آیا «مبارزه بی‌تضمین» ممکن است؟
تأملی بر صبر و آزادی

پیام همراهان

بخش بزرگی از تراژدیِ جوامعی مثل ما که در آرزوی آزادی‌اند، از ناتوانی در تحملِ زمان سرچشمه می‌گیرد. ما آزادی را می‌خواهیم، اما نه در افقِ تاریخ؛ در ضربانِ همین لحظه. رنج، انسان را بی‌قرار می‌کند و بی‌قراری، ذهن را تشنهٔ «نتیجه فوری» می‌سازد. در چنین وضعی، هر وعده‌ای که نویدِ پایانِ نزدیک بدهد، اغواکننده می‌شود: یک منجی، یک انفجار نهایی، یک فروپاشی ناگهانی، یک پیروزیِ قطعی.

اما تاریخ بارها نشان داده است که عجله برای آزادی، اغلب قاتلِ خودِ آزادی می‌شود.
مغز انسان برای بقا در وضعیت‌های فوری تکامل یافته، نه برای ساختن آینده‌ای بلندمدت. در طبیعت، ابهام خطر بود و شتاب، ابزار نجات. هنوز هم بخش‌هایی از ذهن ما می‌خواهند هرچه زودتر از اضطراب رها شوند؛ می‌خواهند بدانند «آخرش چه می‌شود». همین میلِ عمیق به قطعیت است که انسان را مستعدِ پذیرشِ اقتدار می‌کند. استبداد فقط با زور حکومت نمی‌کند؛ با سوءاستفاده از ترس، خستگی و عطشِ قطعیت نیز دوام می‌آورد.

ایدئولوژی‌های منجی‌گرا دقیقاً بر همین نقطه دست می‌گذارند. آن‌ها وعده می‌دهند که رنج، به‌زودی پایان می‌یابد؛ کافی‌ست یک‌بار همه‌چیز را به قمار بگذاریم. نتیجه اما اغلب چیزی جز بازتولید خشونت نیست: یا شتاب‌زدگیِ ویرانگر، یا فرسودگی و تسلیم در انتظارِ نجات‌دهنده‌ای دیگر.

شاید دشوارترین شکلِ مبارزه، همان مبارزه‌ای باشد که هیچ تضمینی برای پیروزی ندارد. مبارزه‌ای که ارزشِ خود را نه از «نتیجه قطعی»، بلکه از وفاداری به حقیقت و کرامت انسانی می‌گیرد. در این نگاه، آزادی یک حادثه ناگهانی نیست؛ فرآیندی تاریخی و اخلاقی است که نسل‌ها باید آن را حمل کنند.
آلبر کامو می‌گفت انسانِ آزاده کسی است که بدونِ وعدهٔ رستگاریِ نهایی، باز هم علیه تحقیر و دروغ می‌ایستد. این ایستادگی، نوعی پذیرشِ ابهام است: اینکه ممکن است ما نتیجه را نبینیم، اما مسئولیتِ کاشتنِ بذر همچنان بر دوش ما باشد.

«دیگران کاشتند و ما خوردیم، ما بکاریم و دیگران بخورند» فقط یک توصیه اخلاقی نیست؛ توصیفِ بلوغِ سیاسی و انسانی است. لحظه‌ای که انسان می‌پذیرد معنای کنش، لزوماً در پاداشِ فوری آن خلاصه نمی‌شود. در چنین لحظه‌ای، صبر دیگر انفعال نیست؛ شکلی از مقاومت است.

بی‌قراریِ ما اغلب از طلبِ «قرارِ نهایی» می‌آید؛ از میلِ پایان دادن به تردید و اضطراب. اما آزادی دقیقاً در تواناییِ زیستن با همین ابهام متولد می‌شود. جامعه‌ای که نتواند تعلیق و زمان را تحمل کند، مدام میان شورِ انفجاری و خستگیِ مرگبار نوسان خواهد کرد.

آزادی یک قارچ نیست که ناگهان پس از باران سر برآورد؛ درختی است که ریشه‌گرفتنش زمان می‌خواهد، مراقبت می‌خواهد، و گاه نسل‌هایی که هرگز در سایه‌اش نخواهند نشست. شاید معنای عمیقِ مبارزه بی‌تضمین همین باشد: وفاداری به ارزش‌ها، حتی وقتی تاریخ هنوز پاداشی نداده است.

