نقدآگین

#آینه_تاریخ

📘داریوش مهرجویی و #حکومت_اسلامی برآمده از انقلاب ۵۷

✂️ دو برش از متن #بابک_غفوری‌آذر

🍂 نخستین نشانه‌های شکست حاصل از انقلاب ۵۷ با محدودکردن آزادی بیان و تعطیل کردن رسانه‌ها و در صدر آن روزنامه آیندگان برای روشنفکران ایرانی در حال آشکار شدن است. روشنفکرانی که به انقلاب ۵۷ به عنوانی تحولی عمیق و راهگشا دل بسته بودند، نگران و مشوش صحنه را می‌نگرند. داریوش مهرجویی یکی از آنهاست. او تنها پس از گذشت ۶ ماه از روزهایی که در نوفل‌لوشاتو به دنبال ثبت تصویری اقدامات و گفته‌های رهبر انقلاب بود، ۱۲ مرداد ۱۳۵۸ در مقاله تند و جسورانه‌ای در تهران مصور نسبت به حاکم شدن انحصارگرایی هشدار می‌دهد:

«ما از عمق به سطح، انقلاب کرده‌ایم و از آرمان و آرمان‌های خود بسیار دوره افتاده‌ایم. این پندار که چیزی جز خواستی متعالی و طبیعی برای انقلاب و هر تکان بنیادی نیست، یک شبه باد هوا شد و انقلابمان از عمق به سطح کشانده شد...

این نفی کردن قشری در عین حال چون اساسی نداشته و ندارد، شامل همه چیز می‌شود، هم فدایی و مجاهد را نفی می‌کند و به زندان و شکنجه می‌اندازد، هم اسلام خلقی و اسلامی جمهوری را. هم مارکسیستش را ضد انقلابی و توطئه‌گر می‌داند، هم دمکراتیک و ملی‌اش را. هم به بنیادهای عمیق فرهنگی و سنتی کار دارد و هم به قشری‌ترین امور مربوط به ظاهر مردم، ظاهر روابط و ظاهر اعمال. به همین دلیل است که ناگهان در سپیده‌دم روزهای خوش پیروزی، اولین طرح بزرگ انقلابی می‌شود: حجاب. و نیز در همان اوان، با بولدوزر و مسلسل و بیل و کلنگ به تخت‌جمشید حمله می‌کند تا آن را از بیخ و بن براندازد و نابود کند...

بزرگ‌ترین گرفتاری ما که باز از همان تنگ‌نظری قشری حاکم می‌آید، آن است که هیچ‌کس نمی‌داند به درستی اسلام، اینجا و اکنون، چه معنایی دارد و چیست؟ چگونه می‌توان هزار و سیصد سال تجسس و دگرگونی و پس و پیش تاریخ ایران و جهان را نادیده گرفت، از روی آنها جهید و به اصلی رسید که تازه آن را هم نمی‌دانیم چیست؟»

🍂 نشانه‌های انحصار و تحدید آزادی آن قدر آشکار است که تهران مصور فقط دو شماره بعد دوام آورد و به توقیف رفت.

🍂 داریوش مهرجویی در حالی که با ساعدی مشغول نوشتن چندین فیلمنامه مختلف است، {ظاهرا} با نام مستعار احمد هامون برای الفبا مطالبی می‌نویسد.

🍂 در یکی از آنها تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد که «رژیم کنونی حاکم بر ایران تا چه حد در قالب مفهوم توتالیتاریزم می‌گنجد و به عنوان پدیده‌ای امروزی و بهره‌گیر از تکنیک جدید چه سنخیتی با رژیم‌های توتالیتر، به‌خصوص فاشیزم هیتلری و کمونیزم استالینی دارد؟ در چه مشخصاتی شبیه آنهاست و در چه وجوهی از آنها متمایز می‌گردد و یا حتی کامل‌تر و پخته‌تر از آنها جلوه می‌کند؟»

🍂 و عمیق و دقیق و درخشان پاسخ این سئوال را می‌دهد:

«ساخت حزب نازیسم هیتلری، یا کمونیزم استالینی، فاشیزم موسولینی و اسلام خمینی را می‌توان در "لیگانتروسکهای" یونان کهن مشاهد کرد و یا در "پانترهای" آفریقای سیاه. اینها هرگاه بتوانند سازمان می‌یابند و قدرت کسب می‌کنند و یک رژیم واقعی ترور به راه می‌اندازند، یا در جوامع مدرن، از کوکلاکس کلان‌های آمریکایی می‌توان نام برد و دارودسته‌های گوناگون حزب‌اللهی جمهوری اسلامی.

اینها همه نظیر اتحادیه مذکرها یا جامعه اسپارت کهن همواره از "مرد بودن" حرف می‌زنند و هرگونه اقتدار و شخصیت زنانه‌ای را نفی می‌کنند. عربده می‌کشند و برای تسلط تام و تمام نه تنها به جان مردم که به جان خود نیز می‌افتند.

هرکس نقاب مخصوص دروغ را به چهره می‌زند و نه تنها در مراکز تجمع آدمیان، ادارات، کارخانه‌ها و ... که حتی در خلوت خانواده‌ها هم از گفتن حقایق، آنهم با صدای بلند، احتراز می‌کند. و اگر ناگزیر از سخن گفتن است، دروغ می‌گوید. کسی از رهبر یا رژیم صراحتا بد نمی‌گوید یا اگر اعتراضی دارد چندپهلو و به زبان کنایه است. با آنکه عمیقا از نظام حاکم متنفرند ولی دم نمی‌زنند و این احساس را در خود سرکوب می‌کنند.

همه از هم شکوه و ناله دارند و به یک بغض و کینه بزرگ آغشته‌اند و "دیگری" را در خوش‌باوری و بلاهت انقلابی‌اش مسئول مصیبت وارده می‌دانند. از اینکه به جای معنویت والا، ذلت و حقارت نصیبشان شده، از اینکه به جای آزادی و برابری خفقان و وحشت حاکم گشته، از اینکه مقهور دورویی و فریبکاری انقلابی شده‌اند، از خود و دیگری و زمین زمان بیزارند.

نقاب‌هایی که در این لحظات انسان اسیر و گرفتار نظام توتالیتر به چهره می‌زند، رنگ‌ها و نقش‌های گوناگون دارد و به این صورت انواع معصومیت‌ها، رذالتها، رندی‌ها، خرمرد رندی‌ها، بی‌رحمی‌ها، خشم‌ها و کینه‌ها جلوه می‌کند و به خنده‌هایی می‌شکفد که پشتش اشک و اندوه است و به تملق گویی‌هایی که بوی عفن دروغش همه را مسموم می‌کند»

🌐 مطالعه متن کامل
⏰ زمان مطالعه: ۶ دقیقه
🔖 ۱۲۰۶ واژه

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @babakgha

Telegraph

داریوش مهرجویی و حکومت برآمده از انقلاب ۵۷

بابک غفوری‌آذر مرداد ۱۳۵۸ نخستین نشانه‌های شکست حاصل از انقلاب ۵۷ با محدودکردن آزادی بیان و تعطیل کردن رسانه‌ها و در صدر آن روزنامه آیندگان برای روشنفکران ایرانی در حال آشکار شدن است. روشنفکرانی که به انقلاب ۵۷ به عنوانی تحولی عمیق و راهگشا دل بسته بودند،…

2.01K views20:38