📘استبدادِ پوتینی، وحشتِ سرخ

✍🏻 #رضا_زمان


➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @shahrvand_sabz

📘استبدادِ پوتینی، وحشتِ سرخ

✍🏻 #رضا_زمان

🍂 استبدادِ روسی، به رهبری دیکتاتور پوتین، امروز سنگرِ اصلیِ استبدادِ شرقی‌ست در برابر لیبرال‌دموکراسیِ غربی؛ نه فقط مولّد الیگارشی روسی‌ست که حامی و پشتیبانِ استبدادهای خُرد و بزرگ دیگر است.

🍂 سالیان سال است که ظاهراً جنگ سرد میان دو قطب غربی و شرقی پایان یافته‌است، اما همچنان جبهۀ متضاد و متخاصمِ لیبرالیسمِ غربی، در روسیه پابرجاست به‌اقتدار و آمریت، این بار در شکل سرمایه‌داریِ استبدادیِ الیگارشیک.

🍂 همچنان مسکوی روسی، اردوگاهِ دشمنِ بزرگِ لیبرال‌‌دموکراسی غربی‌ست. اگر در سدۀ بیستم، اردوگاهِ روسی در اختیار و انحصار کمونیسم شوروی بود، این بار به دست دیکتاتوری الیگارشیکِ پوتین است.

🍂 این هم از بختِ بد روسیه است که با آن انبوهِ متفکر و نویسندۀ خوش‌فکر و منابع بسیار طبیعی و فکری، چندان روز خوش در تاریخ سیاسی خود ندیده‌است. عصری در بندِ امپراتوری استبدادمنش و دیکتاتوری تزاری، روزگاری در اسارتِ استبدادِ تمامت‌خواهِ سوسیالیستی، و امروز در زندانِ استبدادِ پوتینی.

🍂 می‌گویند صلح، آتش‌بسِ میان جنگ‌هاست. دموکراسی روسی هم آتش‌بس میان دیکتاتوری‌هاست. اقبالِ بد آزادی‌خواهان روسی، از بلینسکی و هرتسن و تورگنیف تا مارکلوف و نمتسف و ناوالنی، این بود که هماره در رنج استبداد باشند. روسیه اما خاک حاصل‌‌خیزی برای رویش دیکتاتورهای بزرگ داشته: از نیکلای تازیانه‌زن، تا لنین و استالین، و امروز پوتین.

🍂 استبدادِ پوتینیِ روس، البته از آسمان فرود نیامده‌است. همچنان‌که پوتینِ دیکتاتور، از خلأ متولّد نشده‌است؛ رواست اگر استبدادِ پوتینی را فرزندِ مشروعِ انقلاب اکتبر بدانیم و بشناسیم، انقلابِ بلشویکی که شوروی را زایید و به استبدادِ مخوفِ کمونیستی رسید و برگه‌ای سیاه در تاریخ بشر ورق زد. البته که این استبداد، نَسَب از دیکتاتوری تزاری روس هم می‌برد، اما آنچه تاریخ روسیه را به روی وحشتِ سرخ (یعنی استبداد کمونیستی که دست در ترور و کُشتار برد، چرخاند) انقلابِ بلشویکی بود.

🍂 تمام ملل از استبداد‌های سلطانی و اقتدارگرا رنج می‌بردند، اما رفته‌رفته به مشروطه و جمهوریت کشیده شدند، روسیه اما پای در وحشتِ سرخ نهاد.

🍂 با فروپاشی شوروی، هرچند امروز استبدادِ روسی دیگر سوسیالیستی نیست و به رنگِ مارکسی نیست، بلکه از جنس سرمایه‌داری الیگارشی‌ست، اما به‌واقع، وام‌دار مشی و سیاقِ وحشتِ سرخ و استبداد لنینی‌ست (که بنایش بر ترور و ارعاب بود). اگر ساختار سیاسی روسیه امروز کمونیستی نیست، اما روشِ حکومت در اِعمال قدرت و زور، همان روشِ سرخ است.


