🔷💠🔹🔹
@AdabSar
🔅پیام شما


در آستانه‌ی سال نو، تو را می‌ستاییم ای دادار بزرگ که سپهر بی‌کران را فراز گُستردی و خورشید تیزاسبِ جاودان پیروز را روشنی‌بخش آن کردی تا در پرتوی زرینش، غبار تاریکی از چهره‌ی زمین برگیرد و رویش و بالشِ گیاهان و پویشِ پویندگان را فراهم آورد.
تا درختان بارده، باربردارند و با سرهای خمیده سپاس تو را بجای آورند، تا گل‌هایِ نوشکفته، زرینه پرتو اش را بنوشند و چهره‌ی زمین را به زیباترین رنگ‌ها و نخش و نگارها بیارایند و...

باد بهاری بَروزید، اَبر فرو بارید،
خورشید بر زمین خندید،
سبزه بَر دمید و گُل شکُفید و
بلبل بَر شاخ آوا بَر کشید و
نوروزی دیگر آغازید
نوروزِ زیبا و دل‌افروز را پیشاپیش به شما
شاد باش و فرخنده باد می گویم
و برایتان شادکامی، تندرستی و نیک‌فرجامی را
آرزومندم.
بَزمْ بهاری‌تان شاد و روزگارتان پیروزگر باد.

فرستنده Am Sa
#پیام_پارسی #نوروز
@AdabSar
🔷💠🔹🔹

🔷💠🔹🔹
@AdabSar
🔅پیام شما


پروردگارا!
تو را سپاس می‌‌گوییم که هنجار اُشا را بنیاد نهادی
زمین و آسمان، آب و گیاهان را آفریدی
با مهر خود، روشنایی و شادی را برای زندگی مردم پایدار ساختی
به ما آموختی تا با منش نیک به تو نزدیک شویم
با گفتار نیک، آیین راستی را گسترش دهیم
و با کردار نیک، سازنده و سودرسان باشیم.
اکنون که با گردش زمان، روزگاری تازه فراهم گشته است، با دست‌های برافراشته تو را نیایش می‌‌کنیم
برآنیم تا با کارهای درست خود، که از دانایی و خرد سرچشمه می‌‌گیرد، روان هستی را خشنود سازیم.
ای اهورامزدا، آرامش و آسایش را برای نیکوکاران جهان افزون گردان.
دیر زیویم، درست زیویم، شادزیویم
تا زیویم به کامه زیویم
گیتی‌مان به کامه باد به کامه تن
مینومان به کامه باد به کامه روان.

فرستنده #یوتاب
#پیام_پارسی #نوروز
@AdabSar
🔷💠🔹🔹

🔷🔶🔹🔸
goo.gl/IhCKYB
بهار و نوروز: فراز و فروز

نوروز، جان‌افروز و دل‌افروز، همانند بخت بلند و پیروز، فراز می‌آید و باری دیگر زمان شکفتگی و شادی و شور باز می‌آید و جهان آشفته‌ی آسیمه به سامان و ساز می‌آید و هر آنچه دلگداز بود، دلنواز می‌آید.
نیز بهار، در به‌کامی و دلارامی، در زیبایی و دلارایی، به کردار دیدار یار، دلنشین و جان‌فشان، سَمَن‌فشان و دامن‌کشان، نازنین و نازآگین، از راه می‌رسد و بس خرم و‌خوش‌خرام، نیک بهنگام و به‌گاه می‌رسد و آوای بهین و به‌آیین مرغان، مرغان چکامه‌سرای ترانه‌خوان، شورانگیز و شکرخیز، سورآمیز و دلاویز، چون دستان مستان، از مغاک خاک تا به تخت‌گاه ماه می‌رسد و زمستان تیره و تباه، سرمای سخت و سیاه، سرانجام به فرجام می‌آید و به پایان، آن جانفرسای توانکاه می‌رسد.
خورشید، آن فر گستر برین‌فَروَرین، در فروردین، بیژن‌آیین، از چاه ماهی جای می‌پردازد و رخشان‌روی و آسمان‌بوی، چون جمشید، در پهنه‌های سپهر برمی‌تازد و بدان می‌نازد که جهان را شیوه‌ای نو درمی‌اندازد.
خرّما بهار! فرّخا نوروز!
اکنون گیتی، از لادن و لاله، از ژوله و ژاله، از گیاه و گل، از سوسن و سنبل، رشک بهشت است و کناره‌ی کشت، مینوسرشت است.
وَه‌وَه که این دَم، دَم خجسته‌ی خرم، در کنار دلداران و یاران، نیکو و گلشن‌خوست. آری! با دوست، هر آینه، گیتی مینوست.
بهاران بر یاران فرخنده باد و لبانِ بختشان پر خنده!
نیز نوروز پاینده باد و پیروز بر یکایک ایرانیان، آن اهوراییان هورآیین که بهارآفرینند و‌نوروز افروز!

