مشروطه، آخوندها و رضاشاه
@Naqdagin
🎧مشروطه، آخوندها و رضاشاه (+)
🎙دکتر #محسن_بنائی
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
🎙دکتر #محسن_بنائی
.
#آینه_تاریخ #آخوندیسم #سیاست #نقد_چپ #چپ_ایرانی#مدرنیسم #تجدد #مدرنیته #روسیه #بابیه #شریعت #روحانیت_شیعه #ناسیونالیسم #ایران‌گرایی #تاریخ_معاصر #تاریخ #مشروطه #مشروطه‌خواه #سلطنت #سلطنت‌طلب #پادشاهی‌خواه #رضاشاه #رضا_پهلوی #پهلوی #مشروعه #شیخ_فضل‌الله_نوری #حسن_رشدیه #کودتا #حزب_توده #کسروی #احمد_کسروی #قانون_اساسی #سوئد #نروژ #قانون_خانواده #مراد_فرهادپور #ساسانیان #استبداد_دینی #عباسیان #فردوسی #ایران_باستان #ایران #ایرانستیز #رستم #اسفندیار #شاهنامه #شاهنشاهی #شاملو #احمد_شاملو #مرتضی_مطهری #توسعه_ایران #شیعه #عارف_قزوینی #قمه‌زنی #خودتحقیری #بهرام_بیضایی #مارکسیست #مارکسیسم
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
Telegram
نقدآگین
📘استثنایی به نام پادشاهی‌خواهی ایرانی
— دربارهٔ دین و پادشاهی‌خواهان ایران
✍🏻 #معین_مشکات
🔻سراسر دنیا را که بگردید، پادشاهی را با دین در پیوند می‌بینید:
▪️در بریتانیا شاه/شهبانوست که ریاست هرچند مشروط کلیسای انگلستان را بر عهده دارد.
▪️در دانمارک پادشاه ریاست کلیسای لوتری را برعهده دارد،
▪️در نروژ پادشاه باید عضو این کلیسا باشد.
▪️شاهزاده‌ی موناکو و شاهزاده‌ی لیختن اشتاین، پشتیبان سنت‌های کاتلیک هستند.
▪️در مراکش، پادشاه لقب امیرالمؤمنین دارد.
▪️در اردن هاشمی خاندان پادشاهی خود را از نسل محمد می‌دانند.
▪️در عربستان سعودی، پادشاه همانا خادم الحرمین الشریفین است.
▪️امیر بحرین، امیر کویت و امیران امارات پشتیبان دین اسلام هستند
▪️در تایلند پادشاه پشتیبان اصلی آیین بودای تراواده است.
▪️در بوتان، پادشاه آیین بودا را پشتوانه‌ی فلسفه‌ی اجتماعی قرار داده است.
▪️در ژاپن، پادشاه بالاترین جایگاه رسمی را در آیین شینتو دارد.
🔻حال در جمهوری‌ها به مدعیان تاج‌وتخت بنگرید:
▪️خاندان دو بوربُن در فرانسه همچنان با مسیحیت در پیوند هستند و آلفونس دو بوربن خواهان بازگشت به جامعه‌ی مسیحی است.
▪️خاندان رومانف روسیه نیز به همین ترتیب با کلیسای ارتدکس درپیوسته‌اند.
▪️خاندان باگراتیونی در گرجستان همین حال را دارند.
▪️خاندان براگانزا در پرتغال نیز پشتیبان ارزش‌های کاتلیک‌اند.
▪️بر این فهرست بیفزایید، تولیت‌های اصالتا دینی که رنگ‌وبوی پادشاهی نیز دارند؛ مانند نهاد پاپی واتیکان و نهاد امامت شیعی اسماعیلی.
🔸حال شما وقتی به ایران می‌آیید با یک استثنا مواجه می‌شود: اگرچه همه‌ی پادشاهی‌خواهان خط فکر مذهبی یکسانی ندارند؛ اما در هسته‌ی سخت پادشاهی‌خواهی، دین‌گریزی و دین‌ستیزی به‌طور چشمگیری دیده می‌شود. شاهزاده رضا پهلوی که پرطرفدارترین گزینه‌ی پادشاهی‌خواهان است، همواره با اسلام‌ستیزی مخالفت می‌کند؛ اما به نظر می‌رسد که نتوانسته هسته‌ی سخت طرف‌دارانش را در این زمینه هم‌سو کند. به‌هرحال خود او هم به‌عنوان یک چهره‌ی پشتیبان ارزش‌های مذهبی شناخته نمی‌شود، و حتا از آخرین‌باری به‌طور عمومی خود را یک مذهبی (مسلمان شیعه) معرفی کرده است، بیش از ۱۶ سال می‌گذرد.
❓این وضعیت استثنایی ناشی از چیست؟ اگر به سیر سقوط پادشاهی‌ها و خیزش جمهوری‌ها (از زمان انقلاب کبیر فرانسه), نگاه کنید یک الگوی پرتکرار می‌بینید:
🔺حکومت پادشاهی پشتیبان ارزش‌های کهن (ازجمله دینی) است و در مقابل نظام جمهوری که پادشاهی را برکنار می‌کند یا اساساً از دین فاصله می‌گیرد، یا دست‌کم بیش‌از پادشاهی با دین نسبت برقرار نمی‌کند.