#روشیعه #نقد_چپ
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @shahrvand_sabz

🎧 داستان ولادیمیر ولادیمیروویچ پوتین (+)

🍂 در لنینگراد به‌دنیا آمد، در سنت‌پطرزبورگ امروزی. مادر و پدرش، مثل اکثر مادر و پدرهایی که تحت حکومت اتحاد جماهیر شوروی زندگی می‌کردند، کارگر بودند. او اما از همان دوران نووجونی، دوست نداشت مسیر پدر و مادرش را برود و به‌دنبال قدرت بود، از ابتدای زندگی‌اش! و البته طولی نکشید که پا در مسیر قدرت گذاشت و نهایتاً هم بهش رسید.

📌منابع:
مستند راه پوتین ساخته (Neil Docherty)
کتاب «از زبان شخص اول: گفت‌وگویی با ولادیمیر پوتین» اثر ولادیمیر پوتین
کتاب «دموکراسی پوتین؛ ایدئولوژی، افسانه و خشونت در قرن بیست‌ویکم»، نوشته ولادیمیر تیسمانانو و کیت سی لانگن

#آینه_تاریخ #روشیعه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📗اگر الله «کیک» نبود، هر کاری مجاز بود!

✍🏻 #علیرضاموثق

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📗اگر الله «کیک» نبود، هر کاری مجاز بود!
(۱/۲)
✍🏻 #علیرضاموثق

🍂 از آنجا که گویا مدتی‌ست در فضای مجازی، چالشی طنز باب شده در ذیلِ اصطلاحِ «کیک یا واگعی؟»، مناسب دانستم که در این نوبت، یادداشتِ خشک و استدلالی‌ام را با این طنزِ روز و ادبیاتِ باب‌شده آغاز کنم، و در وهلۀ بعد نشان دهم که اگر داستایفسکیِ روسی-مسیحی در ذیل حکومتِ آخوندی-اسلامی (بعنوان ثمره و محصولِ مشعشعِ شورشِ جریان‌های متأثر از چپ‌ و اسلامِ التقاطیِ امثال دکتر شریعتی) تنفس می‌کرد، احتمالاً چگونه به الله (تصور مؤلف/مؤلفان قرآن از خدا، نه خدا در نفس‌الامر) و مقولۀ معنویت و اخلاق و نسبت‌شان با اسلام می‌نگریست؟

🍂 مستند به برهان شر و ادله‌ای که به‌طور مبسوط در نقد منطقی و علمی و اخلاقی قرآن آورده‌ام، خدای قرآن قطعاً وجود ندارد و اگر خدایی باشد، بی‌گمان نامتشخص و ناانسانوار است. منتها در ذیل خدای نامتشخص که با طبیعت و ماده، وحدت تام دارد، مقولاتی چون «نبوت و معاد و بهشت و جهنم و روح متشخص و معجزه و ارادهٔ الهی و عدالت الهی و خلقت» قابل تصور نیست. «خدا-طبیعت» دستگاه عصبی ندارد تا «خشم و مهر» داشته باشد. مقولهٔ عدالت نیز برساخته‌ای اجتماعی و سیال است و با عواطف نسبت دارد و قابل تعمیم به «خدا-طبیعت» نیست. در یک دوره از تاریخ، به خاطر سطح نازل عقل و اخلاق در بشر و به‌خاطر سطح بالای توحش، برده‌داری و کودک‌همسری عادلانه تلقی می‌شد؛ از این حیث که عدالت مفهومی سیال است.

🍂 وفق اخلاق باور نیز ما موظف هستیم که اگر نسبت به یک مدعا و گزاره، قوت دلایل، له و علیه آن برابر بود، موضع لاادری بگیریم، اما اگر قوت دلایل، علیه یا له مدعا و گزاره، کمی بیش از پنجاه درصد بود، آن را حسب مورد، تکذیب یا تصدیق کنیم، اما میزانِ دلبستگی‌مان به باور مدنظر، باید متناسب با قوت دلایل مؤید آن باشد. در مورد سه مقولهٔ «الله و وحی و نبوت»، به‌نظرم به اقتفای قوت دلایل متعدد موجود علیه آنها، باید تکذیب‌شان کنیم و نمی‌بایست نسبت به چنین مدعیاتی، موضعِ لاادری بگیریم. موضع لاادری، در موردِ خدای فلسفی موضوعیت دارد (مرادم از خدای فلسفی، «خدای نامتشخص و یا متشخصِ ناانسانوار و علت‌العلل» و امثالهم است).