#نوروز
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

@AdabSar

خدایا به نام تو امروز را
سپاس آورم بخت پیروز را
بیارایم آیین نوروز را

خدایا که تنها توانا تویی
که دانای پنهان و پیدا تویی
که بخشنده‌ی زشت و زیبا تویی

خدایا مرا بخش پندار نیک
روان خردمند و گفتار نیک
توان برومند و کردار نیک

مرا بخش از فره ایزدی
بزرگی و فرزانگی و ردی
همه زندگی، شادی و بخردی

مرا بخش اندیشه‌ی بارور 
به تن تندرستی، به دستان هنر
به دل مهربانی، به گنجینه زر

به بخت و به بینش بدارم بلند
به کار و به کوشش دلیر و نوند
به اورنگ نامی، به نام ارجمند

در این گردش سال، هنگام نیک 
بدین سال نو، بخش فرجام نیک
به آغاز نیک و به انجام نیک

چنان کن که هر روز نوروز باد 
که فردا نکوتر ز دیروز باد 
که همواره نوروز پیروز باد

#کورش_امیرجاهد
#نوروز #چکامه_پارسی
@AdabSar

@AdabSar

برخیز که می‌رود زمستان
بگشای در سرای بستان
نارنج و بنفشه بر طبق نه
منقل بگذار در شبستان

وین پرده بگوی تا به یک بار
زحمت ببرد ز پیش ایوان
برخیز که باد صبح نوروز
در باغچه می‌کند گل افشان

خاموشی بلبلان مشتاق
در موسم گل ندارد امکان
آواز دهل نهان نماند
در زیر گلیم و عشق پنهان

بوی گل بامداد نوروز
و آواز خوش هزاردستان
بس جامه فروخته‌ست و دستار
بس خانه که سوخته‌ست و دکان

ما را سر دوست بر کنار است
آنک سر دشمنان و سندان
چشمی که به دوست برکند دوست
بر هم ننهد ز تیرباران

سعدی چو به میوه می‌رسد دست
سهل است جفای بوستانبان

#سعدی
#نوروز
@AdabSar

💫

چاکر چو همه نقش خیال تو نگاشت
این فرقت دردناک را چشم نداشت

آسوده بُدم با تو، ‌فلک نپسندید
خوش بود مرا با تو، زمانه نگذاشت

#اسماعیل_باخرزی
@AdabSar

🔷🔶🔹🔸
🔅هفت‌سین ایرانی

سین‌های نوروزی سرسری برگزیده نشده‌اند. نکته‌ی در خور نگرش در باره‌ی هفت‌سین باستانی و کهن، که از زمان باستان تا امروز، نیاکان ما بر خوان نوروزی می‌نهادند این است که هفت‌سین باید دارای این پنج ویژگی باشد:
۱ - نام آن‌ها پارسی باشد
۲ - با بندواژه‌ی(حرف) "سین" آغاز شود
۳ - دارای ریشه‌ی گیاهی باشد
۴ - خوردنی باشد
۵ - نام آن‌ها از واژه‌های آمیخته(ترکیبی) مانند سبزی‌پلو، سیرترشی، سیب‌زمینی و مانند آن‌ها ساخته نشده باشد.

با نگرش به پنج بند بالا، می‌بینیم که «سیب، سیر، سماغ(۱)، سرکه، سمنو، سبزی(یا سبزه) و سنجد» همه دارای این پنج ویژگی هستند.
بر این پایه:
- سنبل(۲): نه خوراکی است و نه پارسی، تازی است.
- سکه(۳): نه خوراکی است و نه پارسی، تازی است.
- سماور(۴): نه خوراکی است و نه پارسی، روسی است.
@AdabSar
با نگرش به آنچه آمد، در بیست وَسان(میلیون) واژه‌ی پارسی، نمی‌توان هشتمی را برای هفت‌سین نوروزی پیدا کرد که دارای این پنج ویژگی باشد.
در پایان باید افزود که هر یک از سین‌های هفت‌سین نماد یکی از سپنتاهای(هفت اَبَر فرشته) کیش زرتشت هستند:
- "سیر" نماد اهورامزدا
- "سبزه" فرشته‌ی اردیبهشت، نماد آب‌های پاک
- "سیب" فرشته‌ی سپندارمذ، فرشته‌ی زن، نماد بارداری و پرستاری
- "سنجد" فرشته‌ی خرداد، نماد دلبستگی
- "سرکه" فرشته‌ی امرداد، نماد جاودانگی
- "سمنو" فرشته‌ی شهریور، نماد خوار و بار
- "سماغ" فرشته‌ی بهمن، نماد باران
#ناصر_انقطاع
#نوروز