🔺این اتفاق در ایران دقیقا وارونه بوده است. از پسِ سقوط پادشاهی قاجار، رضاشاه پهلوی سنگ بنای جدایی دربار از نهاد دین را گذاشت. در واقع رضاشاه همان خطی را دنبال کرد که جمهوری‌های پس‌از پادشاهی دنبال می‌کردند. تحسین او نسبت به آتاتورک، نخستین رئیس‌جمهور ترکیه نیز می‌تواند در همین راستا فهمیده شود. درواقع رضاشاه روح جمهوری را درون پادشاهی ریخته بود. بسیار جالب است که بدانیم اتفاقاً خود او هم هوادار پروپاقرص نظام پادشاهی نبود؛ بلکه نخست می‌خواست نظام جمهوری در ایران تشکیل بدهد که به‌سبب فشار طیف سنتی جامعه منصرف شد.
🔺فرزند او محمدرضاشاه البته وضعی دیگر داشت: او به‌راستی به مذهب علاقه‌مند بود و چرخشی آشکار نسبت به سیاست‌های سختگیرانه‌ی پدرش علیه طیف مذهبی، در پیش گرفت؛ اما فراموش نباید کرد که سنگ بنای حکومت پهلوی را پدرش گذاشته بود و محمدرضاشاه نمی‌توانست آن را به ماهیتی «به‌کلی دیگر» بدل کند. نهاد پادشاهی متحد سنتی خود، یعنی روحانیت را از دست داده بود و خطای نظام پهلوی نسبت به روحانیت به خیز انقلابی دامن زد.
🔺این‌بار وقتی که جمهوری از راه رسید و پادشاهی را بر زمین زد، برخلاف الگوی رایجی که در دنیا دیده شده بود، با داعیه‌ی مذهب آمد. در واقع برخلاف الگوی رایجی که از انقلاب کبیر فرانسه به این سو می‌بینیم؛ این‌بار جمهوری‌خواهان پرچم دین را برعلیه پادشاه به دست می‌گیرند و پادشاه را با تهمت بی‌دینی سرنگون می‌کنند.
🔺اپوزیسیون این جمهوری دینی، شانسی برای خود نمی‌بیند که در مقابل آن از ارزش‌های دینی استفاده کند. هرچند ازلحاظ تئوریک متون دینی فراوانی وجود دارند که می‌توانند مورد بهره‌برداری اپوزیسیون علیه حکومت دینی قرار بگیرند؛ اما در واقع اپوزیسیون نمی‌تواند به‌قدر جمهوری اسلامی در ایجاد پروپاگاندای مذهبی موفق باشد. به همین جهت تقریباً این میدان را وانهاده است.
🔸در یادداشت دیگری بیشتر جنبه‌های این مسئله را واخواهم شکافت و نشان خواهم داد که چرا باید این را یک مشکل قلمداد کرد.
پی‌وست:
ارزیابی جهت‌گیری حزبی هواداران آقای پهلوی (گزینۀ پایانی، به این یادداشت مربوط است)
@fanusname
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
— دربارهٔ دین و پادشاهی‌خواهان ایران
✍🏻 #معین_مشکات
🔻سراسر دنیا را که بگردید، پادشاهی را با دین در پیوند می‌بینید:
▪️در بریتانیا شاه/شهبانوست که ریاست هرچند مشروط کلیسای انگلستان را بر عهده دارد.
▪️در دانمارک پادشاه ریاست کلیسای لوتری را برعهده دارد،
▪️در نروژ پادشاه باید عضو این کلیسا باشد.
▪️شاهزاده‌ی موناکو و شاهزاده‌ی لیختن اشتاین، پشتیبان سنت‌های کاتلیک هستند.
▪️در مراکش، پادشاه لقب امیرالمؤمنین دارد.
▪️در اردن هاشمی خاندان پادشاهی خود را از نسل محمد می‌دانند.
▪️در عربستان سعودی، پادشاه همانا خادم الحرمین الشریفین است.
▪️امیر بحرین، امیر کویت و امیران امارات پشتیبان دین اسلام هستند
▪️در تایلند پادشاه پشتیبان اصلی آیین بودای تراواده است.
▪️در بوتان، پادشاه آیین بودا را پشتوانه‌ی فلسفه‌ی اجتماعی قرار داده است.
▪️در ژاپن، پادشاه بالاترین جایگاه رسمی را در آیین شینتو دارد.
🔻حال در جمهوری‌ها به مدعیان تاج‌وتخت بنگرید:
▪️خاندان دو بوربُن در فرانسه همچنان با مسیحیت در پیوند هستند و آلفونس دو بوربن خواهان بازگشت به جامعه‌ی مسیحی است.
▪️خاندان رومانف روسیه نیز به همین ترتیب با کلیسای ارتدکس درپیوسته‌اند.
▪️خاندان باگراتیونی در گرجستان همین حال را دارند.