🍂 اگر به تفاوت بینِ خدای ادیان ابراهیمی و خدای قرآن، با خدای فلسفی عنایت کنیم، نسبت به وجود خدایِ قرآن به‌لحاظ انتولوژیک، و نه صرفاً اپیستمولوژیک، باید موضع انکار گرفت. الله به‌دلایل متعدد که بارها ذکر کرده‌ام، وجود خارجی ندارد و در راستای «موزون کردن میزان دلبستگی به یک باور، با میزانِ قوت دلایل مؤید آن باور»، یعنی به‌اقتفای عقلانیت نظری، وفق اخلاق باور، باید وجود الله تکذیب شود و به موضع لاادری اکتفا نکنیم.

🍂 اما از باب اینکه «فرضِ محال، محال نیست»، بیایید فرض بگیریم که اللهِ قرآن، در عالمِ واقع، ما‌به‌ازای خارجی دارد، یعنی موجود و هستندۀ «N + 1»ام از موجودات عالم است و به‌اصطلاحِ باب‌شده بین جوانان، «کیک» و برساختۀ ذهن انسان بدویِ زمینه و زمانۀ اعرابِ صدر اسلام نبوده‌است.

🍂 در ادامه، با برهان خلف نشان خواهم داد که، اگر الله موجودی واقعی باشد، چگونه دچار نهیلیسمِ اخلاقیِ به‌مراتب مهلک‌تر و حادتری خواهیم شد و بقول داستایفسکی، هر کار و جنایت و ظلم و تبعیضی مجاز و موجه خواهد شد؛ در نتیجه، همان‌گونه که کانت برای توجیهِ «ضرورتِ اخلاقی بودن»، فرضِ متافیزیکیِ وجود خدا را ضروری می‌دید و برای اثبات خدا، به «برهان اخلاقی» متمسک شد، من نیز با برهان اخلاقی و برای توجیهِ ضرورتِ اخلاقی بودن، رد تصور قرآن (مؤلف/مؤلفان قرآن) از خدا، یا به‌عبارتی دیگر، رد منشاء الوهی قرآن و مآلاً خروج از اسلام، یا نقد و مخالفت با آن را، عقلاً و اخلاقاً ضروری می‌دانم.

🍂 اگر الله موجود و هستنده‌ای از هستنده‌ها باشد، خُلقیاتی مشابهِ اعرابِ قبیله‌‌زی در زمینه و زمانۀ حیاتِ محمد‌بن‌عبدالله دارد، از‌-جمله، دارایِ شخصیتی بی‌نهایت خودشیفته و دیگری‌ستیز است؛ چرا که در نظر او، کافران (پیروانِ ادیان غیر اسلام) و مرتدان، نجس‌اند و حقوق برابر با مسلمانان ندارند؛ همچنین از زاویۀ دیدِ الله، ازدواجِ مسلمانان با کافران، ولو انسان‌هایی مشابه یا اخلاقی‌تر و خردمندتر و فاضل‌تر از اکثرِ مسلمین باشند، حرام است.

🍂 الله در کنارِ دیگری‌ستیزی، سادیسمِ مطلق نیز دارد، به‌نحوی که سادیست‌ترین انسان تاریخ نیز در مقابل او، یک گاندی و ماندلا و قدیسِ مهربان محسوب می‌شود؛ چرا که از نظر او، مرتدِ ولو اخلاقی و عالم و مؤمن به تصوری از خدا، باید در جهنمی که وعده داده آن را از جن و انس پر کند، تا ابد، شکنجه‌هایی بدتر از آنچه در امثالِ آشویتس و گولاک گذشته‌است، تجربه کند و به‌فرمان او، تمامیِ اعمال نیکش، ضایع و باطل شود (بقره: ۲۱۷).