🚩پی‌نوشت ادبسار:
۱. "سماغ" واژه‌ای پارسی و برگرفته از "سماک" است و "سماق" تازی‌شده‌ی(معرب) آن است.
۲. "سنبل" واژه ای تازی است و برابر پارسی آن "خوشه" است.
۳. "سکه" واژه‌ای تازی است و برابر پارسی آن "تَنکه"، "سِتر" یا "اِستیر" است.
۴. "سماور" واژه‌ای روسی است و برابر پارسی آن "جوشار" یا "جوش‌آور" است.
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

☀️🌱☀️🌱
@AdabSar

سال نو آمد، سپاس ای جاودان
جان ما آسوده دار و شادمان؛
هم خـِرَد افزای و هم مهر و توان
روز نو، امـّید نو بر دل نشان!


☀️ آشنایی با جشن‌های ایرانی
🌱 بخش‌بندی جشن‌های نوروزی

🌱☀️ جشن نوروز، جشن نوگشت سال و جشن آفرینش است. نوروز در ایران بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین جشن سال شمرده می‌شد که با شیوه‌ی نخستین چهارشنبه‌سوری به پیشواز آن می‌رفتند و با سیزده‌به‌در با آن بدرود می‌گفتند؛ هرچند که سیزده‌به‌در پایان‌بخش جشن نوروز نبود.
در ایران باستان نوروز به چندین جشن بخش‌بندی می‌شد و جشن‌هایی در دل نوروز برگزار می‌شد.

🌱☀️ بر پایه‌ی شناخته‌شده‌ترین بخش‌بندی، روز نخست فروردین(اورمزد روز)، آغاز نوروز کوچک بود و ایرانیان تا روز سوم به دید و بازدید با خویشاوندان، بزرگان خانواده و شادباش‌گویی می‌پرداختند.

🌱☀️ روز سوم تا ششم نوروز، زمان برگزاری دید و بازدیدها و جشن‌های همگانی و گروهی بود. به این سه روز "جشن ریپتون" نیز می‌گفتند. در ایران باستان "ایزد ریپتون" نگهبان گرمای نیمروز بود و جشن ریپتون برای شادمانی بازگشت او برگزار می‌شد. "ریپتون" به چم نیمروز و روشنایی و گرمای نیمروز است. زرتشتیان باستان، جشن ریپتون را هم‌زمان با اورمزد روز(آغاز نوروز) برگزار می‌کردند.

🌱☀️ از ششم تا نهم فروردین بزرگ‌ترین جشن‌های نوروزی برگزار می‌شدند. ششم این ماه، جشن بزرگ خوردادگان و آغاز نوروز بزرگ بود. به روز ششم فروردین، روز امید نیز گفته می‌شد که در آن روز ایزد یکتا سپیدبختی، نیک‌روزی و فراوانی سال نو را به مردم پیشکش می‌کرد. جشن‌های شادباش‌نویسی در این سه روز برگزار می‌شد. پس از آن، زادروز زرتشت، پیامبر ایرانی نیز با این جشن‌ها هم‌زمان شد.

🌱☀️ روزهای نهم تا دوازدهم فروردین، زمان دیدارهای همگانی پادشاهان با مردم، گوش سپردن به نیازهای آنان و برآوردن خواسته‌ها بود.
این زمان‌بندی در زمان هخامنشیان به گونه‌ی دیگری بود. پادشاهان هخامنشی شش روز نخست نوروز را در کنار مردم بودند و پس از آن به نزدیکان خود رسیدگی می‌کردند. به‌ویژه که جشن آغاز نوروز را نیز همگانی و در تخت‌جمشید برگزار می‌کردند.

🌱☀️ سیزدهم تا نوزدهم نوروز، زمان گردش در باغ‌ها، بوستان‌ها، بهره‌بردن از زیبایی‌های زیست‌بوم و پایکوبی بود. شادمانی و پایکوبی(رقص) در گردشگاه‌ها در روز سیزده‌به‌در به‌جا مانده از این آیین است.

🌱☀️ روزهای نوزدهم تا بیست‌ویکم نیز جشن فروردینگان برای شادی روان درگذشتگان برگزار می‌شد.

🌱☀️ جشن‌های نخستین شنبه و نخستین چهارشنبه‌ی سال(که هر دو جشن گردشگاه‌ و همچون سیزده‌به‌در بود)، جشن آبانگاه(در روز دهم فروردین و برای بارش باران)، جشن سروشگان در روز هفدهم فروردین و نیایش شاه ورهرام در بیستم این ماه، از دیگر جشن‌های فروردین بودند. زرتشتیان نیز جشن‌های دینی ویژه همچون نیایش پیر هریشت و جشن هیرومبا در هفتم تا یازدهم فروردین داشتند که همچنان برگزار می‌شود.

