نقدآگین

#نقد_اسلام #روزه

📘تبارشناسی روزه و رابطه‌اش با معنویت

✍️ اباصالح (#اریک)

🍂 پرهیز از خوردن هر از گاهی، یک استاندارد باستانی و جهانیه. هر گروهی از انسان‌ها رو در هر گوشه کره زمین قرار بدی، بعد از مدتی زمان خاصی رو برای خودشون تعیین می‌کنند که در اون زمان کمتر بخورند، اما ما در خاورمیانه روزه‌ی خشن داریم، چون فقر غذایی جزیی از اقلیم این منطقه بوده.

🍂 در زمان تمدن‌های بین‌النهرین که پایه ادیان ابراهیمی داشت شکل می‌گرفت، اقلیم وضع دیگه‌ای داشت، و کسی به اینکه غذا گیر نیاد فکر نمی‌کرد. و این حتی روی تخیلات‌شون از مصیبت هم تأثیر گذاشته بود.

🍂 اگه افسانه هم میساختند از نازل شدن بلا، بیشتر درباره حوادث دفعی بود. مثل سیل، طوفان، زلزله. که میشد این برداشت رو از ذهنیت‌شون داشت که «اگه یهو همه‌چیز بهم نریزه، چیزی بهم نخواهد ریخت».

🍂 مردم دوران مدرن باور نمی‌کنند که دویست و پنجاه سال هیچ خبری در یک منطقه نباشه. ولی برای اون‌ها قابل درک بود.
اما به مرور خیلی چیزها تغییر کرد، و مهم‌ترینش اقلیم بود.

🍂 غیر از شهرها، که با غروب تمدن‌های بین‌النهرین ناپدید شدند، همه‌چیز سرجای قبلیش بود، اما نه مثل وضع سابقش. حالا دیگه خشکسالی مهم‌تر از طوفان و رعد و برق و زلزله شده بود. و درباره‌ش محتوا هم ساختند تا جایی که هنر و معجزه یکی از سوپراستارهای بنی‌اسراییل، مدیریت قحطی در مصر بود.

🍂 در اون شرایط، نیاز کمتر به خوردن و آشامیدن مثل داشتن هیکل فیت در دوران اینستاگرام بود. و این کم‌نیازی هرچه به حجاز نزدیک‌تر میشد، امتیاز بالاتری می‌گرفت.

🍂 روزه اسلام فقط درباره پرهیز نبود. یک نوع خودنمایی اجتماعی درباره تاب‌آوری محیطی بود‌، به این معنی که «ما می‌تونیم از پس این اقلیم بر بیاییم»؛ ما می‌تونیم شانزده کیلومتر راه طی کنیم تا به آب قابل آشامیدن برسیم؛ چون می‌تونیم شانزده ساعت لب به آب نزنیم.

🍂 جامعه‌ای که در موقعیت باخت قرار داره، نیاز پیدا می‌کنه که برای خودش موقعیت‌های برد خلق کنه. روزه یک رجز جنگی بود که گفته بشه «ما قاعدتا باید می‌باختیم ولی برنده شدیم»، و برای همین روز آخرش رو جشن می‌گیرند، اما این تنها چیزی بود که در اون همه برنده می‌شدند؛ در بقیه ابعاد زندگی بازنده بودند.

🍂 در برابر امپراتوری‌های اون زمان، و شهرهای پر از نعمت و آسایش‌شون، این‌ها مثل یک مشت تبعیدی بودند. بیشتر مردم هم از تنها آب باریکه تجارت و ثروت که ازون امپراتوری‌ها به سرزمین‌ خشک‌شون جریان داشت، سهمی نداشتند؛ فائق آمدن بر تشنگی و گرسنگی، برنده شدنی بود که قرار بود همه اون‌ باختن‌ها رو پوشش بده.

🍂 و برای همین، روزه برای بچه مسلمان امروزی دیگه معنی حجازیش رو نداره. بی‌قیدی شهری و حذف فشار کنترلی محلی و قبیله‌ای بش فرصت داده که روزه نگیره، و سرمایه‌داری و اقتصاد صنعتی باعث شده اگه بگیره هم بش زیاد سخت نگذره، اما اون رابطه‌ای که با باخت وجود داشت، هنوز کاربرد داره؛ با این تفاوت که خیلی شخصی و فردی شده‌.

🍂 موفقیت در روزه‌داری، یک برد برای مخفی کردن باخت‌های مفتضحانه در معنویته. دقیقا چون ناموفق بوده‌اند در انسان معنوی شدن، همه پایبندی به دین رو خلاصه کرده‌اند به روزه‌داری.

🍂 دقیقا چون معنوی نیستند، روزه رو خیلی جدی می‌گیرند. انسان معنوی، ممکنه روزه هم بگیره، ولی انقدر جدی نمی‌گیردش. و چون گرفتنش رو جدی نمی‌گیره، نگرفتنش رو هم جدی نخواهد گرفت.

مدیریت گناهان، به مدیریت باخت میرسه.

➖➖➖

🌾@Naqdagin