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📗اگر الله «کیک» نبود، هر کاری مجاز بود!
(۲/۲)
✍🏻 #علیرضاموثق

🍂 الله مثل انسان‌های دچار عقدۀ حقارت، دوستدارِ انسان‌های مطیع و برده‌ٔ محض اوامرش است و شخصیت‌های دارای چنین مشخصه‌هایی را در صدرِ هرم انسان‌های برگزیده و اسوه‌های اخلاقی‌ خود قرار می‌دهد: ابراهیم (برخلافِ «آدم» که با یک نافرمانیِ کوچک (نه اقدام به عملِ غیراخلاقی‌ای نظیر اقدام به قتل کودک خود، چون ابراهیم) مجازاتی سنگین و نامتناسب شد، یا شیطان که با طرحِ شجاعانۀ دیدگاه فردی خود با ذکرِ استدلال، دست به اولین نافرمانی مدنی زد و مجازات نامتناسب و ظالمانه و بی‌رحمانۀ الله را نیز به جان خرید). الله صرفا عبودیت و اطاعت و تسلیم و تعبد می‌خواهد، نه تفکر و استدلال‌ورزی و نقد و چندو‌چون‌های علمی و فلسفی و شجاعتِ اندیشیدن و استقلالِ وجودی و عاطفی.

🍂 الله از فرمانِ سرکوبِ معنویت‌های متمایز از اسلام و قرائتِ رسمی فقها و حتی پیامبرکشی (تحت لوای انگ‌‌ِ سهل‌ و رایجِ «پیامبر دروغین»؛ تو گویی هیچ ملاکِ آبجکتیو و رسیدگی‌پذیر و موردِ توافقی برای نفسِ تصدیق پیامبری حتی یک پیامبر وجود دارد و توسط الله و به‌اصطلاح مدعیانِ راستینِ پیامبری، به عموم مردمِ جهان ارئه شده‌است) باکی ندارد و همین امر و ویژگیِ اخلاقی او، منجر به سرکوب‌ها و ظلم‌های کثیری، آن هم اکثرا نسبت به انسان‌‌های متدین (به ادیان و فرق دیگر)، در تاریخ شده‌است؛ از جمله شیعیان، بهائیان، طرفداران عرفان حلقه و حلقه‌های درویشی و عرفا؛ روحِ الله توتالیتر و سرکوب‌گر و مستبد است و از آزادی انسان‌ها و گوناگونی‌ تصورات و تصدیقات‌شان، که به اقتضای طبیعتِ مخلوق خودش است، نفرتی نامعقول و ناموجه دارد.

🍂 الله، بقول عایشه که از نزدیک‌ترین زوایا و با کمترین پرده‌ها، به سوژۀ وحی و امیال حاکم بر آن می‌نگریسته، در ارضای امیالِ یکی از بی‌شمار بندگانش، به‌شکلی غیرمعمول شتابان‌ بوده‌است و بدونِ معطلی، واردِ عرصۀ تاریخ می‌شده و مداخله‌ می‌کرده‌، اما در کل تاریخ و برای هزاران سال، در خوابی عمیق سیر می‌کرده و در غیبتی مطلق فرو می‌رفته‌ و برای مثال، در یاریِ مسلمین برای توقفِ نسل‌کشی فلسطینی‌ها توسط اسرائیل یا مردم سوریه توسط بشار اسد، در سکوتِ خود ماند و تاکنون نیز، به نقشِ ناظر بی‌حسِ جنایات، نسبت بر مظلومینِ مسلمِ مؤمن به خود، رضا داده‌‌است. این امر یعنی الله، دچار «استاندارد دوگانه» است و تبعیض و کنشِ دل‌بخواهانه و از روی هوا و هوس، بنیاد کنش‌ورزی اوست و مآلاً، مسلمین با یک‌سری قواعد منطقیِ روشن و غیرمتناقض، برای فهم خلقیات و صفات اخلاقی و نظام تصیمم‌سازی او مواجه نیستند.

