نقدآگین

📘نظام‌های اقتدارگرا و صنعت‌ِ مضمحل

✍🏻#بیژن_اشتری

🍂‍ شوروی زمانی به تولید و ساخت اتومبیل «لادا» رو آورد که با ماهواره اسپوتنیکش فضا را فتح کرده و با سیستم‌های موشکی‌اش حرف اول را در جهان تسلیحات می‌زد، اما عجیب آن که این کشوری که نام ابرقدرت را یدک می‌کشید، بدترین ماشین‌های سواری را می‌ساخت و مردمش برای به دست آوردن هر چیز مصرفی دیگری در مضیقه بودند. مسئله چه بود؟

❓کشوری با آن همه دانشمند برنده جایزه نوبل، با آن مغزهای درخشان علمی، و با آن همه منابع طبیعی و انسانی و مادی، چرا نمی‌توانست اتومبیلی بسازد که توان رقابت با همتایان غربی‌اش را داشته‌باشد؟

🍂 جواب به‌نظرم ساده است. وقتی اقتصاد بسته و دستوری باشد، صنعت از حرکت به جلو باز می‌ماند. در کشورهای اقتدارگرا، اقتصاد بیش از آن که در خدمت مردم و نیازهای روزمره آنها باشد، در خدمت اهداف سیاسی حاکمان است و به حفظ و تداوم قدرت آنها خدمت می‌کند و منابع مالی به جای جاری شدن به سوی صنایع تولیدکنندۀ کالاهای مصرفی به سمت صنایع غیرمصرفی هدایت می‌شود؛ نمونه‌اش مصرف میلیاردها روبل در صنایع فضایی شوروی.

🍂 حکومت اقتدارگرا در عرصۀ اقتصاد، دنبال انحصار و نابود کردن رقابت است. حکومت از صنایع و اقتصادش در درجۀ اول فرمانبری از برنامه‌هایی را می‌خواهد که نه بر اساس قوانین طبیعی بازار آزاد، که بر اساس خدماتشان به اهداف سیاسی حکومت طراحی و ابلاغ شده‌است.

🍂 در نظام اقتدارگرا، ایده‌های دستوری می‌تواند به هر روندی که نشانی از رونق اقتصادی و صنعتی در آن باشد، پایان دهد.

🍂 مائو دو بار با ایده‌ی تحول کشاورزی از طریق صنعت، موجب توقف رشد اقتصادی کشورش در دهه‌های پایانی حکومتش شد و فقر عمومی را تشدید کرد.

🍂 قدرت مطلقه به هیچ قشر نخبۀ علمی و فنی‌ای اجازۀ رشد نمی‌دهد. قدرت ابداع و نوآوری که موتور محرکۀ رشد صنعتی‌ست، در محیط بسته رو به ضعف می‌گذارد.

🍂 تحت حکومت اقتدارگرا، رابطۀ طبیعی میان مشتری و صنعتکار مختل می‌شود و میل و اولویت مشتری به هیچ انگاشته می‌شود.

🍂 بخش خصوصی از ترس نقض حق مالکیت خصوصی‌اش، جرئت ورود به عرصۀ تولید را ندارد. صنعت‌کاران به هیچ‌گونه آمار اقتصادی و صنعتی‌ای که برای کارشان به آن نیاز ضروری دارند، دسترسی ندارند.

🍂 کارخانه‌های اتومبیل‌سازی به‌جای خدمت به نیازهای مردم، در واقع محملی هستند برای خدمت به سیستم حکومتی و پاسخگویی به نیازهای آن، و خلاصه این‌طوری می‌شود که می‌توان موشک مافوق صوت و ماهواره ساخت، اما نمی‌توان یک ماشین استاندارد که در هر صد کیلومتر پنج لیتر بنزین بسوزاند، ساخت.

.

#سیاست #اقتصاد #شوروی #ایران‌خودرو #سایپا

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

2.59K viewsedited 17:23