادگذاری شد و این تنها بخشی از کوشش‌های وی برای میهن بود. او سامانه‌ی خراچ(مالیات) را بر پایه‌ی توانایی مردم برنامه‌ریزی کرد، مرزها را استوار ساخت، دادگستری را سامان و بازرگانی دریایی را گسترش داد. از این‌رو فرمانروایی و کوشش‌های او را برای جهان ارزشمند می‌دانند.

⚜ یادگارِ نوشتاری داریوش، سنگ‌نوشته‌های بیستون است که بزرگترین سنگ‌نوشته‌ی جهان و برجسته‌ترین نوشته‌ی کهن ایرانی و گواه(سند) ارزنده‌ای برای کهن‌نگاری(تاریخ) جهان است. به گمان بسیاری از شاهنامه‌پژوهان، فریدون شاهنامه‌ی فردوسی همان داریوش نامدار هخامنشی است.
«به خواست اهورامزدا من چنینم که راستی را دوست دارم و از دروغ روی‌گردانم. دوست ندارم که ناتوانی از ناروایی(حق‌کشی) در رنج باشد.» (از سنگ‌نبشته‌های داریوش)
«ای اهورامزدا، به این کشور نیاید، نه سپاه دشمن، نه خشکسالی و نه دروغ» (نوشته‌ای بر سنگ آرامگاه داریوش در "نقش رستم" مرودشت پارس)

✍ #پریسا_امام_وردیلو
________
📚 برگرفته از:
1 - گاهشماری چهارده‌هزار ساله‌ی ایرانی #فاروق_صفی_زاده
۲ - هفته‌نامه‌ی فرهنگی "امرداد"
3 - ریشه‌های دموکراسی و مجلس در ایران باستان #سورنا_فیروزی
________
👈🏻 برای آشنایی با نام #داریوش به این پیوند بنگرید:
T.me/AdabSar/4980

👑 @AdabSar

🏵🏵 @AdabSar

🍁 آشنایی با جشن‌های ایرانی
🌻 مهرگان؛ جشن آغاز سال نو

مهرگان آمد گرفته فالش از نیکی مثال
نیک روز و نیک جشن و نیک وقت و نیک فال
#عنصری

🍁 «جشن مهرگان» بزرگ‌ترین جشن ایران باستان و جشن آغاز سال نو در دوره‌هایی از ایران و گمان می‌رود که در دوره‌هایی از هخامنشیان بود و در شش روز برگزار می‌شد. این جشن از کهن‌ترین و نخستین جشن‌های ایرانی بود که به گمان، با آیین‌های مهرپرستی و میتراگرایی آریاییان نخستین در پیوند است. بر پایه‌ی شاهنامه‌ی فردوسی، پیشینه‌ی آن به زمان فریدون می‌رسد. همانگونه که نوروز با جمشید در پیوند است، مهرگان نیز با خیزش کاوه و فریدون پیوسته است.

🌻 درباره‌ی زمان برگزاری جشن مهرگان گفته می‌شود که این جشن با آغاز مهر آغاز می‌شد و «میتراکانا» نام داشت. پژوهشگرانی هم گمان می‌کنند که میتراکانا و مهرگان دو جشن جدا بودند که یکی با آغاز مهر و سال نو و دیگری در روز مهر از ماه مهر برابر با شانزدهم ماه در ایران برگزار می‌شد که شاید تا واپسین سال‌های دودمان اشکانی دنباله داشت و در زمان ساسانیان هر دو جشن به «مهر روز» از مهرماه جابجا شد و از دوهزار سال گذشته در روز شانزدهم مهر برگزار می‌شد. این نگاه گواه چندانی ندارد یا دست‌کم گواه آن به دست ما نرسیده است.
به این جشن مهرکانا و میتراکان نیز گفته می‌شد.

🍁 آغاز سال نو در مهر ماه بسته به آغاز و پایان سال کشاورزی بود. سال کشاورزی با پایان تابستان به پایان می‌رسید و آمادگی برای سال نو کشت و کار در پاییز آغاز می‌شد.

🌻 «کتسیاس»، پزشک «اردشیر دوم هخامنشی» نوشته بود که در جشن مهرگان ایرانیان جامه‌ی ارغوانی می‌پوشند، ساز و آواز برپا می‌کنند و به پایکوبی و نوشیدن می‌پردازند.