🍂 مثال‌ها برای روان‌کاوی الله و دیدن تناقض‌های رفتاری او با اصول ثابت اخلاقی، از شماره خارج‌اند. حال اگر الله واقعیت داشته باشد و رفتارِ الله، منشاء استنباط ماهیت امر اخلاقی فرض شود، آیا ما با یک نهیلیسم تمام عیار روبرو نخواهیم بود؟ مثل این می‌ماند که داستایفسکی به ما بگوید، شخصیت راسکولنیکف در رمان «جنایت و مکافات»، ابرالگوی اخلاقیِ بشریت است و تمام مردمِ جهان باید بکوشند تا هر چه بیشتر، به او شبیه شوند و تا بلوغ جنسی تا پایان عمرشان، هر صبح و شام، به زبان فصیحِ روسی(!)، پنج مرتبه او را ستایش کنند و بابت گناهان کوچک و بزرگشان، طلب آمرزش! حتی چنین فرضِ مسخره و مضحکی، واقع بینانه‌تر است از اینکه الله را منشاء امر اخلاقی بدانیم؛ چرا که کثرت و شدت رذایل اخلاقی‌ و روان‌نژندی‌های که الله بدان‌ها مبتلاست، با هیچ‌ انسانی در تاریخ، چه راسکولنیکف، چه چنگیز و تیمورِ لنگ، چه هیتلر و استالین، قابل مقایسه نیست.

🍂 امثال دکتر عبدالکریم سروش و دکتر سروش دباغ و دکتر آرش نراقی و دکتر بیژن عبدالکریمی، با قصد احیای اخلاق و معنویت و هویت جمعی، مسلمین را با انواع بازی‌های زبانی و مبهم‌-مغلق‌گویی، به بازگشت به چاه و صندوقی می‌خوانند که در آن، بقول مولوی جز لعنت نیست: «تا ببیند مؤمن و گبر و جهود/ که درین صندوق جز لعنت نبود»، یا محصول خودساخته‌ای از اسلام را عرضه می‌کنند، که اگر محمدبن‌عبدالله زنده شود و آن را رؤیت کند، با شمشیر آخته‌اش و به‌فرمان الله، سر تک‌تک این بدعت‌گذاران بزرگ را قربت‌الی‌الله می‌برد! بی‌دلیل نیست که اکثر این افراد، در پناهِ غربِ کافر، چنین اسلام‌تراشی‌هایی را می‌کنند و جسارت آن را ندارند که در جوامع اسلامی که با سنت اسلامی ارتبط معنادارتری دارند، به‌ طرح ایده‌های خود اقدام کنند.

🍂 باری! یکی از امیدها و آرزوهای من این است که در میان اهالی فرهنگ و ادب ایرانی، صاحب‌قلمانی چون داستایفسکی‌ ظهور کنند که از چنین گروتسکی، چند رمان‌ِ عالی به جهان امروز عرضه کنند و با هنر مجذوب‌کنندۀ ادبیات و شخصیت‌پردازی و ساختِ دیالوگ‌‌های خلاقانه و نغز و پر مغز، باعث رشدِ خودآگاهی فلسفی و عقیدتی در میان تود‌ه‌های دچار آفتِ آخوندهای ترشح‌کنندۀ سم دین‌خویی شوند.


#نقد_روشنفکران
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🍁 دربارۀ داستایفسکی، آزادی و خشونت مذهبی
— «اگر خدایی باشد، پس هر چیزی مجاز است»

✍🏻 #اسلاوی_ژیژک
🖋 #ترجمه #اختصاصی_نقدآگین: #محمود_کریمی

🌐 مطالعۀ متن کامل در «مشاهدۀ فوری»
⏰ زمان مطالعه: ۱۴ دقیقه
🔖 ۲۷۴۲ واژه

#خیالپرسه #فلسفیدن #زیست‌روان #نقد_کتاب #نقد_ادیان
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🍁 دربارۀ داستایفسکی، آزادی و خشونت مذهبی
— «اگر خدا باشد، پس هر چیزی مجاز است»

