نقدآگین

📘بانی کُشتار و دیکتاتوری سرخ

✍🏻 #رضا_زمان

🍂 یک صد سال از مرگ ولادیمیر لنین گذشت. او از رهبرانِ دیکتاتورِ تاریخ‌ساز جهان بود، که چرخشی در تاریخ و سیر تاریخی بشر ایجاد کرد، البته چرخشی ویرانگر و خونین. نظامات کمونیستی، از شوروی که مستقیماً میراث وی بود تا آمریکای لاتین، تا همیشه وام‌دار او هستند. امّا، برخلاف مارکسیست‌-لنینیست‌ها، دست‌کم برای مارکسیست‌های خیرخواه و دموکرات، لنین مایه‌ی شرمساری است. مارکسیست‌های ارجمندی مانند پلخانف بودند که به مخالفت با لنین برخاستند.

🍂 لنین، منشأ شرّ و شرارت در تاریخ چپ بود. گناه لنین این بود که به‌نوعی آغازگر دیکتاتوری ستمگرانه‌ی چپِ کمونیستی شد که قدرت را برای هدایت اجباری جامعه به ناکجاآبادِ کمون، قبضه کردند و با حاکمیّت مطلق و خودکامه، مردم را به دوزخ فرستادند. استالین، این دیکتاتورِ جبّارِ خون‌ریز، به قول خودش سربازِ سپاهِ رفیق لنین بود. خروشچف و برژنف، و حتّی کاسترو، همان راه را طی کردند. لنین با عمل خویش نشان داد جز با دیکتاتوری، حکومتِ تک‌حزبی، جز با سرکوب و اختناق، نمی‌توان قدم در ره ناکجاآبادِ کمونیستی نهاد.

🍂 راهنمای عملی و سیاسی لنین در این گفتهٔ او بود که «بدون شکستن تخم‌مرغ‌ها نمی‌توان املت درست کرد». در پسِ این گفتارِ به‌ظاهر درست، سیاستِ کُشتار و سرکوب بود: هدف، توجیه‌گر وسیله. برداشت لنین این بود که برای دست‌یابی به اتوپیای مارکسی، باید بهای انسانی پرداخت، هرچقدر که این بها سنگین و گزاف باشد.

🍂 کارل پوپر می‌گفت لنین به‌نحوی دستِ مارکس بود، یعنی کارگزارِ عملیِ مارکس. او برای مارکس، همچو روبسپیر برای روسو بود. او فرزند مارکسیسم بود در بافتِ روسی. امّا می‌توان گفت که لنین، دستِ قاهر و خودکامه‌ی مارکس بود.

🍂 به تعبیر و بیانِ دقیقِ آیزایا برلین، لنین «بانیِ واقعی کُشتارها» در تاریخ چپ بود، یعنی کُشتارهای طبقاتی-کمونیستی. برلین درست می‌گوید، مارکس هرچه که بود، هوادار کُشتار نبود. لنین امّا آن دستِ مارکسی را در کُشتار به کار برد. لنین رسماً فرمان کُشتار داد، به غرضِ ارعاب و هراس. به تعبیر برلین، لنینیسم بر وحشت بنا شده بود. از آن قدرتِ متمرکز و مطلق، از آن اقتدار و رهبریِ خودکامه، باید هم کُشتار بیرون می‌آمد.

🍂 گولاگ، که سندِ جنایتِ شوروی است، میراث «چکا»یی بود که لنین ساخته بود. آن نظام و سپاهی که لنین، به قول استالین، سردار و رهبرش بود، میلیون‌ها میلیون انسانِ بی‌گناه را به قربانگاه کمونیستی برد. فقط این نبود، میلیون‌ها تن دیگر به افسون لنینیسم در کشورهای جهان سومی، به فقر و فلاکت افتادند.

🍂 لنین تنها رهبر انقلابی کمونیست در روسیه نبود، تنها مقتدای شوروی نبود. اندیشهٔ لنین برای ملل استعمارزده، برای جوامع تحت فقر و فشار، به‌مثابه منجی رخ نمود و روشنفکران و مبارزان این ملل و جوامع را به دام خود انداخت.

🍂 اعتقاد لنین این بود که سرمایه‌داری، در آخرین مرحله، یعنی امپریالیسم، خود را توسعه داده‌است. امّا همچنان استثمار سرمایه‌داری، این بار از طریق استعمار، به هدایت امپریالیسم، ادامه دارد. از این جهت، انقلاب جهانی علیه سرمایه‌داری، با انقلابِ مستعمرات علیه امپریالیسم آغاز می‌شود. این اندیشه‌ای بود که الگوی مبارزات ضد امپریالیستی و ضد سرمایه‌داری در کشورها و ملل جهان سومی شد. روشنفکران و مبارزان و چریک‌های ساکن این کشورها، با هدایت لنینیسم، دست به این مبارزات بردند، امّا پی‌آمد بیش‌تر این مبارزات و شورش‌ها، دیکتاتوری و فقر و فساد بود، نمونهٔ عينی آن نیز کوبا است.

🍂 شوربختانه اندیشه‌های لنینیستی ذهن و نگرشِ بسیاری از روشنفکرانِ چپ‌گرای ما را نیز مسموم و آلوده کرد. بخت بدِ روشنفکریِ چپ ایران این بود که لنین، پیشوای فکری و عملی بسیاری از روشنفکران چپ‌اندیش ما شد. آن‌ها مارکسیسم را از نیز لنین یاد گرفتند. در میان احزاب رادیکال چپ، حزب توده که حزب شاخص چپ رادیکال بود، اندیشه و مشی و مرام مارکسیستی-لنینیستی بود. اندیشمندان و مبارزان توده‌ای، غالباً لنینیستی بودند. این البته عجیب نبود برای وابستگان شوروی. امّا باید افسوس خورد که چه اذهان و چه نبوغی، به دام لنینیستی افتادند.

#نقد_چپ #چپ_ایرانی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @shahrvand_sabz

2.73K viewsedited 20:15