نقدآگین

📘جنبش دانشجویی آمریکا یا یک کالای ایدئولوژیک؟
(۲/۲)
✍🏻 #الف_هامان

🍂 اگر به ساختار جنبش‌های دانشجوییِ چند سال اخیر آمریکا دقت کنید، متوجه تشابهات بسیاری میان این جنبش‌های «سیاسی» و موج‌های فرهنگی در صنعت «فشن و تبلیغات» می‌شوید. چفیه‌ای که دانشجوی آمریکایی می‌پوشد، همان لباس پانک‌کالچری‌ست که در دهۀ هفتاد، یک طرفدار پانک‌راک می‌پوشید. شعار «از رود تا دریا»، کارکردِ شعارهای تبلیغاتی «کوکاکولا» را دارد؛ حتی بحث‌های تئوریک این دوستان دربارۀ فلسطین هم، رنگ‌وبویِ مناظره‌های تلویزیونی را می‌دهد و حاملِ رگه‌هایی از «جامعۀ نمایشی» است.

🍂 روشنفکریِ چپ در این نقطه، موظف بود بعنوان یک منتقد ظاهر شود. منتقدی که مقابل دزدیده‌شدن و هایجک‌شدن ارزش‌ها و ایده‌های خود بایستد، اما روشنفکران چپ نه‌تنها در جایگاه منتقد نایستادند، بلکه با قاطعیتی فناتیک، از این جنبش حمایت کردند. امین بزرگیان «نماز خواندن دانشجویان امریکایی» را بعنوان رخدادی «محصولِ اصیل مدرنیسم» و «"همراهی نمادین" با ستم‌دیدگان در برابر تعصباتِ تولیدشده توسط مناسبات سرمایه‌داری» خوانده‌بود. چیزی که بزرگیان و دیگر روشنفکرانِ چپ آن را نفهمیده‌اند، «بازتولید همان مناسبات سرمایه»، در چنین جنبش‌هایی‌ست. ما با یک جنبشِ سیاسی مواجه نیستیم، ما با یک «موج فرهنگیِ» به‌شدت «مین‌استریم و به‌شدت عوام‌پسنده و پاپیولار» مواجهیم. اگر اسکورسیزی توانست با نمایشِ وجه کثیفِ «رؤیای آمریکایی» و تولید میلیاردها دلار سرمایه در همین راستا، تغییری سیاسی به‌‌دست آورد، آکادمیست‌های دوست‌داشتنی ما نیز در این امر موفق خواهند بود.

🍂 روشنفکریِ چپ، مدام از فهم «کالاهای ایدیولوژیکِ» سرمایه‌داری حرف می‌زند و طی ده دقیقه سخنرانی، ۵۰ بار به «ایدئولوژی آلمانیِ» مارکس رفرنس می‌دهد،‌ اما تواناییِ عبور از فیلترهای ایدئولوژیکِ خودش و دقیق نگاه‌کردن به ساختار یک جنبش و کشف نماهای پنهان‌مانده توسط ایدیولوژی‌ها را ندارد.

🍂 عزیزانی مثل همین بزرگیان و اباذری، صدها صفحه دربارۀ «کالایی‌سازی و ازخودبیگانگی» نوشته‌اند، اما متوجه این نکته نمی‌شوند که برای سرمایه‌داری، فرقی بین فروشِ «پورنوگرافی» یا «بایبل» در میان نیست! همین اقای بزرگیان، مدام از «صنعت فرهنگ» می‌گوید، اما خودش با یک «چفیه»، فریب این صنعت را می‌خورد و به یکی از مصرف‌کنندگان این صنعت، تبدیل می‌شود. سرمایه‌داری می‌تواند «کمونیسم و غرب‌ستیزیِ اسلامی» را هم بفروشد. برای سرمایه‌داری، محتوا هیچ‌گاه مطرح نبوده‌است. نظم ارزش‌گذاری در سرمایه‌داری، بنیانی تماما «کارکردگرایانه» دارد و این باعث می‌شود هر عنصری که تولید سرمایه می‌کند، مطلوب شمرده‌شود؛ حتی اگر صددرصد ضد ساختار باشد. برای CNN و Fox، پخش مصاحبۀ کانیه وست درباره سکس‌تیپ‌های کارداشیان و سخنرانی آتشین کورنل وست، یک معنا را دارد: «پول».

🔻 البته من نیز چندان چپِ مدرنی نیستم و به بخشی از سنتِ فکری چپ که «آلترناتیو-اندیشی» و «پراتیک‌سازی» است، متعهدم؛ به همین دلیل، با نقد آن کنش، کنش دیگری را پیشنهاد می‌دهم.

🍂 سرمایه‌داری لیبرال، سیستمی نیست که «مخالفت تئوریک و مدنی» تو با آن، آن را به بحران بیاندازد. چیزی که تو را به یک خطر برای سرمایه‌داری لیبرال تبدیل می‌کند، انجام عملی‌ست که سیستم را مجبور به شکستنِ پرنسیپ‌های خود و نمایان کردنِ امیال حقیقی که پشت پوشش ایدئولوژی، آن را پنهان کرده، بکند. همۀ دموکراسی‌های لیبرال، خودشان را حامیِ «آزادی و عدالت اجتماعی» می‌دانند و سالیانه میلیاردها دلار خرجِ «لیبرال آرت» و پروژه‌های صلح‌طلبانه و لایحه‌های حمایت از جامعۀ LGBTQ و جوامع تحت ستم‌های نژادی و جنسیتی و... می‌کنند. کنشی ثمربخش است که بتواند این سیستم را مجبور به عملی کند که ناقضِ این چهرۀ اخلاقی باشد. در واقع، کنشی که ایدئولوژی را به «ناکارآمدی» و corruption بیندازد؛ نمونۀ چنین کنشی، ویکی‌لیکس و شخص ژولین آسانژ بوده‌است.

🍂 آسانژ سال‌ها برای پیدا کردنِ باگ‌های این ایدئولوژی، زمان گذاشت؛ باگ‌ها را پیدا کرد؛ پراتیکی برای درگیری با این باگ‌ها ساخت، و نتیجه شد دقیقا چیزی که آسانژ آن را دنبال می‌کرد. دولتی که خود را «بزرگترین مدافع آزادی بیان» می‌دانست، او را به زندان انداخت و کماکان مشخص نیست که در صورت استرداد به «سرزمین آزادی» (آمریکا)، چه حکم وحشیانه‌ای در انتظار اوست. این کنش، کنشِ ثمربخش است؛ این کنش، کنش جریان‌ساز است. این آسانژها هستند که تغییر را رقم می‌زنند؛ چرا که آنها ایده‌ای برای مقاومت خلق می‌کنند و کنشی را استوار بر این ایده، با شجاعت و جسارت، پیش می‌برند. آنها مصرف‌‌کننده نیستند، بلکه هنرمندانی چیره‌دست‌اند که واقعیتی زیبا‌تر را خلق می‌کنند.

#نقد_چپ #چپ_ایرانی #آمریکا
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

2.55K viewsedited 20:23