✍🏻 #اسلاوی_ژیژک
🖋 #ترجمه #اختصاصی_نقدآگین

🍂 گزارۀ «اگر خدا نباشد، هر چیزی مجاز است» به‌طور مستقیم به «برادران کارامازوف» دستایوفسکی نسبت داده می‌شود (ژان پل سارتر اولین کسی بود که در کتابِ «هستی و نیستی» خود، این کار را کرد)، اما رمان نویسندۀ روسی قرن نوزدهم، هرگز چنین سخنی را نگفته‌است. نزدیکترین چیز به این سخنِ ننگین، انگشت‌شماری گمانه‌زنی‌ است؛ مانند ادعای دیمیتری از مناظره‌اش با راکیتین (همانطور که او آن را به آلیوشا گزارش می‌دهد):

اما در آن صورت، سرنوشت انسان‌ها چه خواهد شد؟ از او پرسیدم: «بدون خدا و جاودانگی؟ آن‌وقت، همه چیز مجاز است؛ آنها می‌توانند هر کاری که دوست دارند، انجام دهند».

🍂 اما همین واقعیت که این انتساب نادرست، برای چندین دهه ادامه دارد، نشان می‌دهد که حتی اگر از نظر واقعی با انتسابی اشتباه مواجه باشیم، با این وجود، این سخن به بافت و بنیادِ ساختمان ایدئولوژیک ما ضربه‌ای شوکه‌کننده می‌زند. جای تعجب نیست که محافظه‌کاران دوست دارند که هرگاه رسوایی‌هایی در میان نخبگان آتئیست-لذت‌گرا بوجود می‌آید، این عبارات را طرح کنند: از میلیون‌ها کشته در گولاگ گرفته تا ازدواج همجنس‌گرایان؛ اگر «اقتدار ماورایی» را به عنوان یک حد مطلق برای همه رفتارها و کنش‌های بشری انکار کنیم، به این نقطه می‌رسیم.

🍂 بدون چنین تعاریف ماورایی (بنا به این تفسیر محافظه‌کاران)، در نهایت هیچ‌چیز نمی‌تواند ما را از استثمار بی‌رحمانۀ همسایگان، استفاده از آنها بعنوان ابزاری برای سود و لذت، یا به بردگی کشیدن، تحقیر و کشتن میلیون‌ها نفر از آنها باز دارد. تنها چیزی که بین ما و این نظام اخلاقی قرار دارد، نبودِ خودکنترلی ماورایی‌ست که در آن نظام اخلاقی مذهبی حدگذاری می‌کند و قراردادهای اجتماعی -عرف و قانون- (اصطلاحا «قرارداد بین گرگ‌ها») که جهتِ بقا و راحتی‌ جمعی ماست، ولی هر فرد، هر زمانی که خواست، می‌تواند آنها را فسخ کند؛ اما آیا واقعا همه چیز اینگونه است؟

🔻در ادامه، ژیژک با طرح موضوعات زیر، جستار خود را بسط می‌دهد:
- لذت‌های ممنوع
- «برای مردم خوبی که کارهای شرورانه انجام می‌دهند…»
- «خدایی که شکست خورد»
- «خدا را دوست بدار و هر چه خواهی کن!»
- بار سنگین آزادی

🌐 مطالعۀ متن کامل در «مشاهدۀ فوری»
⏰ زمان مطالعه: ۱۴ دقیقه
🔖 ۲۷۴۲ واژه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 روانکاویِ «زنا با محارم»

🎙دکتر #محمدرضا_ابراهیمی

🔸«ازدواج فامیلیِ» مورد عمل و توصیۀ آخوندها، امری مشمئزکننده نزد غربی‌ها و مسیحیان تلقی می‌شود و نوعی «زنای با محارم» فهم می‌شود

🔸«دلهرۀ جدایی» چیست و چه نقشی در ضمیرِ ناخودآگاه رقم‌زنندۀ بسیاری از رفتارهای سالم و بیمارگونۀ بشری دارد؟