▪️خاندان براگانزا در پرتغال نیز پشتیبان ارزش‌های کاتلیک‌اند.
▪️بر این فهرست بیفزایید، تولیت‌های اصالتا دینی که رنگ‌وبوی پادشاهی نیز دارند؛ مانند نهاد پاپی واتیکان و نهاد امامت شیعی اسماعیلی.
🔸حال شما وقتی به ایران می‌آیید با یک استثنا مواجه می‌شود: اگرچه همه‌ی پادشاهی‌خواهان خط فکر مذهبی یکسانی ندارند؛ اما در هسته‌ی سخت پادشاهی‌خواهی، دین‌گریزی و دین‌ستیزی به‌طور چشمگیری دیده می‌شود. شاهزاده رضا پهلوی که پرطرفدارترین گزینه‌ی پادشاهی‌خواهان است، همواره با اسلام‌ستیزی مخالفت می‌کند؛ اما به نظر می‌رسد که نتوانسته هسته‌ی سخت طرف‌دارانش را در این زمینه هم‌سو کند. به‌هرحال خود او هم به‌عنوان یک چهره‌ی پشتیبان ارزش‌های مذهبی شناخته نمی‌شود، و حتا از آخرین‌باری به‌طور عمومی خود را یک مذهبی (مسلمان شیعه) معرفی کرده است، بیش از ۱۶ سال می‌گذرد.
❓این وضعیت استثنایی ناشی از چیست؟ اگر به سیر سقوط پادشاهی‌ها و خیزش جمهوری‌ها (از زمان انقلاب کبیر فرانسه), نگاه کنید یک الگوی پرتکرار می‌بینید:
🔺حکومت پادشاهی پشتیبان ارزش‌های کهن (ازجمله دینی) است و در مقابل نظام جمهوری که پادشاهی را برکنار می‌کند یا اساساً از دین فاصله می‌گیرد، یا دست‌کم بیش‌از پادشاهی با دین نسبت برقرار نمی‌کند.
🔺این اتفاق در ایران دقیقا وارونه بوده است. از پسِ سقوط پادشاهی قاجار، رضاشاه پهلوی سنگ بنای جدایی دربار از نهاد دین را گذاشت. در واقع رضاشاه همان خطی را دنبال کرد که جمهوری‌های پس‌از پادشاهی دنبال می‌کردند. تحسین او نسبت به آتاتورک، نخستین رئیس‌جمهور ترکیه نیز می‌تواند در همین راستا فهمیده شود. درواقع رضاشاه روح جمهوری را درون پادشاهی ریخته بود. بسیار جالب است که بدانیم اتفاقاً خود او هم هوادار پروپاقرص نظام پادشاهی نبود؛ بلکه نخست می‌خواست نظام جمهوری در ایران تشکیل بدهد که به‌سبب فشار طیف سنتی جامعه منصرف شد.
🔺فرزند او محمدرضاشاه البته وضعی دیگر داشت: او به‌راستی به مذهب علاقه‌مند بود و چرخشی آشکار نسبت به سیاست‌های سختگیرانه‌ی پدرش علیه طیف مذهبی، در پیش گرفت؛ اما فراموش نباید کرد که سنگ بنای حکومت پهلوی را پدرش گذاشته بود و محمدرضاشاه نمی‌توانست آن را به ماهیتی «به‌کلی دیگر» بدل کند. نهاد پادشاهی متحد سنتی خود، یعنی روحانیت را از دست داده بود و خطای نظام پهلوی نسبت به روحانیت به خیز انقلابی دامن زد.
🔺این‌بار وقتی که جمهوری از راه رسید و پادشاهی را بر زمین زد، برخلاف الگوی رایجی که در دنیا دیده شده بود، با داعیه‌ی مذهب آمد. در واقع برخلاف الگوی رایجی که از انقلاب کبیر فرانسه به این سو می‌بینیم؛ این‌بار جمهوری‌خواهان پرچم دین را برعلیه پادشاه به دست می‌گیرند و پادشاه را با تهمت بی‌دینی سرنگون می‌کنند.
🔺اپوزیسیون این جمهوری دینی، شانسی برای خود نمی‌بیند که در مقابل آن از ارزش‌های دینی استفاده کند. هرچند ازلحاظ تئوریک متون دینی فراوانی وجود دارند که می‌توانند مورد بهره‌برداری اپوزیسیون علیه حکومت دینی قرار بگیرند؛ اما در واقع اپوزیسیون نمی‌تواند به‌قدر جمهوری اسلامی در ایجاد پروپاگاندای مذهبی موفق باشد. به همین جهت تقریباً این میدان را وانهاده است.
🔸در یادداشت دیگری بیشتر جنبه‌های این مسئله را واخواهم شکافت و نشان خواهم داد که چرا باید این را یک مشکل قلمداد کرد.
پی‌وست:
ارزیابی جهت‌گیری حزبی هواداران آقای پهلوی (گزینۀ پایانی، به این یادداشت مربوط است)
@fanusname
.
#سیاست #اپوزیشنقد #حکومت_اسلامی #پادشاهی‌خواه #مشروطه‌خواه
➖➖➖
🌾 @Naqdagin