#آزادی #مبارزه #ایران

@Tavaana_TavaanaTech

خشونت نظام اسلامی و یک کامنت
آیا شما با این نظر موافقید؟
ورق بزنید

حدود یک هفته پیش، صفحه آموزشکده مدنی توانا گزارشی را از یک بازداشت بسیار خشن منتشر کرد. در جریان این یورش، نیروهای نظام به شکنجه اطرافیان پرداخته بودند و حتی به حیوانات خانگی شهروند مورد حمله نیز رحم نداشتند.

در موارد متعدد مشابه دیگری نیز، مامورین نظام اسلامی به خشونت‌، ضرب‌وشتم، توهین، شکنجه می‌پردازند. نگاه داشتن افراد در سلول‌های انفرادی و اعدام‌های نمایشی، مصداق شکنجه روانی است.

علی خامنه‌ای سرکرده فرقه ولایت فقیه بارها از جنگ‌طلبی این گروه دفاع کرده‌بود، و حتی از «جنگ روحی و اجتماعی» سخن می‌گفت. او ستاینده خشونت مذهبی بود؛ به طوری که در یک سخنرانی برای پیروان خود، از «خشونت علی» در اجرای مقررات الهی تمجید کرده بود (۱۳۷۹).

در مقابل در سال‌های ایرانیان زیادی به اجباری یا تحمیلی بودن اسلام در ایران اشاره کرده‌اند. بعضی از ایرانیان به جنگ قادسیه (نبرد یزدگرد سوم ساسانی با مهاجمان مسلمان) اشاره می‌کنند و معتقدند اسلام با جنگ وارد ایران شد. آن‌ها تحولات اجتماعی اخیر ایران را ادامه آن نبرد می‌پندارند.

در دوره صفوی نیز عقاید شیعی با خشونت و هراس‌‎افکنی سنگینی بر ایران سایه افکند. در آن دوره، شخصیت‌های برجسته ایرانی سنی‌مذهب سرکوب شدند، اماکن مورد احترام ایرانیان سنی تخریب شد، و در شهرهایی که جمعیت سنی اکثریت داشتند (مانند تبریز) فضایی از توهین، وحشت و خفقان ایجاد شد.

به جز در دوره پهلوی، در تاریخ معاصر ایران جریان‌های اصلاح دینی درون شیعه یا بیرون آن (مانند جنبش بابی یا آیین بهایی) در ایران با خشونت سرکوب شدند. امروزه نوکیشان مسیحی یا افراد بدون‌دین یا ندانم‌گرای ایرانی نیز در امنیت زیست نمی‌کنند، و باید شجاعت زیادی برای بیان آشکار نظرات خود داشته باشند.

پس از تسلط افکار فرقه‌ای خمینی بر ایران، روند استفاده از خشونت برای تحمیل قواعد اسلامی بار دیگر شدت گرفت. این اجبار در مدرسه‌ها، دانشگاه‌ها، اماکن عمومی، در قوانین مرتبط با حجاب، انحصار مناصب بالای سیاسی برای مسلمانان شیعه، سرکوب آزادی بیان و رسانه‌ها، و بمباران فکری جامعه با عقاید فرقه‌ای نظام همراه شد.

کامنت این همراه به این ایده اشاره دارد که ایرانیان، زیر بار فشار و زور به اسلام رو آوردند، و با همین فشار در نسل‌ها مسلمان باقی ماندند، به طوری که بخشی فرهنگ باستانی ایران به فراموشی سپرده شد، و به تدریج بخشی از ایرانیان با دین و اخلاقیات فاتحان مسلمان خو گرفتند.

در مقابل عده‌ای استدلال می‌کنند که ایرانیان با آغوش باز اسلام را پذیرفته‌اند، و موارد خشونت مبلغلان دین اسلام اندک بوده است. آن‌ها استدلال می‌کنند که دین هرگز اجباری نیست و امروز یا دیروز، هر کسی انتخاب دینی دیگری داشته است، مجبور به پیروی از اسلام یا تشیع نبوده است.

شما چه فکر می‌کنید؟ آیا با این کامنت موافقید؟


#خشونت_مذهبی #آزادی_مذهبی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402