#زیست‌روان #چیستا
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @DrEbrahime

📺 ازدواج با محارم در عصر ساسانی
Incestuous Relationship in Sasanid Era
— صحت‌سنجیِ یک ادعا و تهمتِ رایج

✍🏻 دکتر #شروین_وکیلی

🔸 یکی از بحث‌برانگیزترین نکات دربارۀ اخلاق جنسی ایرانیان در عصر ساسانی، ماجرای ازدواج با محارم است که برخی از نویسندگان، واژۀ «خویدودَه» را برایش به‌کار گرفته‌اند و با قطعیت، این نوع ازدواج را در دین زرتشتی تثبیت شده و مهم دانسته و معتقدند از ابتدای دوران هخامنشی تا پایان عصر ساسانی و حتی بعد از آن هم رواج داشته، اما براستی مراد از «خویدوده» چیست؟


#ایران #آینه_تاریخ
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 جایگاهِ #زنان و مقولۀ «ازدواج با محارم» در #ایرانِ پیشا اسلام
— نقد و بررسیِ مدعیاتِ طرح‌شده در برنامۀ پرگار بی‌بی‌سی

🎙#امید_دانا


🗄 پست‌های مرتبط
📕آزادی زنان در شاهنامه
📕نقد سخنان دکتر هلاکویی دربارهٔ زنان در ایران
📺 دکتر محسن بنائی و زنان در شاهنامۀ فردوسی

#نقد_روشنفکران #نقد_رسانه #آینه_تاریخ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 آیا قبل از شورش اعراب، «ازدواج با محارم» رسم بود؟ (+)

🔸ویدیو دو اشتباه دارد. اولا بخطا، فرهنگ اسلام (بخشی از اعراب) را به کلیت اعراب (که خود از نخستین قربانیان آن بوده‌اند و دسته‌های متکثری را شامل می‌شدند) تعمیم می‌دهد و نوعی ادبیات پان/دیگری‌ستیزانه را بازتولید می‌کند که دور از شأن بحث علمی‌ست. ثانیا، از زرتشتیت اسطوره‌پردازی می‌کند که این نیز بنا بر عقلانیت مدرن بی‌معناست. درست است که آیین زرتشتی، خصوصا اگر بر گاهان و آموزه‌های کلیدی زرتشت متمرکز شویم، برتری‌های قابل توجهی بر قرآن و سنت نبوی دارد، بنحوی که اسلام بمثابه دینی سامی، نوعی عقب‌گردِ اساسی از آن نقطه از تفکر محسوب می‌شود، اما از زرتشتیت بمثابه دین یا حتا یک نگرش، نباید و نمی‌توان اسطوره‌پردازی کرد و راه را در برگشت بدان دانست.

🔸نکتۀ دیگر آن است که ایرانیان، گرفتار نوعی ایدئولوژی سیاسی در پوشش دین شده‌اند که در عمل، کلیت تاریخ و فرهنگ‌ و ریشه‌های‌شان را با مباهته، زیر سؤال می‌برد و برای عرضۀ خود، ابزاری جز سیاه‌نمایی از گذشتگان ندارد؛ نسبت دادن «بت‌پرستی و دخترکشی» به کلیت اعراب تا آنها را پلشت نشان دهد، مشابه «آتش‌پرست» دانستن ایرانیان است.

📓افسانۀ «ازدواج با محارم» در #ایران باستان

🔹دکتر #علیرضا_شاپور_شهبازی: باستان‌شناس، تاریخ‌نگار، نویسنده و متخصص در باستان‌شناسی دوران ایران هخامنشی و استاد دانشگاه‌های شیراز، تهران، هاروارد، کلمبیا، گوتینگن و اورگن شرقی و بنیانگذار بنیاد تحقیقات هخامنشی در سال ۱۳۵۲. شهبازی یکی از مهم‌ترین پژوهشگران مطالعات ایران باستان بود که در سطح بین‌المللی، اعتبار و شهرت فراوانی داشت.