🍁 خوان مهرگان نیز به رنگ ارغوانی بود و میوه‌های سرخ‌رنگ و گوناگون در آن می‌چیدند و چند شاخه از درختان گز، هوم و مورد در آن می‌گذاشتند. گل همیشه شکفته در میان سفره بود و پیرامونش را با گل‌های دیگر می‌آراستند. اکنون ما نمی‌دانیم گل همیشه شکفته گونه‌ای گل بود یا هر گلی بود که در این زمان می‌شکفت. در سفره‌ی مهرگان آتشدان یا کندیل(شمع)، شیرینی و خوشبوکننده‌ای چون گلاب نیز یافت می‌شد.

🌻 خوراکی جشن مهرگان نوشیدنی گیاه هوم بود که آن را با شیر یا آب می‌آمیختند و همه‌ی باشندگان(حاضران) جشن به نشانه‌ی پیمان و دوستی از آن می‌نوشیدند. نانی از آرد هفت گیاه گندم، جو، نَرسَک(عدس)، برنج، ماش، نخود و ارزن پخته می‌شد. همچنین در آتشدان‌ها اسپند و زفران یا سپران(زعفران) و انبر یا شاهبوی(عنبر) می‌ریختند تا هوا همواره خوشبو باشد. در آتش نیز هوم می‌ریختند تا بخروشد.

🍁 در این جشن بجز پوشیدن جامه‌ی ارغوانی، شادباش‌برگ(کارت تبریک)هایی را خوشبو می‌کردند و در پوششی زیبا می‌پیچیدند و پیشکش می‌کردند. پس از خوردن و نوشیدن، زمان ساز و آواز و پایکوبی(رقص) گروهی بود. در این هنگام «مهرْیَشت» می‌خواندند و «اَرغُشت» می‌رفتند. ارغشت گونه‌ای پایکوبی گروهی بود. در پایان جشن هم دست به دست می‌دادند و در کنار آتش زنجیره‌ای به نشان مهر و پیمان می‌ساختند. از دیگر آیین‌های این جشن، نیایش به درگاه ایزد مهر یا همان ایزد درستکاری، پیمان و مهربانی بود.

🌻 امروز تندیس‌ها و سنگ‌نگاره‌های فراوانی همچون نگاره‌های میترا در کشورهای خاورمیانه و ترکیه کنونی یافت شده که نشانه‌ی فراگیر بودن جشن مهرگان در سرزمین بزرگ ایران باستان است. اکنون در برخی از کشورهای عربی جشن «مهرجان» یا «مهرجانات» برگزار می‌شود که بجا مانده از جشن بزرگ مهرگان است. همچنین گمان شده است که سماع دوستداران مولوی در شهر قونیه دگرگون‌شده‌ی ارغشت‌های میترایی باشد. در تاجیکستان و سمرکند(سمرقند) نیز جشن ایستادگی کاوه آهنگر در برابر بیدادگری آژی‌دهاک(ضحاک) برگزار می‌شود و اکنون این کشور یکی از پاسداران آیین‌ها و ادب ایرانی است.

🍁🍁 جلال آل احمد جشن غالی(قالی)شویان در مشهد اردهال کاشان را در پیوند با مهرگان می‌داند. از سویی گفته شده جشن غالی‌شویان در پیوند با «جشن تیرروزی» است. درباره‌ی پیوند تیرگان و مهرگان بخوانید:
t.me/AdabSar/17279

✍ #پریسا_امام_وردیلو
________
📚 برداشت آزاد از:
۱- نامه‌ی ایران #شیرین_بیانی
۲- تارنمای مهرمیهن
۳- جشن مهرگان و سده #رضا_مرادی_غیاث_آبادی
________
#جشن_های_ایرانی #جشن_مهرگان #مهرگان

🏵🏵 @AdabSar

☀️🕊 @AdabSar

بیشتر جشن‌های ایرانی با داستانی افسانه‌ای یا راستین درآمیخته‌اند. جشن بزرگ مهرگان در پیوسته با یکی از درخشان‌ترین رخدادهای داستانی است. بر پایه‌ی شاهنامه‌ی #فردوسی نیز #جشن_مهرگان با خیزش کاوه در پیوند است و شاید بهانه‌ی پیدایش مهرگان باشد. گزیده‌هایی از این داستان را با گفتار فردوسی بخوانید.
☀️🕊
چو ضحاک شد بر جهان شهریار
بَرو سالیان انجمن شد هزار
سراسر زمانه بدو گشت باز
برآمد برین روزگار دراز
نهان گشت کردار فرزانگان
پراگنده شد کام دیوانگان
هنر خوار شد جادویی ارجمند
نهان راستی آشکارا گزند
شده بر بدی دست دیوان دراز
به نیکی نرفتی سخن جز به راز
دو مار سیه از دو کتفش برست
عمی گشت و از هر سویی چاره جست
چنان بد که هر شب دو مرد جوان
چه کهتر چه از تخمهٔ پهلوان
بکشتی و مغزش بپرداختی
مران اژدها را خورش ساختی
☀️🕊
برآمد برین روزگار دراز
کشید اژدهافش به تنگی فراز
خجسته فریدون ز مادر بزاد
جهان را یکی دیگر آمد نهاد
ببالید بر سان سرو سهی
همی تافت زو فر شاهنشهی
جهانجوی با فر جمشید بود
به کردار تابنده خورشید بود
☀️🕊
زمین کرده ضحاک پر گفت و گوی
به گرد جهان هم بدین جست و جوی
نشان فریدون به گرد جهان
همی باز جست آشکار و نهان
فریدون که بودش پدر آبتین
شده تنگ بر آبتین بر زمین
چو بگذشت ازان بر فریدون دو هشت
ز البرز کوه اندر آمد به دشت
بر مادر آمد پژوهید و گفت
که بگشای بر من نهان از نهفت
فرانک بدو گفت کای نامجوی
بگویم تو را هرچه گفتی بگوی
تو بشناس کز مرز ایران زمین
یکی مرد بد نام او آبتین
ز تخم کیان بود و بیدار بود
خردمند و گرد و بی‌آزار بود
سر باب‌ات از مغز پرداختند
مران اژدها را خورش ساختند
فریدون چو بشنید بگشادگوش
ز گفتار مادر برآمد به جوش
بپویم به فرمان یزدان پاک
برآرم ز ایوان ضحاک خاک
☀️🕊
چنان بد که یک روز بر تخت عاج
نهاده به سر بر ز پیروزه تاج
ز هر کشوری مهتران را بخواست
که در پادشاهی کند پشت راست
بر آن محضر اژدها ناگزیر
گواهی نوشتند برنا و پیر
هم آنگه یکایک ز درگاه شاه
برآمد خروشیدن دادخواه
خروشید و زد دست بر سر ز شاه
که شاها منم کاوه‌ی دادخواه
☀️🕊
چو کاوه برون شد ز درگاه شاه
برو انجمن گشت بازارگاه
همی بر خروشید و فریاد خواند
جهان را سراسر سوی داد خواند
ازان چرم کاهنگران پشت پای
بپوشند هنگام زخم درای
همان کاوه آن بر سر نیزه کرد
همانگه ز بازار برخاست گرد
خروشان همی رفت نیزه بدست
که ای نامداران یزدان پرست
کسی کاو هوای فریدون کند
سر از بند ضحاک بیرون کند
بدانست خود کافریدون کجاست
سراندر کشید و همی رفت راست
بیامد بدرگاه سالار نو
بدیدندش آنجا و برخاست غو
بدان بی‌بها ناسزاوار پوست
پدید آمد آوای دشمن ز دوست
چو آن پوست بر نیزه بر دید کی
به نیکی یکی اختر افگند پی
بیاراست آن را به دیبای روم
ز گوهر بر و پیکر از زر بوم
بزد بر سر خویش چون گرد ماه
یکی فال فرخ پی افکند شاه
فرو هشت ازو سرخ و زرد و بنفش
همی خواندش کاویانی درفش
☀️🕊
سپاه انجمن شد به درگاه او
به ابر اندر آمد سرگاه او
گران گرز برداشت از پیش زین
تو گفتی همی بر نوردد زمین
به اسب اندر آمد به کاخ بزرگ
جهان ناسپرده جوان سترگ
سرانشان به گرز گران كرد پست
نشست از بر گاه جادو پرست
☀️🕊
خروشی برآمد ز آتشکده
که بر تخت اگر شاه باشد دده
همه پیر و برناش فرمان بریم
یکایک ز گفتار او نگذریم
نخواهیم برگاه ضحاک را
مرآن اژدهادوش ناپاک را
ببردند ضحاک را بسته خوار
به پشت هَیونی برافگنده زار
بیاورد ضحاک را چون نوند
به کوه دماوند کردش ببند
ازو نام ضحاک چون خاک شد
جهان از بد او همه پاک شد!

☀️🕊 @AdabSar

چو کاوه برون شد ز درگاه شاه
بر او انجمن گشت بازارگاه

همی بر خروشید و فریاد خواند
جهان را سراسر سوی داد خواند

از آن چرم کاهنگران پشت پای
بپوشند هنگام زخم درای

همان کاوه آن بر سر نیزه کرد
همان‌گه ز بازار برخاست گَـرد...

سراینده: #فردوسی
آواز با شکوه و شگفت‌انگیز «شهرام ناظری»
از جُنگ(آلبوم) بسیار زیبای «درفش کاویانی»
پارک(قطعه) دهم: «کاوه آهنگر»

#جشن_مهرگان
☀️🏔 @AdabSar