#پریسا_امام_وردی
______________
برگرفته از:
۱- گاهشماری و جشن‌های ایران باستان
نویسنده: #هاشم_رضی

۲- آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز
نویسنده: #محمود_روح_الامینی

۳- نوشتارهای پژوهشی #رضا_مرادی_غیاث_آبادی

۴- آثارالباقیه و التفهیم
نویسنده: #ابوریحان_بیرونی

۵- نوروزنامه
نویسنده: #خیام_نیشابوری
______________
#فروردینگان #نوروز #ریپتون #فرهنگ_ایران

@AdabSar
☀️🌱☀️🌱

‍ ☀️🌱☀️🌱
@AdabSar

بریده‌ای از نوروزنامه‌ی خیام با بیشترین واژگان پارسی:

«شها، به جشن فروردین، به ماه فروردین آزادی گزین.
یزدان و دین کیان سروش آورد تو را دانایی و بینایی به کاردانی و دیر زیو، با خوی هژیر و شادباش بر تخت زرین و انوشه خور به جام جمشید و رسم نیاکان در همت بلند و نیکوکاری و ورزش.
داد و راستی نگاه‌دار سرت سبز باد و جوانی چو خوید، اسپت کامگار و پیروز و تیغت روشن و کاری به دشمن و بازت گیرا و خجسته به شکار و کارت راست چون تیر؛ و هم کشوری بگير نو، بر تخت با درم و دينار!
پیشت هنری و دانا گرامی و درم خوار و سرایت آباد و زندگانی بسیار.»

#نوروز #نوروزنامه #خیام
@AdabSar
☀️🌱☀️🌱

@AdabSar

جهان از باد نوروزی جوان شد
زهی زیبا که این ساعت جهان شد

شمال صبحدم مشکین‌نفس گشت
صبای گرم‌رو عنبرفشان شد

تو گویی آب خضر و آب کوثر
ز هر سوی چمن جویی روان شد

چو گل در مهد آمد بلبل مست
به پیش مهد گل نعره‌زنان شد

کجایی ساقیا، در ده شرابی
که عمرم رفت و دل خون گشت و جان شد

قفس بشکن کزین دام گلوگیر
اگر خواهی شدن اکنون توان شد

چه می‌جویی به نقد وقت خوش باش
چه می‌گویی که این یک رفت و آن شد

یقین می‌دان که چون وقت اندر آید
تو را هم می‌بباید از میان شد

چو باز افتادی از ره، ره ز سر گیر
که همره دور رفت و کاروان شد

بلایی ناگهان اندر پی ماست
دل عطار ازین غم ناگهان شد

#عطار
#نوروز
@AdabSar

💫

بیار ای باد نوروزی
نسیم باغ پیروزی

که بوی عنبرآمیزش
به بوی یار ما ماند

#سعدی
#نوروز
@AdabSar

💫

ای گل آبدار نوروزی
دیدنت فرخی و فیروزی

ای فروزنده از رخانت جان
آتش عشق(اِشغ) تا کی افروزی؟

#سنایی
#نوروز #چکامه_پارسی
@AdabSar

🔷💠🔹🔹
@AdabSar

آیین نام‌گذاری مردم بلوچ در نوروز

اگر به بررسی و موشکافی پَرسون(دقیق) فرهنگ همگانی مردم بلوچ درباره‌ی آیین‌های نوروزی بپردازیم، به برجستگی‌هایی درخور آتانش(توجه) خواهیم رسید، که هتا(حتی) در میان دیگر ایرانی‌ها هم شاید نتوان نمونه‌یی بر آن یافت. چه اینکه در جای‌جای ایران‌زمین آیین‌هایی ویژه هم در نوروز می‌توان یافت و به‌راستی می‌شاید به فرهنگ و آیین‌های بومی ارج نهیم.

یکی از جستارهای ارزنده‌ی فرهنگ همگانی مردم بلوچستان بوده، فرزندان پسری را که در نوروز زاییده می‌شدند، «نوروز» یا «نِبروز» نام می‌نهادند و این نشان از ارج‌نهادن مردم این سامان به این آیین باستانی بوده است.
با این ستایه(وصف)، نوروز نامی است پسرانه که در میان مردم بلوچ تا به امروز نیز رواگمند(رایج) است.
چنانچه نوزاد دختر می‌بود، نام آن را به نام گل‌ها و گیاهان دارویی بومی که در نوروز و بهار روییده می‌شوند، می‌نامیدند. همچون: سِمسُور، اِزگِند، دْرنَّگ (دِرنِه)، زَباد (گونه‌یی خوشبویی)، کَلَمپُر (قرنفل) و...

#بلال_ریگی #نوروز
@AdabSar
🔷💠🔹🔹

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅آیین نوروز

جشن نوروز پر بار از فرزانِش(حکمت) کهن ایرانی است و هنوز جای بسیار برای کاوش دارد و هرچه گفته شود کم است. اگر به گذشته باز گردیم و آیین‌های فراموش‌شده‌ای همچون "بابا نوروز"(عمو نوروز)، "خواجه پیروز"(حاجی فیروز)، پنجه یا بِهیزَک و... را نیز به آن بیافزاییم، خواهیم دید که جشن نوروز بسیار گسترده‌تر از آن چیزی است که امروز هست.
جشن نوروز با همه‌ی دشمنی‌هایی که در درازای زمان دیده و می‌بیند، هنوز استوار و پابرجا خود را به رخ جشن‌های جهان می‌کشد.

🍃 سبزه یا ششه:
ایرانیان باستان ده روز مانده به جشن نوروز، به انگیزه‌ی فراوانی در سال نو، سه سینی سبزه از گندم و جو و ارزن به نماد هومت(=پندار نیک)، هوخت(=گفتار نیک) و هورشت(=کردار نیک) می‌کاشتند. رنگ سبز آنان، رنگ پاترمی(ملی) ایرانیان و کیش زرتشت است که نماد امرداد امشاسپند(بی‌مرگی و جاودانگی) است و آن را مایه‌ی بالندگی فروَهر درگذشتگان می‌دانستند.
همچنین در گذشته ایرانیان باستان دانه‌‌های گندم، جو، برنج، لوبیا، میچوک(عدس)، ارزن، نخود، کنجد، باسمر(باقلا)، کاجیله، بلال، و ماش به شماره‌ی‌ دوازده ماه را در ستون‌هایی از خشت خام بر می‌آوردند که بالیدن هر یک را به شگون نیک می‌گرفتند و بر آن بودند که آن دانه در سال نو، مایه‌ی فزونی و باروری خواهد بود.

💦 اندیشه و فرزانش خانه‌تکانی:
ایرانیان باستان و زرتشتیان امروز بر این باور هستند که فروَهر مردگان(ریشه‌ واژه‌ی فروردین) در این روز‌ها برای سرکشی بازماندگان خود به زمین فرود می‌آیند و اگر خانه را پاکیزه، آراسته و بستگانشان را شاد ببینند، شادمند می‌شوند و برای باز ماندگان خود نیایش می‌کنند، و گرنه اندوهگین و افسرده بازمی‌گردند.
با خانه‌تکانی، کاشانه‌ی خود را برای برگزاری باشکوه‌تر جشن نوروز از بیرون و درون پاکیزه، آماده و آراسته می‌کنند. خانه‌تکانی همچنین نشان از فرزانِش کهن ایرانی دارد که می‌گوید در پی آشفتگی، آراستگی و پاکیزگی می‌آید.
همه‌ی خانه برای پاکیزگی زیر و رو می‌شد، چیزهای کهنه را به دور می‌ریختند و در آن میان شکستن کوزه را که جایگاه آلودگی‌ها و اندوه‌های یک ساله بود بایسته می‌دانستند. یاد آوری می‌شود که آیین شکستن کوزه در جشن چهارشنبه‌سوری هم انجام می‌شود.

#نوروز
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

@AdabSar

آمد بهار و سبزه دمید و جوانه رُست
وز نایِ سبزِ بلبلِ شیدا، ترانه رُست

دیدم به باغ دوش چو آن سروِ ناز را
به شاخ آرزو، به نگاهم بهانه رُست

دامن گرفتمش که: بیا سوی خانِ من‌
صد(سد)هاهزار گل چو بیایی، به خانه رِست‌

آشفت و گفت: چند فسون و فریب، چند؟
کز گونه‌ها گُلم، ز فسون و فسانه رُست

این گفت و دست‌فشان لب گزید و رفت‌
خارم به دل چو باغِ گلم شد روانه رُست‌

در دل مرا چو با نگهش تازیانه زد
گل‌های خون دمادم از آن تازیانه رُست‌

از خوشه‌خوشه درد که در دل فرو شکفت
اشکم به شاخ‌شاخِ مژه دانه‌دانه رُست‌

کزازیا! ز هرچه رود، مست دوست باش
کآمد بهار و سبزه دمید و جوانه رُست

نیکا بهار سبز سخن، کاین جوانه نیز
بر شاخ پرشکوفه‌ی آن، شادمانه رُست!

#میرجلال_الدین_کزازی
#نوروز #چکامه_پارسی
@AdabSar

💫

تو پری‌زاده ندانم ز کجا می‌آیی
کآدمیزاده نباشد به چنین زیبایی

باد نوروز که بوی گل و سنبل دارد
لطف این باد ندارد که تو می‌پیمایی

#سعدی
@AdabSar

💫

برخیز که بندگی به نوروز کنیم
وز لاله چراغ خانه افروز کنیم

با ژاله بشوییم غبار از رخ باغ
تن سبزه بپوشیم و گل اندوز کنیم

#ژاله_ابیض
#نوروز
@AdabSar

🔷💠🔹🔹
@AdabSar
🔅پیام شما


🌸نوروز بر ایرانیان فرخنده باد🌸

«نوروز» روز نخست فروردین که بزرگترین جشن ملی و آغاز سال نو ایرانیان است آن‌گاه که روز و شب برابر گردد. نوروز را به جمشید نسبت می‌دهند. جاحظ( ۲۰۰ هجری) در کتاب محاسن‌الاضداد می‌گوید: در جشن فروردین، در سرِ خوان، چند شاخه از درخت بید و زیتون و انار می‌نهادند. در بن‌مایه‌ها، افزون بر جشن نوروز، در ششم فروردین نیز، جشنی به نام "نوروز بزرگ" به مناسبت برتخت‌نشستن جمشید، برگزار می‌کرده‌اند. ابوریحان می‌گوید: "ایرانیان نوروز بزرگ را روز امید نام نهادند... مردم در این روز به یک‌دیگر آب می‌پاشند." روزِ نوروز بزرگ، ششم فروردین، زادروز اشوزرتشت است. نوروز ، بزرگترین جشن ملی ایرانیان است. جشن نوروز و مهرگان دو جشن بزرگ آریاییان بوده است. نوروز را جشن زایش گیهانی مردمان و آفرینش انسان می‌دانند. عمرخیام در نوروزنامه می‌نویسد: "سبب نام نهادن نوروز از آن بوده که آفتاب در هر ۳۶۵‌شبانه‌روز و ربعی، به اول دقیقه حمل باز آید و چون جمشید آن روز را دریافت، نوروز نام نهاد و جشن آیین آورد." نوروز را جشن ایرانیان شمالی و مهرگان را، جشن ایرانیان جنوبی دانسته‌اند. واژه‌ی سال برگرفته از واژه‌ی سَرِده sareda ایرانی باستان است از این‌رو آغاز آن در نخستین روزهای موسم سرد، یعنی مهرماه بوده است. مهرداد بهار می‌گوید: "گمان می‌رود، نوروز که به اعیاد اقوام برزگر می‌ماند نه اعیاد اقوام گله‌دار؛ می‌بایست اعیادی سخت کهن در نجد ایران بوده باشند." خاستگاه دیرینه‌ی نوروز به سومریان که نیاکانی ایرانی داشته‌اند، برمی‌گردد. نوروز در زبان‌های میانه‌ی ایرانی "نوسرد" و نیز در ارمنی "نوسرد" گفته می‌شود. در بندهش آمده است: "در دین گوید، نیمروز اول فروردین، اهریمن درتاخت. و چون ماه فروردین روز هرمزد(یک فروردین)، شود، زمستان را نیرو و پادشاهی کاهد." فروردین یا فرَورتی برابر است با واژه‌ی اوستائی فَروشی که در پهلوی فروهر شده است. فروشی، پس از درگذشت آدمی با روان و وجدان او، به سوی جهان مینوی می رود. روان‌های درگذشتگان در پایان سال ده شبانه‌روز به خانه‌ی خود باز می‌گردند. به مناسبت فرودآمدن فرورهای نیاکان، هنگام نوروز را فروردین خوانده‌اند. پارسیان هند جشن فروردگان را " مغتات" می‌نامند. گفته شده است که جشن به معنی ستایش و نیایش و به معنی برپاداشتن آیین سوگ یا سور بوده است جشن فروردگان ده روز بوده است. گمان می‌رود پنج روز نخست آن که در ماه اسفند ‌می‌افتاده است ویژه‌ی آیین‌های مویه و سوگ‌‌آواها برای مردگان بوده و پنج روز نخست فروردین را سور می‌گرفته و روز ششم یا نوروز بزرگ را با سوری بزرگ برگزار می‌کرده‌اند. کلهورها پیش از نوروز در گورستان بر روی گورها خوان می‌گسترانند و برای مردگان خویش مویه کرده و مور(سوگ‌آوای کلهوری) می‌خوانند. "رَپیتوین" سپند(مقدس) بوده و به معنی نیم‌روز، سرور و نگهبان گرمای نیم‌روز است.جشن رپیتوین بخشی از جشن نوروز است و در وختی است که دیو سرما می‌رود. در جشن نوروز کردها آتش بزرگی را می‌افروزند. کردهایِ ایرانیِ کلهور، ماه فروردین را "نوروژ مانگ" می‌گویند. نوروژمانگ آخرین موسم‌ بهار کلهوری است.

نوروز در چکامه‌های فارسی:

چو خورشید تابان میان هوا
نشسته بر او شاه فرمانروا
جهان انجمن شد بر تخت او
شگفتی فرو مانده از بخت او
به جمشید بر گوهر افشاندند
مران روز را «روز نو» خواندند
#فردوسی

نوروز بزرگ آمد آرایش عالم
میراث به نزدیک ملوک عجم از جم
#خاقانی

ز کوی یار می‌آید نسیمِ باد نوروزی
از این باد ار مدد یابی چراغ دل برافروزی
#حافظ

بن‌مایه‌ها (منابع):
*برهان قاطع
*لغت‌نامه دهخدا
*حافظ شیراز، شاملو
*فرهنگ فارسی معین
*بندهش، فرنبغ دادگی، بهار
*تاریخ اساتیری ایران، آموزگار
*جهان فروزی، بهرام فره‌وشی
*فرهنگ ایران باستان، پورداوُد
*پژوهشی در اساتیر ایران، بهار
*شناخت اساتیر ایران، هینلز،فرخی
*دانشنامه مزدیسنا، جهانگیر اوشیدری
*آثار‌الباقیه، ابوریحان بیرونی، داناسرشت

فرستنده #چنگیز_محمدی_کلهور
#نوروز
@AdabSar
🔷💠🔹🔹

🔷💠🔹🔹
@AdabSar
#روزشمار نیاکان - نوروز

درود به همه و سال نو در پناه خرد و منش نیک بر همگان شاد و پیروز باد 💐💐💐
باشد که پاسدار فرهنگ شکوهمند و سرزمین پاکمان باشیم.

در نوروز:
- "جمشید جم" بزرگترین شهریار پیشدادی و بنیادگزار نوروز، بر تخت پادشاهی ایران بزرگ نشست.

- ۲۵۵۱ سال پیش، کوروش بزرگ نوروز را جشن آیینمند(رسمی) خواند.

- ۲۵۳۲ سال پیش سنگ‌نوشته‌ی بیستون به فرمان داریوش بزرگ درست شد و از آن پس ایران تنها کشوری است که بُنچاک(سند) دارد، بزرگترین آرمان داریوش بزرگ در این سنگ‌نوشته این است که اهورامزدا ایران را از گزند دشمن، دروغ و خشکسالی بپاید.

- ۲۱۹۰ سال پیش نخستین نشست انجمن مَهِستان با باشندگی[حضور] مهرداد یکم برگزار شد.

- ۱۷۹۱ سال پیش، اردشیر بابکان از فرمانروایی روم(که در جنگ از ایران شکست خورده بود) خواست نوروز ایرانی را در روم آیینمَند کند و مِهِستان(سنای) روم آنرا پذیرفت.

- ۱۴۸۵ سال پیش انوشیروان دادگر پیمان سازش پایدار میان ایران و روم را دستینه(امضا) کرد.

-۱۴۶۷ سال پیش دانشگاه گندی شاپور(در خوزستان) گشایش یافت.


- ۲۲۲ سال پیش آغامحمدخان غاجار تهران را پایتخت ایران خواند و در نوروز تاجگزاری کرد.

- ۷۹ سال پیش راه‌آهن سراسری ایران به بهره‌برداری رسید.
و...


و در پایان چکامه‌ای زیبا از حافظ، برای ایرانیانی که می‌خواهند سالی پیروز داشته باشند:
چرخ بر هم زنم ار غیر مرادم گردد
من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک

فرستنده: #کوروش_آریاویج #نوروز
@AdabSar
🔷💠🔹🔹

☀️🌱 @AdabSar

☀️آشنایی با جشن‌های ایرانی
🌱نخستین شنبه و چهارشنبه‌ی سال

🍃🍃 آنچه درباره‌ی جشن‌ها باید بدانیم این است که ایران سرزمین بسیار پهناوری بود و رسانه‌ای برای همسان‌سازی مردم نبود و چه‌بسا برخی جشن‌ها در هر گوشه از کشور به گونه‌ی دیگری برگزار شود. هرچند که در جشن‌های بزرگ، بسیاری از آیین‌ها در سرتاسر کشور همانند بودند.

🍃🍃 بی‌گمان جشن نخستین شنبه و نخستین چهارشنبه‌ی سال در ایران پس از پیدایش هفته در گاهشماری(تقویم) آغاز شده است. این جشن‌ها همچون سیزده‌به‌در، همراه با خانواده در دشت‌ها و باغ‌ها و در دل نوروز برگزار می‌شد. در این جشن‌ها آش می‌پختند، پایکوبی می‌کردند و جایگاه آب را در زندگی گرامی می‌داشتند. روز نخست هفته نماد آغاز کوشش و روز پنجم هفته یا چهارشنبه، روزی همایون و ارجمند در ایران بود. آنچه ما درباره‌ی این دو جشن می‌دانیم، بر پایه‌ی نوشته‌های پراکنده است.

🍃🍃 "شنبه گردش"
اکنون نخستین شنبه سال در بسیاری از شهرهای کشور به نام "شنبه‌گردش" شناخته شده است. "شنبه‌گردش"، بهانه‌ای برای بهره‌گیری از آب‌وهوای خوش بهاری است ولی درباره‌ی پیشینه و پیدایش آن هیچ نمی‌دانیم.
این جشن به‌ویژه در نیمروز(جنوب) خراسان، نایین و چهارمحال‌وبختیاری همچنان پایدار است و گمان می‌رود که بیش از ۴۰۰سال پیشینه دارد. در این روز از رفتن به خانه خویشان پرهیز می‌کنند و یکی از راین(دلیل)های برگزاری آن، زورآزمایی پهلوانان و نمایش زور و توان آن‌ها است. این زورآزمایی هنوز در سیزده‌به‌در امروزی دیده می‌شود و در استان‌های خورآیی(شرقی) و برخی شهرهای افغانستان پررنگ‌تر است که گمان می‌رود ریشه در فرهنگ پهلوانی سرزمین سیستان داشته باشد.
همچنین می‌گویند که "شنبه‌گردش" به‌جا مانده از "جشن شکار" است که در روزگاران کهن فرمانروایان بدان می‌پرداختند ولی درباره درستی این گمان نمی‌توان به روشنی داوری کرد.
در شهرکرد برای پخت آش، سبزی‌های تازه را می‌چینند و آش مچه و آش شنگ می‌پزند. آش شنبه‌گردش در شهر انار کرمان، آش "شنبه‌سال" نام دارد.

🍃🍃 "نخستین چهارشنبه سال"
جشن نخستین چهارشنبه سال در آذربادگان(آذربایجان) "چهارشنبه‌سو" یا "چهارشنبه‌آب" نام دارد و جشنی نمادین برای آب شدن یخ رودخانه‌ها و روان شدن آن‌ها است. دومین چهارشنبه سال "چهارشنبه آتش" و زمان گرم شدن زمین و آمادگی برای کشت، سومین چهارشنبه سال "چهارشنبه باد" و جشن وزیدن باد و بیدار کردن خاک و درختان بود. چهارمین چهارشنبه هم "چهارشنبه خاک" بود که خاک آماده کشت می‌شد و کشاورزی را آغاز می‌کردند. اکنون جشن‌های چهارگانه‌ی چهارشنبه در کشور آذربادگان در اسپندماه برگزار می‌شود.

🍃🍃 درباره‌ی نخستین شیوه‌ی برگزاری آن آگاهی نداریم. اکنون در مهاباد و روستاهای پیرامون آن، در نخستین چهارشنبه سال جشن میرنوروزی برگزار می‌شود. در این روز مردم از میان خود یک تن را برمی‌گزینند و نام "میر نوروزی" بر او می‌نهند. به او خونگر(خنجر)، تاگ(تاج)، کمربند، بازوبند، اسب و چیزهای دیگر می‌دهند. "غریب‌پور" در نبیگ/نیپیک(کتاب) "تئاتر در ایران" نوشته است که نمایش "میر نوروزی" نمایشی شوخناک(کمدی) و راهی برای هشدار دادن به فرمانروایان درباره‌ی دادگری و مردم‌داری است. گفته می‌شود جشن میر نوروزی نمادی از فرمانروایی جمشید، پادشاه باستانی ایران است.
در این جشن میر نوروزی یا امیر بهاری برای خود دو ویچیر(وزیر)، یک تلخک(دلقک) و یک میرزابنویس برمی‌گزیند و با همراهانش به میان مردم می‌رود؛ گران‌فروشان را به شیوه‌ی نمایشی کیفر می‌کند، خانواده‌ها را آشتی می‌دهد و به نیازمندان رسیدگی می‌کند.
در شوش دانیال مردم شبانه برای او خوراکی می‌گذارند تا بخورد و از او درخواست مُروا(دعای خیر) دارند. آن‌ها این کار را برای فراوانی یافتن خوان(سفره) و دارایی‌شان انجام می‌دهند.
میر نوروزی اگر بخندد از جایگاه چندروزه‌اش برکنار می‌شود. در پایان جشن او به خانه‌ی یکی از بزرگان پناهنده می‌شود. در برخی شهرها و روستاها او را در آب می‌اندازند و جشن به پایان می‌رسد. در نبیگ "آثار فرهنگی، باستانی و تاریخی استان کردستان" به این جشن پرداخته شده است.

#پریسا_امام_وردی
#فرهنگ_ایران #نوروز #شنبه_گردش #فروردینگان

☀️🌱 @AdabSar