🔹شهبازی پس از اخذ دیپلم، در رشتهٔ تاریخ و جغرافیا در دانشگاه شیراز ادامهٔ تحصیل داد و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۸ میلادی) با رتبهٔ اول مدرک کارشناسی تاریخ گرفت، سپس با استفاده از بورس شاگرد اولی برای ادامهٔ تحصیل راهی لندن شد و در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ میلادی) در رشتهٔ باستان‌شناسی آسیای غربی از دانشگاه لندن مدرک کارشناسی ارشد گرفت. سپس به ایران بازگشت و در دانشگاه شیراز به تدریس پرداخت، و در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ میلادی) بار دیگر عازم لندن شد و در دانشگاه لندن در مقطع دکترا، در رشتهٔ باستان‌شناسی ایران هخامنشی به تحصیل خود ادامه داد و در سال ۱۳۵۲ (۱۹۷۳ میلادی) مدرک دکترا دریافت کرد. او در سال ۱۹۸۳ نیز مدرک پسادکتری خود را در رشتهٔ تاریخ‌شناسی ایران از دانشگاه گوتینگن دریافت کرد.

🔹شهبازی به زبان‌های انگلیسی و آلمانی مسلط بود و با زبان‌های فرانسوی، یونانی، عربی و آرامی نیز آشنا بود و از میان زبان‌های باستانی ایران به‌ویژه به زبان فارسی باستان تسلط کامل داشت. شاپور شهبازی یکی از فعال‌ترین استادان در زمینهٔ تاریخ پیش از اسلام ایران بود و ۱۸۰ مقاله و ۱۸ کتاب در این زمینه به‌زبان‌های فارسی، انگلیسی، آلمانی و فرانسوی به رشتهٔ تحریر درآورد و مقاله‌های بسیاری از وی در دانشنامهٔ ایرانیکا قرار گرفته‌اند.

مقدمه
🍂 دو هزار و پانصد سال است که مسئلۀ «ازدواج با محارم» در میان ایرانیانِ باستان، جدل‌ها برانگیخته و در تعبیرِ اوضاع حقوقی و اجتماعیِ نیاکان ما، ابهاماتی پدید آورده‌است. گروهی با تکیه به متون تاریخی، زناشوییِ ایرانیانِ کهن را با نزدیکترین کسانشان، واقعیتی انکارناپذیر می‌دانند و عده‌ای با توجه به اخلاقِ عالیِ ایرانیانِ پیشین و احترامی که به قانون و حقوق خانوادگی می‌گذاشته‌اند، چنان کاری را زادۀ اتهامات بیگانگان و سوء تعبیر محققان می‌دانند و می‌کوشند پدران خود را از چنان «اتهامی» مبرا کنند. در تحقیق حاضر، ما نخست تاریخچه‌ای از پژوهش‌های پیشین به‌دست می‌دهیم، آنگاه شواهد کتبی را به دقت برمی‌رَسیم، و سپس با توجه به چند مسئلۀ ناشناخته، ثابت خواهیم کرد که:

۱. «ازدواج با محارم» در ایرانِ باستان روا نبوده‌است.
۲. به‌رغم این ناروایی، چند مورد تاریخی از اینگونه ازدواج‌ها رخ داده‌است (ازدواج با محارم به‌ندرت در همه‌جا روی داده‌است).
۳. واژه خُوَئیت وَدَثَه (پهلوی: خوئیتوك دس) و صورتِ کتابی آن «خوئیتودات» که نخست معنی «ازدواج با خویشاوندان» می‌داده، بر اثر سوء تعبیرِ واژه‌هایی که معادل «خواهر» و «خویش» و «دختر» بوده، به «ازدواج با محارم» تفسیر شده و مایۀ گمراهی ملا‌نقطی‌های یونانی و رومی و ارمنی و مسیحی و اسلامی و حتی زرتشتی گردیده‌است (تعابیر غلط، مایۀ اشتباه نویسندگان گردیده‌است).

تعداد صفحات: ۳۹


#نقد_کتاب #آینه_تاریخ #بازاندیشی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin